mor hapus a mochyn yn y baw...

Dwi wrth fy modd gyda'r holl stwff Cwpan Rygbi y Byd ar S4C, er eu bod nhw'n crafu gwaelod y barel gyda ychydig o'r rhaglenni! Ond 'sdim ots am hynny, mae'r holl sgwrs wedi'r gemau a'r sylwadau di-ri gan gyn chwaraewyr yn fy ngadw fi'n hapus.

Dwi newydd gorffen gwilio recordiad o raglen heno, Tonga a De Affrig, Lloegr a Samoa, cwpl o gemau ardderchog, er mi aeth y canlyniadau y ffyrdd anghywir! Dwi'n edrych ymlaen yn arw at y gemau nesa.

ysgolion

Dyni'n mewn canol proses o geisio dewis ysgol uwchradd ar gyfer fy merch ar hyn o bryd, a dyni'n cael ein trîtio i bob math o adloniant a chyflwyniadau 'powerpoint' wrth i'r ysgolion cesio ein perswadio anfon Miriam i'w ysgol nhw. Mae'r holl proses yn cael ei cymhlethu oherwydd bodolaeth cyfundrefn 'detholus' yn yr ardal hon, rhywbeth sy'n hollol diarth i mi, a'r rhan mwyaf o Brydain diolch byth, ond dyma'r system sydd gynnon ni y fama. Dyni wedi cael teithiau o amgylch dwy ysgol yn barod, hynny yw'r dwy ysgol gyfun (yr hen secondary moderns), ac wythnos nesa cawsom ni y cyfle mynd o gwmpas yr ysgol gramadeg, sef 'holy grail' sawl rhieni yr ardal, a'r rheswm drostyn nhw symud i'r dref er mwyn sicrhau lle i Helena bach, pe tasai hi i basio'r 11+

Ar ôl gweld yr ysgol gramadeg, fydd Miriam yn gallu penderfynu os mae hi am gymryd prawf yr 11+, neu os fydd hi jysd yn hapus rhoi ei henw lawr am un o'r ysgolion gyfun, sy'n dod lawr i dewis rhwng ysgol cymysgedd un milltir i ffwrdd, neu ysgol i ferched tair milltir i ffwrdd. Ar un pryd mi gredaf fasai'r llywodraeth Llafur wedi rhoi'r gorau i ddetholi ar gallu academaidd erbyn hyn, ond er mae nhw wedi rhwystro ysgolion gramadeg rhag ehangu, does fawr o siawns o Lafur newydd yn gwneud penderfyniadau sy'n debyg o wylltio dosbarth canol Lloegr.

Ta waeth, gawn ni weld ar ôl yr ymweliad olaf wythnos nesaf...

Rhys...

Mae'n pythefnos ers gafodd y hogyn unarddeg oed o Lerpwl Rhys Jones ei saethu yn farw yn ngolau'r dydd. Mae'r heddlu wedi arestio tua un deg saith o bobl erbyn hyn, y rhan mwyaf yn eu harddegau, ond does neb wedi cael ei siarsio dros y digwyddiad trychinebus. Mae hyn yn trychineb arall, y ffaith bod neb wedi dod ymlaen i gynnig tystiolaeth yn erbyn y sgrote wnaeth cario allan y gweithred cachgiaidd. Mae'n annodd credu bod pobl yn byw mewn byd mor wahanol dim ond ychydig o filltiroedd o'r fan hyn, ond mae ofn yn arf pwerus dros ben, ac hyd yn hyn mae hi wedi bod yn effeithiol iawn yn Lerpwl.

Dwi'n cofio tua pedair flynedd yn ôl, pan o'n i'n gweithio fel tiwtor yn y Coleg yn Lerpwl, yn cymryd gwers yn y gweithdy gwaith coed, pan welais i (a'r myfyrwyr) criw yn eu hwdîs yn cerdded hebio ffenestri'r ystafell yn sbio mewn ac yn ein gwawdio. Sylwais roedd un ohonynt yn chwifio dryll (nid yn pwyntio) yn y ffenestr. Doedd dim modd gwybod tasai hi'n gŵn go iawn neu un ffug, ond cofiaf hyd heddiw y teimlad o ias lawr fy ngefn. Wnes i alw am staff diogelwch y Coleg, ond erbyn hynny wrth cwrs roedd y hŵdis hen wedi diflannu o'r safle.

Wedi dweud hynny, dwi'n dal i gredu fydd y llofrydd yn cael ei dal cyn bo hir, mae gan y mwyafrif llethol o bobl Lerpwl (fel pob man arall) cydwybod. Mae'n pryd i'r gweithred o feddiannu dryll heb trwydded yn cael ei cosbi yn llym. Os mae 'na gymaint ohonynt ar y strydoedd fel mae'r ystadegau yn awgrymu, mi fydd 'na fwy o drychinebau i ddod heb os.

Dinas Brân

Mi aethom ni ar daith cerdded bach heddiw o amgylch ardal Llangollen. Dechreuom ni yn maes parcio Abaty Glyn y Groes cyn anelu tuag at Castell Dinas Brân Mae'n peth amser ers ro'n i yn yr hen gastell Gymreig, ac roeddwn i wedi anghofio pa mor wych yw'r golygfeydd godidog o'r bryn lle mae'r adfeilion yn sefyll. Mae llethrau siapus Moel Morfydd yn gorchmynu eich sylw ar hyd y taith hon, ac mae'n edrych llawer yn fwy nag ei 1500 o droedfedd, mae'n rhaid i ni wneud yr ymdrech rhywbryd i'w dringo.

Ar ôl cerdded lawr o'r Castell i dref Llangollen, ymunom ni â'r torfeydd yn anelu at yr ŵyl balŵns a'r ffair ar faes yr Eistefffod Rhyngwladol. Yn anffodus doedd dim balŵns yn hedfan heddiw oherwydd y gwyntoedd, ar wahan i'r rhai bach llawn hîliwm fel rhan o rai gystadleueth. Cerddom ni ar hyd llwybyr y camlas i westy'r 'Chain Bridge', cyn troi'n ôl i fyny'r Oer Nant a'r hen Abaty. Dim ond taith o rai chwech milltir oedd hi, ond un da, ac un sydd wedi fy atgofio am wychder mynyddoedd y Gogledd.

Llyfrau'r haf...

Rhaid i mi roi mensh fach i gwpl o lyfrau dwi wedi bod wrthi'n darllen dros yr haf. Y cyntaf 'Gwilliaid Glyndŵr' gan Daniel Davies, dwi newydd gorffen, a wnes i fwynhau hanes y criw o genedlaetholwyr a aeth ati i ddwyn llythyr Pennal o'r Llyfrgell Genedlaethol yn arw, rhywbeth a gafodd ei adlywyrchu trwy fi'n gorffen y llyfr mewn ychydig o ddyddiau. Mae gan y hanes sawl troad, ychydig yn eitha amlwg, ond eraill yn annisgwiliadwy. Dwi am fynd ati i ddarllen mwy gan yr un awdur heb os.

Ces i fy siomi tipyn bach gan 'Brithyll' (Dewi Prysor). Wedi ychydig o ymgeisiau i gael mewn i hanes cymeriadau anhygoel pentre 'Craig', llwyddais a ches i fy nhynnu mewn. Ond collodd y stori ei gwynt rhywle ar hyd y ffordd, a ches i fy nhiflasu yn y pen draw gan yr holl disgrifiadau fanwl y campau yfed a chymryd cyffuriau yr hogiau. Gormod o fanylu heb digon o stori i dal fy nhiddordeb yn llwyr yn anffodus, ond wedi dweud hynny chwerthais yn uchel sawl gwaith, ac yn enwedig yn ystod y golygfa lle mae gwraig 'Tulip' yn chwythu ffwrdd cwpl o'r hogiau yn ardd y dafarn.

Dwi wedi symud ymlaen i lyfr Fflur Dafydd a enillodd medal 'rhyddiaith' Steddfod 06 sef 'Atyniad'. Mae'n fel symud ymlaen cwpl o gêrs a dweud y gwir ar ran cywirdeb y Gymraeg, felly her go iawn i finnau. Rhaid i mi grybwyll hefyd y llyfr 'Tywysogion' ges i fel anrheg penblwydd y wythnos diwetha, clamp o lyfr a gafodd ei gyhoeddi i gydfynd a'r cyfres S4C o'r un enw. Dwi'n mwynhau ambell i flas o hanes Cymru yr oesoedd canol gan y llyfr swmpus 'bwrdd coffi' hwn.

Eisteddfod

Wel, mae 'Eisteddfod Sir Fflint a'r cyffiniau' wedi dod a wedi mynd! Ces i ychydig o brofiadau gwahanol o'r gwyl, o sgwennu stori i blant mewn gweithdy ym mhabell Coleg y Drindod gyda Caryl Lewis, awdures o fri, i stiwardio yn ystod rhagbrofion 'unawd offer pren dan ddeunaw oed mewn 'Pagoda' bron yn wag.

Gallwn i sgwennu llawer am fy amser yn y steddfod, ond dweud y gwir dwi'n teimlo mor flinedig ar hyn o bryd, prin ydwi'n gallu bŵtio fyny'r hen gyfrifiadur i wneud dim byd ar wahan i bethau ymwneud a'r gwaith.

Dydd sadwrn mi aethon ni yn ôl, fy 'ngwraig, fy merch a finnau, er mwyn iddyn nhw cael blas bach o'r Maes a'r awyrgylch arbennig yna. Ro'n i'n ar y ffordd i ryw canolfan garddio/meithrinfa planhygion ar hyd y A540 tuag at Caer pan awgrymais fynd i'r Eisteddfod yn ei lle, am fod y lle garddio'n mynd i fodoli am byth!! Do'n i ddim eisiau gor-adeiladu'r peth, rhag ofn iddyn nhw cael eu siomi'n arw, felly dwedais am yr awyrgylch unigryw a'r cyfle i eistedd yn yr haul yn yfed cwrw neu seidr tra gwrando ar gerddoriaeth fyw. Crybwylliais hefyd y trampolîns, wal dringo a peiriant ymarfer syrffio er mwyn tynnu sylw fy merch!

Wel cawsom nhw ddim eu siomi. Mi wnath y merch mwynhau'r pethau o'n i'n meddwl mi fasai hi'n mwynhau, yn ogystal â'r pabell gwyddoniaeth a thecnoleg, a mwynheuodd Jill y LLe Celf a'r awyrgylch cerddorol ac wrth cwrs y cwrw.

Siwr o fod wna i sgwennu mwy amdanhi cyn bo hir ond am y tro, hwyl fawr.

sesiwn da....

Wnes i fynychu'r sesiwn sgwrs arferol yn nhafarn y Castell Rhuthun neithiwr, ond ces i syndod braf i weld bwrdd llond o bobl (wel o'r gorau, bwrdd cymharol bach oedd hi!), ond ta waeth criw go dda gan cynwys Aled o Fenter Iaith sydd wedi cael ei drosglwyddo i sesiwn Yr Wyddgrug wedi i sesiwn Bagillt dod i ben ar ol ychydig o flynyddoedd o fynd ar ei lawr ar rhan niferoedd. Dwi'n hoffi Aled, mi wnath o wneud lot i fy helpu fi yn ystod fy nyddiau gynnar yn mynychu sesiynau sgwrs. Yn ogystal ag Aled, roedd Scott, un o bedwar olaf cystadleuaeth dysgwr y flwyddyn eleni yna. Braf cael dysgwr mor lwyddiannus yn ein plith, dim ond un ar hugain ydy o, ond mae ei Gymraeg yn swnio yn hollol naturiol, dwi'n ei ddymuno pob lwc yn y cystadleuaeth, ac yn edrych ymlaen at dysgu mwy amdano fo pan *ceith* y rhaglen am y pedwar olaf ei ddarledu ar ol yr Eisteddfod. Cawsom ni ein ymuno gan Les Barker hefyd, bardd o fri o Fanceinion yn wreiddiol dwi 'di cael y pleser o gyfarfod o flaen. Newydd dychweled o daith o America a Canada ydy o, ac yn darparu cwpl o ddarnau yn ei ddull unigryw ar gyfer yr Eisteddfod. Felly gyda fi a'r 'drwgdybwyr arferol', hynny yw Alaw a John, roedd hi'n criw go dda a sgwrs amrhywiol dros ben.

pecyn bach

Dwi wedi son am y ffaith mod i'n gwrandawr cyson radio Cymru sawl gwaith siwr o fod. Mae'n debyg mod i wedi crybwyll hefyd am y ffaith nad ydy hi rhy galed ennill gwobr bach trwy cystadlu yng nghystadleuthau y gwasannaeth genedlaethol (wel ar wahan i gystadleuaeth y 'brawddeg' ar raglen Jonsi lle mae 'na bres mawr ar gael). Er bod yr orsaf yn tenu gynulleidfaoedd go dda (fel canran o'r cynulleida sydd ar gael), mae'n amlwg dim ond criw cymharol bach sy'n ddigon drist i dreulio eu hamser yn mynd ar ol y pethau bach. Pwrpas y cystadleuthau 'hwylus' yma tybiwn i, yw i greu rhyw deimlad cymunedol i'r gwasanaeth, ac yn yr ystyr hon mae nhw yn lwyddo, yn ogystal a chael wared i rai o'r pentyrau o stwff 'hyrwoddol' sy'n siwr o fod eu cyrraedd. Dwi'n meddwl mod i'n crwydro rwan, felly er mwyn cwtogi'r post hon, ga i ddweud mod i'n edrych ymlaen at dderbyn pecyn bach yn ystod y wythnos gan sioe Dylan a meinir am ddarparu cliw wnath galluogi Dylan i ddyfalu 'beth sy' yn y bocs', sef 'gloch'. Tecstiais 'ti'n son am hyn pob tro ti'n dweud yr amser'. Tra roedd Meinir druan yn darllen y cliw, dyna hi'n ceisio dweud y peth mewn ffordd sy'n gwneud mwy o synnwyr yn y Gymraeg, rhywbeth felly 'pan ti'n sbio ar dy oriawr ti'n son am hon'. Doedd gan Dylan dim clem nes bod hi'n darllen y cliw yn y ffordd gwarthus o'n i wedi ei sgwennu, wedyn dyfalodd yn syth!

Ta waeth, edrychaf ymlaen at pecyn bach yn cyrraedd yn ystod y wythnos rwanCD newydd Siwci Bocsawen gobeithio neu EP Al Lewis, gawn i weld.

rhaglen Maes-D

Mi es i i gyfafod pwyllgor y dysgwyr neithiwr a mi wnath hi barhau am ddim mwy nag awr a hanner.. dipyn o record dwedwn i.

Mae'r rhaglen wedi mynd i'r wasg erbyn hyn felly fydd 'na ddim newidiadau mawr, ac a dweud y gwir mae 'na ddigon o amrywiaeth yna i blesio pawb i ryw gradd. Gobeithiaf fydd hi wythnos i gofio, efo cymeriadau mor wahanol a Glyn Wise a'r prif copyn ei hun Mr Brunstrom yn ymweled a^ Maes-d. Mae gan pabell y dysgwyr enw dros gweinyddu panaid am ddim (wel am gyfranaid o dy ddewis dy!), felly maae'n gwerth gwneud ymdrech ymweled a^'r lle. Does dim byd gwell i ddysgwyr na cael Cymru Cymraeg i sgwrsio gyda nhw, yn enwedig mewn awyrgylch lle nad ydy'n nhw yn debygol o droi yn syth yn ol i Saesneg wedi i'r arwydd cyntaf o anhawsterau!!

Mae dim ond un pwyllgor arall rwan cyn dechreuad y gwyl, felly dwi'n dechrau disgwyl ymlaen i'r hwyl...

protest dydd gwener...

Ga i ddymuno pob lwc i unrhywun sy'n mynd i fynychu'r protest hon tu allan 'Thomas Cook' dydd gwener.

Cwyn..

Dyma'r e-bost a sgwennais at Thomas Cook ddoe, un ymhlith nifer mawr gobeithiaf! Ymddiheuriadau dros y Gymraeg 'pell o berffaith', ond mae'n llawer gwell na'r Gymraeg defnyddiodd Thomas Cook Bangor ar ddatganiad dwyieithog yn eu ffenest nhw. Mae'n ymddangos erbyn hyn bod y cwmni'n trio cyfyngu'r niwed i'w enw yng Nghymru, a bydd 'na trafodaethau gyda Bwrdd yr Iaith a Fwrdd cydraddoldeb hiliol yn y dyddiau i ddod. Gobeithiaf bydd y pennod 'ma wedi codi ymwybyddiaeth ynglyn a^'r triniaeth gwarthus mae'r iaith yn cael pob dydd gan rhai cwmniau:

Dear/Annwyl Thomas Cook Ltd/Cyf,

As a customer of your company and a speaker of the Welsh language, I was very suprised to hear of your recent statement regarding the use of the Welsh language in your shops in Wales. Welsh is an official language of Wales, and I would have thought it perfectly natural for people in that country to go about their business in their own mother tongue if they so wish, especially in areas like Gwynedd where the majority are Welsh speakers. Welsh speakers are well used to turning to English where there are non-Welsh speakers involved in the conversation, but to talk English to some people, especially on a one to one basis would feel totally unatural to me. It seems to me that 'Thomas Cook' has shown a lack of understanding and sensitivity to another culture in this case, something I sincerely hope is not reflected in your operations overseas, and which you will seek to rectify very quickly.

I am afraid I will not be using your services again until this policy is reversed.

Fel Cymro Cymraeg a chwsmer eich cwmni, ces i syndod mawr i glywed am eich datganiad diweddar ynglyn a^'r defnydd o'r iaith Cymraeg yn eich siopau yng Nghymru. Iaith swyddogol Cymru yw'r Gymraeg, a baswn i wedi meddwl ei bod hi'n perffaith naturiol i ddisgwyl pobl y wlad hon i wneud eu gwaith yn eu mamiaith, pe tasen nhw'n dymuno, yn enwedig mewn ardaloedd megis Gwynedd lle mae'r mwyafrif yn siarad Cymraeg. Mae siaradwyr Cymraeg wedi hen arfer i droi at y saesneg lle bydd di-Gymraeg yn eu plith, ond fe fasai siarad Saesneg wrth rhai pobl, yn enwedig mewn sefyllfa un i un, yn teimlo yn hollol annaturiol i fi. Mae'n ymddangos bod 'Thomas Cook' wedi dangos diffyg dealltwriaeth a sensatifrwydd tuag at diwylliant gwahanol yn yr achos hon, rhywbeth sydd ddim, dwi wir yn gobeithio, yn cael ei adlewyrchu yn eich gweithgareddau tramor, ac fyddech chi'n mynd ati i gywiro yn gyflym iawn.

Mae gen i ofn, na fydda i'n defnyddio eich gwasanaethau eto, nes bod eich polisi'n cael ei troi ar ei phen.

Neil Wyn Jones, Liverpool

Thomas Crook

Tynodd Carwyn Edwards fy sylw (a sawl arall ar restri Cymraeg) at hanes hon am asiantaeth teithio 'Thomas Cook' a'u polisi iaith nhw.

by Matt Withers, Wales On Sunday


TRAVEL agent giant Thomas Cook was last night warned it could face a race
probe after banning its staff from speaking Welsh at work.

The Commission for Racial Equality says the high street chain may be in
breach of race relation laws after the manageress of its store in Bangor
told workers they were no longer to speak the language to each other.

The firm has confirmed the nationwide ban and says it ensures "clear
communication" among its staff. But it now faces a possibility of an
investigation, as well as protests from pressure groups who have accused the
company of "disgraceful" behaviour.

The policy emerged last week when the manageress of the store in Gwynedd,
who does not speak Welsh, told staff they must converse in English with each
other.

Ironically, staff at the store in the strongly Welsh-speaking city had only
recently started wearing badges provided by the Welsh Language Board to show
customers they spoke both languages.

Nobody at the store itself was willing to comment yesterday.


But a statement from the company said: "Thomas Cook requests that all staff
speak English when discussing work-related matters in the work place. This
ensures clear communication at all times and is respectful to team members
who do not speak other languages.


"Thomas Cook employs staff from many cultural backgrounds, therefore the
company appreciates its staff may want to talk to colleagues in other
languages for anything that is non business-related."


But Chris Myant, Director of the CRE in Wales, warned the move might break
the law.


"I think they need to think very, very carefully about this," he said.


"It's quite possible it might be in conflict with the Race Relations Act. It
is an area where there isn't a great deal of cases that have gone to the
courts, but the courts have said in some cases it's unreasonable what the
employer is asking, because it clearly is possible for a company to function
perfectly well where the employees speak to each other in Welsh.


"And where a company functions well there is no reasonable right for an
employer to stop them speaking any other language. It sounds as if Thomas
Cook could be at risk of one of its employees taking it to an employment
tribunal."


Language campaigners have reacted with fury to the policy.


Hywel Griffiths, chair of Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, said the company's
actions were unacceptable.


He said: "It's absolutely disgraceful. What does come out of this strongly
is that this would never have happened had a new Welsh Language Act had been
introduced.


"We would imagine, in Bangor, that a lot of their customers are
Welsh-speakers and a lot of their employees are Welshspeakers. "


Aran Jones, chief executive of Cymuned, accused the company of "idiotic
hypocrisy".


He said: "Thomas Cook are lovely people when they're talking about how their
tourism doesn't destroy the lives of Indonesian tribespeople, but not when
they're telling Welsh people they're not allowed to speak their own
language."

There would definitely be some form of protest against the company, he said.Mae'r ffaith bod cwmniau megis Thomas Cook yn meddwl eu bod nhw yn gallu
gwaharth eu gweithwyr rhag siarad eu mamiaith yn y gweithle yng Nghymru
(iaith swyddogol y wlad) yn dangos gwendid sylfaenol yn y cyfundrefn
presenol. Os nad oes hawl i Gymry Cymraeg defnyddio eu hiaith yn eu
gweithgareddau dydd i dydd, pa mor wag yw'r holl son gan y Cynulliad am
'Gymru dwyieithog'?

Dychmygwch y sefyllfa, tasai rhai cwsmer i gerdded i mewn i Thomas Cook ym Mhangor a dechrau sgwrs Cymraeg gyda Cymro/Cymraes Cymraeg tu cefn i'r desg, a dyna'r rheolwraig yn dod drosodd er mwyn eu gorchymu i siarad Saesneg,(falle dwi'n bod yn eitha diniwed yma, hynny yw mae'n digon tebyg bod sefyllfeydd megis hon yn digwydd reit aml mewn sawl gweithle), ond dyni'n son am ardal lle mae'r mwyafrif yn defnyddio'r iaith fel modd o gyfathrebu pob dydd.

Dwi wedi cael fy ngwylltio, ac mae'n debyg fydd na e-bost ar y ffordd i Thomas Crook cyn diwedd y nos..

Rhamantiaid newydd

Cafodd y llun hon ei dynnu tua chwater canrif yn ol gan 'ngwraig yn Lerpwl. Pryd hynny roedd jill yn astudio lefel 'A' yn ffotograffiaeth yn y Coleg ac mi aeth hi ati i grwydro strydoedd y dinas er mwyn dod o hyd i bobl sydd yn fodlon 'bwrw ystum' ar ei gyfer hi.

Dwi'n dangos y llun o'r 'Rhamantiaid newydd' 'ma gan mod i newydd derbyn print mawr ohonhi ar ganfas, sydd erbyn hyn yn hongian ar wal y lolfa. Wnes i sganio yr argraff gwreiddiol cyn ei yrru hi at rhai cwmni bach yn Swydd Derby (mae 'na lwythi ohnynt yn cynnig y fath 'ma o wasanaeth) hynny yw sy'n troi eich 'delweddau' digdol chi i luniau ar ganfas. Mae'r cyfrwng canfas yn addas iawn i luniau digidol gan bod y canfas yn lleihau'r tueddiad i'r picsels ymddangos. Ta waeth, gyrrais i fy jpeg nos fawrdd, ac ar fore iau roedd y print canfas 60 x 40cm yn addurno wal y lolfa.. gwasanaeth bendigedig 'swn i'n dweud, am swm ychydig yn llai na £30

Elementary Welsh for Schools & Private Students 1891

Mi ddes i o hyd i hen lyfr heddiw, un mi ges i nifer o flynyddoedd yn ol (cyn i mi ddechrau dysgu'r iaith 'ma o ddifri) pan oedd fy Mam yn clirio allan ty Nain a Thaid. A dweud y gwir wrthoch chi, dwi heb edrych arnynt ers hynny, ond tynodd un fy sylw yr heno 'ma pan o'n i'n chwilio am lyfr arall. Mi gafodd "Elementary Welsh for Schools & Private Students" ei cyhoeddi yn 1891 ar gyfer 'The Society for Utilizing the Welsh Language' (rhywfath o Fenter Iaith y nawfed ar ddeg ganrif efallai?), a chostiodd y cyfrol 'Ninepence', yn yr hen arian wrth cwrs, rhai 4.5p!

Un darn diddorol dros ben yw'r 'cyflwyniad', sy'n son am y pwerau newydd eu rhoi i ysgolion yng Nghymru. Mae nhw yn cynnwys yr hawl i ddysgu Cymraeg fel pwnc gwahanol, yr hawl i ddysgu hanes Cymru, ac os ga i dyfynu "In every standard and for every subject, bilingual reading books may be used, teaching Welsh and English reading side by side". Felly mae'n ymddangos a gafodd y llyfr bach hwn ei gyhoeddi mewn cyfnod chwyldroadol i addysg yng Nghymru, er cymerodd dros 60 mwy o flynyddoedd cyn sefydlwyd yr ysgol cyfrwng Cymraeg cyntaf.

Peth arall o ddidordeb yw'r cyfieithiadau o 'ti', hynny yw'r 'you' anffurfiol neu sengl, sy'n cael ei cyfiethu i 'thou' e.e.

Yr oeddit yn cael dy ddysgu - thou wast taught

Yr wyt yn cael dy ddysgu - thou art taught.



Wrth cwrs mae 'thou' hen wedi diflannu o'r Saesneg, (ar wahan i ambell i dafodiaeth Swydd Efrog) ond ar wahan i hynny mae popeth yn dealladwy. Dwi'n cofio fy Nhaid yn son am ddysgu Cymraeg i ei hun yn ei arddegau er mwyn deall be' oedd yn mynd ymlaen yn y Capel (cafodd ei eni a'i fagu ym Mhenbedw, Lloegr), felly efallai roedd hyn un o'r llyfrau a brynodd o er mwyn mynd ati? pwy a wir...

daroganau'r gaurdian

Sylwais colofn bach yn adran chwaraeon y Gaurdian heddiw sef 'what will happen this week', lle mae'r papur a rhyw gwestai yn datgan eu daragonau am ychydig o ddigwyddiadau y penwythnos. Bruce 'Y Jam' Foxton yw gwestai y wythnos hon, a wnath o broffwydo colli o 0-2 basai Cymru! Diolch byth roedd y dau daragonau o'i le... Daragonodd y Gaurdian colled hefyd ond 1-3. Gobeithio bod nhw yn anghywir hefyd am broffwydaeth dros Lloegr v Estonia, sy'n yn ol y colofn tipyn o 'walkover' cyn y chwiban cyntaf!

Rhagfarn?

Dwi ddim y math o berson i wthio fy marnau lawr corn gwddf unrhywun, gobeithio! Ond taswn i i glywed rhywbeth o'n i'n anghytuno gyda hi'n gryf, barnau hollol rhagfarnllyd, dwi'n gobeithio faswn i'n dweud rhywbeth. Falle dwi'n mwy sensatif iddi ers i mi ddechrau dysgu Cymraeg, ond mae'n syndod sut gymaint o sylwadau gwrth-Gymreig a gwrth-Gymraeg dwi'n clywed yn ystod fy mywyd o ddydd i ddydd.

Dwi'n cofio amser maith yn ol bod mewn tafarn gyda grwp o 'gyfeillion', a dyna un ohonynt, boi sy newydd symud i'r ardal, yn dweud rhywbeth fel 'I was tuning in the radio and I heard a radio station in Welsh!', digon teg, cafodd o syndod i glywed rhywbeth o'r fath, ond yr hyn wnath fy ngwylltio i roedd ymateb 'ffrind' arall, sef 'I hate it'! Nid roedd yr iaith jysd yn mynd ar ei nerfau tra geisio tiwnio mewn i radio 4 ambell i waith, nac oedd, roedd ganndo fo casineb pur at yr iaith Cymraeg. Dyni'n son y fama am ddarllenwr cyson y Gaurdian, darlithydd yn y celfyddydau mewn coleg lleol. Ro'n i'n hollo mud, sgen i ddim gair. Sdim rhaid i fi ddweud wrthot ti dwi ddim yn gweld llawer ohono rwan.

Dros y penwythnos mi es i i barti a chwrddais a^ dynes o De Gymru yn wreiddiol. Mi grybwyllodd Jill (fy ngwraig) y ffaith mod i wedi bod wrthi'n dysgu Cymraeg ers sbel a dwedodd y dynes doedd neb yng Nghaerdydd yn siarad Cymraeg, ond chwarae teg iddi, roedd hi'n falch i weld llawer mwy o arwyddion dwyieithog ar strydoedd y prifddinas erbyn hyn. "I'm bloody not" ebychodd ei phartner (miliynydd lleol sy'n ffrind o ffrind fel petai, dipyn bach o goc oen a dweud y gwir), "Every other bloody country in Europe just has 'STOP' written on the road except bloody Wales where they have to have the bloody Welsh as well". Wel dwi ddim yn sicr, ond o'r hyn dwi'n cofio does dim ond y gair STOP yng Nghymru hefyd, gan bod y gair STOP yn rhan o'r Gymraeg erbyn hyn! (cywirwch os gwelwch yn dda os nad ydwi'n iawn). Ychydig yn nes ymlaen roedd yr un un boi yn son am ei chwaer 'Olwen', a ffeindiais i fy hun yn dweud, "that's a good Welsh name, the same as my mums", "O yes" meddai fo "and I'm Dafydd Glyn James", ond wrth cwrs mae pawb yn ei alw David! Doeddwn i ddim yn gwybod a ddylwn i chwerthin neu wylo, ond erbyn hynny roedd y jo^cs ofnadwy roedd o'n mynnu dweud wrth unrhywun gyda clyw'n mynd reit ar fy mronnau, felly wnaethom ni ein esgusodion i adael.

Sir Caer yn ehangu ei ffiniau?

Mae'n ymddangos bod Sir Caer wedi ehangu ei ffiniau yn ol cyfrol diwethara 'Bywyd Sir Caer'. Mae sawl aelod y 'Cheshire Set' hen wedi sefydlu yng Ngefn gwlad y Gogledd wrth cwrs, ond erbyn hyn mae'n ymddangos eu bod nhw eisio gwrthod bod nhw'n byw yng Ngymru o gwbl...

tyfiant y tyrbeins...

Dyma cwpl o luniau wedi ei tynnu o'r bryn bach uwchben ein stryd ni yr heno 'ma. Mae un llun yn dangos tyrrau'r felinau gwynt yn cael eu hadaeladu yn Noc Mostyn cyn iddyn nhw cael eu cludo i'r Burbo Bank yng nghanol bae Mersi, ac mae'r llall yn eu dangos nhw yn cael eu gosod yn y mor. Mae maint y pethau yn rhywbeth anhygoel, dyni'n sbio arnynt o bellter o rai chwech milltir (yn y dau llun), ond yn y mor mae nhw yn edrych llawer agosach na hynny. Yn ol Dong Energy sy'n cyfrifol am y datblygiad yn dweud fydd pob un o'r pump ar hugain o dyrbeins yn fwy na 135m tal, efo sban y llafnau yn fwy na 100m, mae hon yn ystadegau syfrdanol, sy'n gwneud y tyrbeins gwynt ger Prestatyn yn edrych fel teganau!

weithiau...

Weithiau dwi'n teimlo reit lletchwith. Fedra i ddim esbonio pam, teimlad ydy hi sy'n dechrau rhywle'n ddwfn tu mewn i fi, ac sy'n ymddangos i ledu trwy pob cell o fy nghorff nes iddi hi ddiflannu yn hwyr neu yn hwyrach. Efallai mod i'n lwcus achos nad ydy'r teimlad yn parhau am gyfnod hir fel arfer, diwrnod neu ddwy efallai, ond mae'n gallu fy ngwneud i deimlo reit cachlyd beth bynnag. Elfen bach o rhywfath o iselder sy'n debyg o effeithio rhan sylweddol ohonynt yn ystod ein bywydau ydy hi, ond rhywbeth dwi wedi dod yn cyfarwydd gyda hi dros y flynyddoedd ac i'w rheoli, heb cyffuriau! (wel onibai alcohol..). Y peth sy'n fy gwylltio am y teimlad hon, yw'r ffaith bod hi'n gwneud i fi teimlo andros o swil a lletchwith hefyd ( fel arfer fedra i reoli fy swilder naturiol a thorri trwyddi, ond weithiau 'loneliness is a crowded room' fel a dwedodd y bardd), ac ar achlysur arall mi faswn i'n wrth fy modd yn yr un un cwmni. Felly i dorri stori hir yn fyr, o'n i'n teimlo fatha hon (cachlyd) pan aethon ni (Fi a Jill 'ngwraig) i weld cynhyrchiad 'Llwyfan Gogledd Cymru' o 'Branwen', drama tairieithog (gyda is-deitlau wedi eu prosiectio ar lwyfan).
Cynhyrchiad da oedd hi, efallai ychydig yn dryslyd o bryd i'w gilydd ar ran amseriad digwyddiadau ar y llwyfan (roedden nhw'n defnyddio newidiadau bach i'r goleuadau, falle rhy fach, i nodi newid cyfnod), ond ta waeth sioe da a difyr.

Mae'r holl peth yn gadael i fi deimlo andros o flin gan mod i ddim wedi fanteisio ar gyfle i gymdeithasu gyda pobl reit cyfeillgar. Sdim ots, mae'n diwrnod newydd, ac dwi ddim yn berson i adael i bethau aros yn fy meddwl am amser hir (sut fasech chi'n dweud 'dwell on something' yn y gymraeg?), roedd hi'n braf gweld cynulleidafa gweddol da yn theatr Clwyd yn mwynhau sioe gwreiddiol.

g.ll. ymddiheuriadau dros y camau niferol yn y pst hwn, mae'r cyfrifiadur yn methu gadael i mi newid pethau heb dileu y geiriau cynt os ti'n deall be 'sgen i)


mwya ohonynt yn ystod ein bywydau ydh hi

Blogio, Ar y Bocs..

Ro'n i'n mynd trwy fy nghopi o'r cylchgrawn Golwg y heno 'ma pan sylwais i ar colofn adolygiadol 'Ar y Bocs' (gan Catrin Dafydd y wythnos hon). Cafodd yr holl colofn ei ymroddi i raglen 'O flaen dy lygaid', ac yn enwedig i brofiadau ein cyfeillion ni o'r Unol Daliethau sef Chris a Rachel Cope. Dwi ddim yn meddwl mod i wedi crybwyll y rhaglen yma o'r blaen, ond mi gafodd y byd bach o flogio Cymraeg sylw gwerthfawr yn ystod y rhaglen, ac roedd hi'n profiad rhyfedd i weld darnau o'r fidioflogiau mod i'n cyfarwydd efo nhw o'r fan'ma ar y sgrin fawr!

Dwi'n gobeithio bod Chris a Rachel wedi troi cornel erbyn hyn, ac eu bod nhw'n gallu teimlo'r un fath o groeso yn y Gymru go iawn ag y teimlodd Chris yn y Cymru 'dychmygol' ar y we!!