5.7.07

sesiwn da....

Wnes i fynychu'r sesiwn sgwrs arferol yn nhafarn y Castell Rhuthun neithiwr, ond ces i syndod braf i weld bwrdd llond o bobl (wel o'r gorau, bwrdd cymharol bach oedd hi!), ond ta waeth criw go dda gan cynwys Aled o Fenter Iaith sydd wedi cael ei drosglwyddo i sesiwn Yr Wyddgrug wedi i sesiwn Bagillt dod i ben ar ol ychydig o flynyddoedd o fynd ar ei lawr ar rhan niferoedd. Dwi'n hoffi Aled, mi wnath o wneud lot i fy helpu fi yn ystod fy nyddiau gynnar yn mynychu sesiynau sgwrs. Yn ogystal ag Aled, roedd Scott, un o bedwar olaf cystadleuaeth dysgwr y flwyddyn eleni yna. Braf cael dysgwr mor lwyddiannus yn ein plith, dim ond un ar hugain ydy o, ond mae ei Gymraeg yn swnio yn hollol naturiol, dwi'n ei ddymuno pob lwc yn y cystadleuaeth, ac yn edrych ymlaen at dysgu mwy amdano fo pan *ceith* y rhaglen am y pedwar olaf ei ddarledu ar ol yr Eisteddfod. Cawsom ni ein ymuno gan Les Barker hefyd, bardd o fri o Fanceinion yn wreiddiol dwi 'di cael y pleser o gyfarfod o flaen. Newydd dychweled o daith o America a Canada ydy o, ac yn darparu cwpl o ddarnau yn ei ddull unigryw ar gyfer yr Eisteddfod. Felly gyda fi a'r 'drwgdybwyr arferol', hynny yw Alaw a John, roedd hi'n criw go dda a sgwrs amrhywiol dros ben.

23.6.07

pecyn bach

Dwi wedi son am y ffaith mod i'n gwrandawr cyson radio Cymru sawl gwaith siwr o fod. Mae'n debyg mod i wedi crybwyll hefyd am y ffaith nad ydy hi rhy galed ennill gwobr bach trwy cystadlu yng nghystadleuthau y gwasannaeth genedlaethol (wel ar wahan i gystadleuaeth y 'brawddeg' ar raglen Jonsi lle mae 'na bres mawr ar gael). Er bod yr orsaf yn tenu gynulleidfaoedd go dda (fel canran o'r cynulleida sydd ar gael), mae'n amlwg dim ond criw cymharol bach sy'n ddigon drist i dreulio eu hamser yn mynd ar ol y pethau bach. Pwrpas y cystadleuthau 'hwylus' yma tybiwn i, yw i greu rhyw deimlad cymunedol i'r gwasanaeth, ac yn yr ystyr hon mae nhw yn lwyddo, yn ogystal a chael wared i rai o'r pentyrau o stwff 'hyrwoddol' sy'n siwr o fod eu cyrraedd. Dwi'n meddwl mod i'n crwydro rwan, felly er mwyn cwtogi'r post hon, ga i ddweud mod i'n edrych ymlaen at dderbyn pecyn bach yn ystod y wythnos gan sioe Dylan a meinir am ddarparu cliw wnath galluogi Dylan i ddyfalu 'beth sy' yn y bocs', sef 'gloch'. Tecstiais 'ti'n son am hyn pob tro ti'n dweud yr amser'. Tra roedd Meinir druan yn darllen y cliw, dyna hi'n ceisio dweud y peth mewn ffordd sy'n gwneud mwy o synnwyr yn y Gymraeg, rhywbeth felly 'pan ti'n sbio ar dy oriawr ti'n son am hon'. Doedd gan Dylan dim clem nes bod hi'n darllen y cliw yn y ffordd gwarthus o'n i wedi ei sgwennu, wedyn dyfalodd yn syth!

Ta waeth, edrychaf ymlaen at pecyn bach yn cyrraedd yn ystod y wythnos rwanCD newydd Siwci Bocsawen gobeithio neu EP Al Lewis, gawn i weld.

19.6.07

rhaglen Maes-D

Mi es i i gyfafod pwyllgor y dysgwyr neithiwr a mi wnath hi barhau am ddim mwy nag awr a hanner.. dipyn o record dwedwn i.

Mae'r rhaglen wedi mynd i'r wasg erbyn hyn felly fydd 'na ddim newidiadau mawr, ac a dweud y gwir mae 'na ddigon o amrywiaeth yna i blesio pawb i ryw gradd. Gobeithiaf fydd hi wythnos i gofio, efo cymeriadau mor wahanol a Glyn Wise a'r prif copyn ei hun Mr Brunstrom yn ymweled a^ Maes-d. Mae gan pabell y dysgwyr enw dros gweinyddu panaid am ddim (wel am gyfranaid o dy ddewis dy!), felly maae'n gwerth gwneud ymdrech ymweled a^'r lle. Does dim byd gwell i ddysgwyr na cael Cymru Cymraeg i sgwrsio gyda nhw, yn enwedig mewn awyrgylch lle nad ydy'n nhw yn debygol o droi yn syth yn ol i Saesneg wedi i'r arwydd cyntaf o anhawsterau!!

Mae dim ond un pwyllgor arall rwan cyn dechreuad y gwyl, felly dwi'n dechrau disgwyl ymlaen i'r hwyl...

13.6.07

protest dydd gwener...



Ga i ddymuno pob lwc i unrhywun sy'n mynd i fynychu'r protest hon tu allan 'Thomas Cook' dydd gwener.

12.6.07

Cwyn..

Dyma'r e-bost a sgwennais at Thomas Cook ddoe, un ymhlith nifer mawr gobeithiaf! Ymddiheuriadau dros y Gymraeg 'pell o berffaith', ond mae'n llawer gwell na'r Gymraeg defnyddiodd Thomas Cook Bangor ar ddatganiad dwyieithog yn eu ffenest nhw. Mae'n ymddangos erbyn hyn bod y cwmni'n trio cyfyngu'r niwed i'w enw yng Nghymru, a bydd 'na trafodaethau gyda Bwrdd yr Iaith a Fwrdd cydraddoldeb hiliol yn y dyddiau i ddod. Gobeithiaf bydd y pennod 'ma wedi codi ymwybyddiaeth ynglyn a^'r triniaeth gwarthus mae'r iaith yn cael pob dydd gan rhai cwmniau:

Dear/Annwyl Thomas Cook Ltd/Cyf,

As a customer of your company and a speaker of the Welsh language, I was very suprised to hear of your recent statement regarding the use of the Welsh language in your shops in Wales. Welsh is an official language of Wales, and I would have thought it perfectly natural for people in that country to go about their business in their own mother tongue if they so wish, especially in areas like Gwynedd where the majority are Welsh speakers. Welsh speakers are well used to turning to English where there are non-Welsh speakers involved in the conversation, but to talk English to some people, especially on a one to one basis would feel totally unatural to me. It seems to me that 'Thomas Cook' has shown a lack of understanding and sensitivity to another culture in this case, something I sincerely hope is not reflected in your operations overseas, and which you will seek to rectify very quickly.

I am afraid I will not be using your services again until this policy is reversed.

Fel Cymro Cymraeg a chwsmer eich cwmni, ces i syndod mawr i glywed am eich datganiad diweddar ynglyn a^'r defnydd o'r iaith Cymraeg yn eich siopau yng Nghymru. Iaith swyddogol Cymru yw'r Gymraeg, a baswn i wedi meddwl ei bod hi'n perffaith naturiol i ddisgwyl pobl y wlad hon i wneud eu gwaith yn eu mamiaith, pe tasen nhw'n dymuno, yn enwedig mewn ardaloedd megis Gwynedd lle mae'r mwyafrif yn siarad Cymraeg. Mae siaradwyr Cymraeg wedi hen arfer i droi at y saesneg lle bydd di-Gymraeg yn eu plith, ond fe fasai siarad Saesneg wrth rhai pobl, yn enwedig mewn sefyllfa un i un, yn teimlo yn hollol annaturiol i fi. Mae'n ymddangos bod 'Thomas Cook' wedi dangos diffyg dealltwriaeth a sensatifrwydd tuag at diwylliant gwahanol yn yr achos hon, rhywbeth sydd ddim, dwi wir yn gobeithio, yn cael ei adlewyrchu yn eich gweithgareddau tramor, ac fyddech chi'n mynd ati i gywiro yn gyflym iawn.

Mae gen i ofn, na fydda i'n defnyddio eich gwasanaethau eto, nes bod eich polisi'n cael ei troi ar ei phen.

Neil Wyn Jones, Liverpool

10.6.07

Thomas Crook

Tynodd Carwyn Edwards fy sylw (a sawl arall ar restri Cymraeg) at hanes hon am asiantaeth teithio 'Thomas Cook' a'u polisi iaith nhw.

by Matt Withers, Wales On Sunday


TRAVEL agent giant Thomas Cook was last night warned it could face a race
probe after banning its staff from speaking Welsh at work.

The Commission for Racial Equality says the high street chain may be in
breach of race relation laws after the manageress of its store in Bangor
told workers they were no longer to speak the language to each other.

The firm has confirmed the nationwide ban and says it ensures "clear
communication" among its staff. But it now faces a possibility of an
investigation, as well as protests from pressure groups who have accused the
company of "disgraceful" behaviour.

The policy emerged last week when the manageress of the store in Gwynedd,
who does not speak Welsh, told staff they must converse in English with each
other.

Ironically, staff at the store in the strongly Welsh-speaking city had only
recently started wearing badges provided by the Welsh Language Board to show
customers they spoke both languages.

Nobody at the store itself was willing to comment yesterday.


But a statement from the company said: "Thomas Cook requests that all staff
speak English when discussing work-related matters in the work place. This
ensures clear communication at all times and is respectful to team members
who do not speak other languages.


"Thomas Cook employs staff from many cultural backgrounds, therefore the
company appreciates its staff may want to talk to colleagues in other
languages for anything that is non business-related."


But Chris Myant, Director of the CRE in Wales, warned the move might break
the law.


"I think they need to think very, very carefully about this," he said.


"It's quite possible it might be in conflict with the Race Relations Act. It
is an area where there isn't a great deal of cases that have gone to the
courts, but the courts have said in some cases it's unreasonable what the
employer is asking, because it clearly is possible for a company to function
perfectly well where the employees speak to each other in Welsh.


"And where a company functions well there is no reasonable right for an
employer to stop them speaking any other language. It sounds as if Thomas
Cook could be at risk of one of its employees taking it to an employment
tribunal."


Language campaigners have reacted with fury to the policy.


Hywel Griffiths, chair of Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, said the company's
actions were unacceptable.


He said: "It's absolutely disgraceful. What does come out of this strongly
is that this would never have happened had a new Welsh Language Act had been
introduced.


"We would imagine, in Bangor, that a lot of their customers are
Welsh-speakers and a lot of their employees are Welshspeakers. "


Aran Jones, chief executive of Cymuned, accused the company of "idiotic
hypocrisy".


He said: "Thomas Cook are lovely people when they're talking about how their
tourism doesn't destroy the lives of Indonesian tribespeople, but not when
they're telling Welsh people they're not allowed to speak their own
language."

There would definitely be some form of protest against the company, he said.
Mae'r ffaith bod cwmniau megis Thomas Cook yn meddwl eu bod nhw yn gallu
gwaharth eu gweithwyr rhag siarad eu mamiaith yn y gweithle yng Nghymru
(iaith swyddogol y wlad) yn dangos gwendid sylfaenol yn y cyfundrefn
presenol. Os nad oes hawl i Gymry Cymraeg defnyddio eu hiaith yn eu
gweithgareddau dydd i dydd, pa mor wag yw'r holl son gan y Cynulliad am
'Gymru dwyieithog'?

Dychmygwch y sefyllfa, tasai rhai cwsmer i gerdded i mewn i Thomas Cook ym Mhangor a dechrau sgwrs Cymraeg gyda Cymro/Cymraes Cymraeg tu cefn i'r desg, a dyna'r rheolwraig yn dod drosodd er mwyn eu gorchymu i siarad Saesneg,(falle dwi'n bod yn eitha diniwed yma, hynny yw mae'n digon tebyg bod sefyllfeydd megis hon yn digwydd reit aml mewn sawl gweithle), ond dyni'n son am ardal lle mae'r mwyafrif yn defnyddio'r iaith fel modd o gyfathrebu pob dydd.

Dwi wedi cael fy ngwylltio, ac mae'n debyg fydd na e-bost ar y ffordd i Thomas Crook cyn diwedd y nos..

7.6.07

Rhamantiaid newydd



Cafodd y llun hon ei dynnu tua chwater canrif yn ol gan 'ngwraig yn Lerpwl. Pryd hynny roedd jill yn astudio lefel 'A' yn ffotograffiaeth yn y Coleg ac mi aeth hi ati i grwydro strydoedd y dinas er mwyn dod o hyd i bobl sydd yn fodlon 'bwrw ystum' ar ei gyfer hi.

Dwi'n dangos y llun o'r 'Rhamantiaid newydd' 'ma gan mod i newydd derbyn print mawr ohonhi ar ganfas, sydd erbyn hyn yn hongian ar wal y lolfa. Wnes i sganio yr argraff gwreiddiol cyn ei yrru hi at rhai cwmni bach yn Swydd Derby (mae 'na lwythi ohnynt yn cynnig y fath 'ma o wasanaeth) hynny yw sy'n troi eich 'delweddau' digdol chi i luniau ar ganfas. Mae'r cyfrwng canfas yn addas iawn i luniau digidol gan bod y canfas yn lleihau'r tueddiad i'r picsels ymddangos. Ta waeth, gyrrais i fy jpeg nos fawrdd, ac ar fore iau roedd y print canfas 60 x 40cm yn addurno wal y lolfa.. gwasanaeth bendigedig 'swn i'n dweud, am swm ychydig yn llai na £30

5.6.07

Elementary Welsh for Schools & Private Students 1891



Mi ddes i o hyd i hen lyfr heddiw, un mi ges i nifer o flynyddoedd yn ol (cyn i mi ddechrau dysgu'r iaith 'ma o ddifri) pan oedd fy Mam yn clirio allan ty Nain a Thaid. A dweud y gwir wrthoch chi, dwi heb edrych arnynt ers hynny, ond tynodd un fy sylw yr heno 'ma pan o'n i'n chwilio am lyfr arall. Mi gafodd "Elementary Welsh for Schools & Private Students" ei cyhoeddi yn 1891 ar gyfer 'The Society for Utilizing the Welsh Language' (rhywfath o Fenter Iaith y nawfed ar ddeg ganrif efallai?), a chostiodd y cyfrol 'Ninepence', yn yr hen arian wrth cwrs, rhai 4.5p!

Un darn diddorol dros ben yw'r 'cyflwyniad', sy'n son am y pwerau newydd eu rhoi i ysgolion yng Nghymru. Mae nhw yn cynnwys yr hawl i ddysgu Cymraeg fel pwnc gwahanol, yr hawl i ddysgu hanes Cymru, ac os ga i dyfynu "In every standard and for every subject, bilingual reading books may be used, teaching Welsh and English reading side by side". Felly mae'n ymddangos a gafodd y llyfr bach hwn ei gyhoeddi mewn cyfnod chwyldroadol i addysg yng Nghymru, er cymerodd dros 60 mwy o flynyddoedd cyn sefydlwyd yr ysgol cyfrwng Cymraeg cyntaf.

Peth arall o ddidordeb yw'r cyfieithiadau o 'ti', hynny yw'r 'you' anffurfiol neu sengl, sy'n cael ei cyfiethu i 'thou' e.e.

Yr oeddit yn cael dy ddysgu - thou wast taught

Yr wyt yn cael dy ddysgu - thou art taught.



Wrth cwrs mae 'thou' hen wedi diflannu o'r Saesneg, (ar wahan i ambell i dafodiaeth Swydd Efrog) ond ar wahan i hynny mae popeth yn dealladwy. Dwi'n cofio fy Nhaid yn son am ddysgu Cymraeg i ei hun yn ei arddegau er mwyn deall be' oedd yn mynd ymlaen yn y Capel (cafodd ei eni a'i fagu ym Mhenbedw, Lloegr), felly efallai roedd hyn un o'r llyfrau a brynodd o er mwyn mynd ati? pwy a wir...

2.6.07

daroganau'r gaurdian

Sylwais colofn bach yn adran chwaraeon y Gaurdian heddiw sef 'what will happen this week', lle mae'r papur a rhyw gwestai yn datgan eu daragonau am ychydig o ddigwyddiadau y penwythnos. Bruce 'Y Jam' Foxton yw gwestai y wythnos hon, a wnath o broffwydo colli o 0-2 basai Cymru! Diolch byth roedd y dau daragonau o'i le... Daragonodd y Gaurdian colled hefyd ond 1-3. Gobeithio bod nhw yn anghywir hefyd am broffwydaeth dros Lloegr v Estonia, sy'n yn ol y colofn tipyn o 'walkover' cyn y chwiban cyntaf!

28.5.07

Rhagfarn?

Dwi ddim y math o berson i wthio fy marnau lawr corn gwddf unrhywun, gobeithio! Ond taswn i i glywed rhywbeth o'n i'n anghytuno gyda hi'n gryf, barnau hollol rhagfarnllyd, dwi'n gobeithio faswn i'n dweud rhywbeth. Falle dwi'n mwy sensatif iddi ers i mi ddechrau dysgu Cymraeg, ond mae'n syndod sut gymaint o sylwadau gwrth-Gymreig a gwrth-Gymraeg dwi'n clywed yn ystod fy mywyd o ddydd i ddydd.

Dwi'n cofio amser maith yn ol bod mewn tafarn gyda grwp o 'gyfeillion', a dyna un ohonynt, boi sy newydd symud i'r ardal, yn dweud rhywbeth fel 'I was tuning in the radio and I heard a radio station in Welsh!', digon teg, cafodd o syndod i glywed rhywbeth o'r fath, ond yr hyn wnath fy ngwylltio i roedd ymateb 'ffrind' arall, sef 'I hate it'! Nid roedd yr iaith jysd yn mynd ar ei nerfau tra geisio tiwnio mewn i radio 4 ambell i waith, nac oedd, roedd ganndo fo casineb pur at yr iaith Cymraeg. Dyni'n son y fama am ddarllenwr cyson y Gaurdian, darlithydd yn y celfyddydau mewn coleg lleol. Ro'n i'n hollo mud, sgen i ddim gair. Sdim rhaid i fi ddweud wrthot ti dwi ddim yn gweld llawer ohono rwan.

Dros y penwythnos mi es i i barti a chwrddais a^ dynes o De Gymru yn wreiddiol. Mi grybwyllodd Jill (fy ngwraig) y ffaith mod i wedi bod wrthi'n dysgu Cymraeg ers sbel a dwedodd y dynes doedd neb yng Nghaerdydd yn siarad Cymraeg, ond chwarae teg iddi, roedd hi'n falch i weld llawer mwy o arwyddion dwyieithog ar strydoedd y prifddinas erbyn hyn. "I'm bloody not" ebychodd ei phartner (miliynydd lleol sy'n ffrind o ffrind fel petai, dipyn bach o goc oen a dweud y gwir), "Every other bloody country in Europe just has 'STOP' written on the road except bloody Wales where they have to have the bloody Welsh as well". Wel dwi ddim yn sicr, ond o'r hyn dwi'n cofio does dim ond y gair STOP yng Nghymru hefyd, gan bod y gair STOP yn rhan o'r Gymraeg erbyn hyn! (cywirwch os gwelwch yn dda os nad ydwi'n iawn). Ychydig yn nes ymlaen roedd yr un un boi yn son am ei chwaer 'Olwen', a ffeindiais i fy hun yn dweud, "that's a good Welsh name, the same as my mums", "O yes" meddai fo "and I'm Dafydd Glyn James", ond wrth cwrs mae pawb yn ei alw David! Doeddwn i ddim yn gwybod a ddylwn i chwerthin neu wylo, ond erbyn hynny roedd y jo^cs ofnadwy roedd o'n mynnu dweud wrth unrhywun gyda clyw'n mynd reit ar fy mronnau, felly wnaethom ni ein esgusodion i adael.

27.5.07

Sir Caer yn ehangu ei ffiniau?



Mae'n ymddangos bod Sir Caer wedi ehangu ei ffiniau yn ol cyfrol diwethara 'Bywyd Sir Caer'. Mae sawl aelod y 'Cheshire Set' hen wedi sefydlu yng Ngefn gwlad y Gogledd wrth cwrs, ond erbyn hyn mae'n ymddangos eu bod nhw eisio gwrthod bod nhw'n byw yng Ngymru o gwbl...

26.5.07

tyfiant y tyrbeins...




Dyma cwpl o luniau wedi ei tynnu o'r bryn bach uwchben ein stryd ni yr heno 'ma. Mae un llun yn dangos tyrrau'r felinau gwynt yn cael eu hadaeladu yn Noc Mostyn cyn iddyn nhw cael eu cludo i'r Burbo Bank yng nghanol bae Mersi, ac mae'r llall yn eu dangos nhw yn cael eu gosod yn y mor. Mae maint y pethau yn rhywbeth anhygoel, dyni'n sbio arnynt o bellter o rai chwech milltir (yn y dau llun), ond yn y mor mae nhw yn edrych llawer agosach na hynny. Yn ol Dong Energy sy'n cyfrifol am y datblygiad yn dweud fydd pob un o'r pump ar hugain o dyrbeins yn fwy na 135m tal, efo sban y llafnau yn fwy na 100m, mae hon yn ystadegau syfrdanol, sy'n gwneud y tyrbeins gwynt ger Prestatyn yn edrych fel teganau!

weithiau...

Weithiau dwi'n teimlo reit lletchwith. Fedra i ddim esbonio pam, teimlad ydy hi sy'n dechrau rhywle'n ddwfn tu mewn i fi, ac sy'n ymddangos i ledu trwy pob cell o fy nghorff nes iddi hi ddiflannu yn hwyr neu yn hwyrach. Efallai mod i'n lwcus achos nad ydy'r teimlad yn parhau am gyfnod hir fel arfer, diwrnod neu ddwy efallai, ond mae'n gallu fy ngwneud i deimlo reit cachlyd beth bynnag. Elfen bach o rhywfath o iselder sy'n debyg o effeithio rhan sylweddol ohonynt yn ystod ein bywydau ydy hi, ond rhywbeth dwi wedi dod yn cyfarwydd gyda hi dros y flynyddoedd ac i'w rheoli, heb cyffuriau! (wel onibai alcohol..). Y peth sy'n fy gwylltio am y teimlad hon, yw'r ffaith bod hi'n gwneud i fi teimlo andros o swil a lletchwith hefyd ( fel arfer fedra i reoli fy swilder naturiol a thorri trwyddi, ond weithiau 'loneliness is a crowded room' fel a dwedodd y bardd), ac ar achlysur arall mi faswn i'n wrth fy modd yn yr un un cwmni. Felly i dorri stori hir yn fyr, o'n i'n teimlo fatha hon (cachlyd) pan aethon ni (Fi a Jill 'ngwraig) i weld cynhyrchiad 'Llwyfan Gogledd Cymru' o 'Branwen', drama tairieithog (gyda is-deitlau wedi eu prosiectio ar lwyfan).
Cynhyrchiad da oedd hi, efallai ychydig yn dryslyd o bryd i'w gilydd ar ran amseriad digwyddiadau ar y llwyfan (roedden nhw'n defnyddio newidiadau bach i'r goleuadau, falle rhy fach, i nodi newid cyfnod), ond ta waeth sioe da a difyr.

Mae'r holl peth yn gadael i fi deimlo andros o flin gan mod i ddim wedi fanteisio ar gyfle i gymdeithasu gyda pobl reit cyfeillgar. Sdim ots, mae'n diwrnod newydd, ac dwi ddim yn berson i adael i bethau aros yn fy meddwl am amser hir (sut fasech chi'n dweud 'dwell on something' yn y gymraeg?), roedd hi'n braf gweld cynulleidafa gweddol da yn theatr Clwyd yn mwynhau sioe gwreiddiol.

g.ll. ymddiheuriadau dros y camau niferol yn y pst hwn, mae'r cyfrifiadur yn methu gadael i mi newid pethau heb dileu y geiriau cynt os ti'n deall be 'sgen i)


mwya ohonynt yn ystod ein bywydau ydh hi

22.5.07

Blogio, Ar y Bocs..

Ro'n i'n mynd trwy fy nghopi o'r cylchgrawn Golwg y heno 'ma pan sylwais i ar colofn adolygiadol 'Ar y Bocs' (gan Catrin Dafydd y wythnos hon). Cafodd yr holl colofn ei ymroddi i raglen 'O flaen dy lygaid', ac yn enwedig i brofiadau ein cyfeillion ni o'r Unol Daliethau sef Chris a Rachel Cope. Dwi ddim yn meddwl mod i wedi crybwyll y rhaglen yma o'r blaen, ond mi gafodd y byd bach o flogio Cymraeg sylw gwerthfawr yn ystod y rhaglen, ac roedd hi'n profiad rhyfedd i weld darnau o'r fidioflogiau mod i'n cyfarwydd efo nhw o'r fan'ma ar y sgrin fawr!

Dwi'n gobeithio bod Chris a Rachel wedi troi cornel erbyn hyn, ac eu bod nhw'n gallu teimlo'r un fath o groeso yn y Gymru go iawn ag y teimlodd Chris yn y Cymru 'dychmygol' ar y we!!

21.5.07

O Drelawnyd i Sandycroft...

Mae'n braf cael clywed bod ape^l Eisteddfod 07 yn Sir y Fflint wedi cyrraedd ei nod (tua £210,000 dwi'n credu) yn barod, ac hynny cwpl o fisoedd cyn agoriad y prifwyl. Pan ystyried y llwyddiant 'ma, mae'n pwysig i gofio hefyd dyni'n son am ardal lle gafodd 60% y poblogaeth eu geni tu allan i'r fro, y rhan mwyaf yn Lloegr. Heb tapio mewn i ryw gradd i'r di-Gymraeg (a dysgwyr wrth rheswm) yr ardal, mae'n bur debyg na fasai'r pwyllgor ape^l wedi llwyddo mor gyflym.

Yn son am y steddfod, mi ges i fy nheffro i lais cyfarwydd a y radio y bore 'ma, hynny yw boi o'r enw Carl Renshaw sy'n tarddu o Fagillt, dim ond ychydig o filltiroedd dros yr aber o fan'ma. Ro'n i'n arfer cwrdd a^ fo pan o'n i'n mynd i'r sesiynau sgwrs yn y Llonguchaf cwpl o flynyddoedd yn ol. Dysgodd o ei Gymraeg gan ei Nain a Thaid a hen bobl y pentre, sy'n golygu fod o'n siarad tafodiaeth go iawn yr ardal (prin iawn erbyn hyn). Hogyn glen iawn ydy o a dysgais i lawer ohono fo am sut i gadw y proses o ddysgu yn weddol syml. O'r hyn dwi'n credu mae criw o ddysgwyr yn y Llonguchaf (nid 'pun' bwriadol!) yn dal ati pob nos fawrdd efo Aled o Fenter Iaith. Roedd Carl ymhlith tua naw deg o bobl sydd wedi bod wrthi'n cerdded o amgylch Sir y Fflint, o Drelawnyd i Sandycroft a Chefn y Bedd i Fagillt, er mwyn codi pres i'r prifwyl ac ymwybodaeth amdanhi.

20.5.07

Tyrau'r twrbeins yn gwneud eu mordaith

Mi welsom ni un o dwrau y twrbeins gwynt enfawr (sy'n cael eu hadeladau ar hyn o bryd yn Nhoc Mostyn, Sir y Fflint), yn cael ei cludo allan o aber yr Afon Dyfrdwy ar fwrdd rhywfath o ysgraff mawr y prynhnawn 'ma. Yn ol pob son, strwythyrau tua'r un uchder a^ Twr Blackpool ydyn nhw (tua 150m), a fydd 'na chwater cant ohonynt yn fferm wynt North Hoyle! Dwi wedi bod yn gwylio'r strwythyrau anhygoel, sy'n edrych tua hanner uchder y bryniau tu cefn iddynt o fan'ma, yn tyfu dros nifer o wythnosau rwan. I ddechrau ro'n i ddim yn sicr be'ar wyneb y ddaer oedden nhw, ond mi ddaeth popeth yn glir ar ol cipolwg trwy'r ysbienddrych. Gobeithiaf mae gen i'r camera'r tro nesaf a galla i bostio lluniau yma.

16.5.07

Joio Jarman...

Pob nos fercher fel arfer dwi'n ffeindio fy hun yn teithio adre o'r Wyddgrug mewn cwmni Radio Cymru. Wedi holl cyffro y siwrnai allan i gyfeliant Glyn Wise (efo Dafydd Du yn trio ei rhwystro fo rhag mynd dros ben llestri, dim gobaith!) mae'r taith adre yn cael ei amseru yn perffaith er mwyn mwynhau dewis cerddoriath diddorol Geraint Jarman. Dwn i ddim pwy sydd yn gwneud y penderfyniadau ynglyn a^ phethau felly, ond dewis gwych oedd hi i gael Jarman yn gwneud ei stwff fel hyn yn ystod y nos.

13.5.07

un diwrnod yn y gwanwyn...

Dechreuodd y diwrnod tua hanner wedi chwech gyda fy merch ar 'gwmwl naw' yn ein deffro ni llawn cyffro gan ei phenblwydd deg oed oedd hi. O fewn eiliadau roedd y'Nintendo DS lite' (roedd hi wedi bod yn disgwyl amdanhi hi ers y dolig) wedi ei dadlapio a dyna fi'n ceisio i'w helpu gweithio allan 'Nintendogs' trwy llygaid llawn cwsg. Wedi panaid o 'goffi du' (mae' na ga^n yna rhywle 'does..) gryf, roedd fy myd yn edrych yn glirach o lawer ond cafodd y niwl pen bore ei disodli efo'r realaeth o'r hyn oedd yn hefyd o fy mlaen yn ystod y dydd... sef rhagbrawf 'Dysgwr y Flwyddyn'. 'Popeth yn iawn', meddyliais, roedd gen i gwpl o oriau i ddarparu fy hun, cael brecwast ac ati. Ond naddo, o'n i ddim wedi cyfri ar y ci bach yn mynd yn sal. Nid oedd Layla (y milgi fach naw mis oed) yn gallu sefyll yn anffodus. Doedden ni ddim yn sicr be oedd o'i le, ond roedd un peth yn sicr, roedd rhaid iddi ni mynd a^ hi i weld y milfeddyg cyn gynted a^ phosib. Ffoniais i'r 'meddygfa' a chynnigon nhw apwyntment am chwater i ddeuddeg. Roedd fy nghyfweliad 'dysgwr y flwyddyn' am 11.20 felly gan does dim ond un car gynnon ni roedd rhaid i mi geisio newid amseriad y peth. Ffoniais i David Jones, Swyddog Dysgwyr yr Eisteddfod a chwarae teg iddo fo, nid gallai fo wedi bod o fwy o gymhorth. Esboniais y sefyllfa a dwedaist wrthi fi i beidio poeni amdanhi a jysd i drio troi i fyny pan y gallwn i.

Wel ar ol arhosiad eitha hir yn ystafell aros y milfeddygion mi welsom ni'r milfeddyg 'argyfwng' a chymerodd hi brawf gwaed er mwyn rheoli allan haent o'r 'pancreas'(rhywbeth eitha difrifol i gwn yn ol pob son). Roedd Layla'n gwell o lawer erbyn hyn (nodweddiadol!) felly penderfynais mynd fel teulu (gan cynnwys y ci) yn syth at Coleg Glannau Dyfrdwy i'r rhagbrofion oedd yn dod i ben erbyn hynny. Ffoniais i ddweud wrth David roedden ni'n gadael ac i'n disgwyl mewn rhai hanner awr. Erbyn iddyn ni gyrraedd y Coleg mi welais David ac Alaw (Menter Iaith) yn y cyntedd ac ar ol dweud hylo sydyn iawn wrthyn nhw dyma fi'n cael fy arwain yn syth i'r beirniaid, a Jill a Miriam yn mynd i ystafell arall lle roedd adloniant a diodydd ar agel i weddill y cystadleuwyr a'u cefnogwyr/teuleuoedd.

Roeddwn i ddim wedi cael amser i boeni am y cyfweliad a dweud y gwir, felly galla i ddim cwyno am y ffordd mi aeth pethau. Dwedais i o leiaf cwpl o bethau gwirion (a dyna'r rhai dwi'n gallu cofio!) a des i'n sownd cwpl o weithiau. Tra son am fy Nhad, dwedais am ei Dad yn cael ei 'ladd' yn eitha ifanc yn hytrach nag ei Dad yn marw yn ifanc! Crybwyllais 'Clwb Malu Cachu', sydd ddim yn derm addas i ddefnyddio o flaen panel cymysg o feirniaid efallai? Wedi dweud hynny, o ben i ben (overall?) o'n i'n digon bodlon a^'r cyfweliad. Gallai pethau wedi mynd yn llawer gwaeth.

Wedi i'r cyfweliad mi es i i ddod o hyd i weddill y teulu a chystadleuwyr. Mi ffeindion nhw yn gwilio'r adloniant (hogyn dawnus iawn ar y ffidl yn chwarae pob math o gerddoriaeth digyfeiliant ac yn siarad am hanes cerddoriaeth trwy'r oesoedd). Yn anffodus (unwaith eto) roedd rhaid iddyn ni fynd er mwyn cyrraedd adre mewn amser i fynd allan am bryd o fwyd efo cwpl o ffrindiau Miriam er mwyn dathlu ei phenblwydd. Toc ar ol iddyn ni cyrraedd y ty, ces i neges testun gan Alaw i ddweud fydda i ddim yn symud ymlaen i'r rownd terfynol :( sef y pedwar olaf.

Ro'n i'n falch o'r profiad beth bynnag. Roedd hi'n siom fawr ces i ddim siawns mwynhau'r hwyl o gyfarfod a^ gweddill y cystadleuwyr oherwydd digwyddiadau y diwrnod. Diolch i bawb wnath fy nghefnogi, Alaw a Rhian (ac eraill) o Fenter Iaith, a diolch hefyd i David Jones o'r Eisteddfod am ei hyblygrwydd ar y diwrnod.

Dwi'n gallu edrych ymlaen rwan i fis Awst heb y pwysau o gystadlu ;) ac i wneud tipyn o helpu allan ym Maes-d yn ogystal a^ mwynhau awyrgylch prifwyl sydd bron ar ddrothwy Cilgwri.

8.5.07

Pethau bychain

Dwi wedi bod yn mwynhau cyfres 'Gwledydd Bychain' dros y wythnosau diweddar, er bod y cflwynwraig Bethan Gwanas yn fy nghythruddo fi ychydig o bryd i'w gilydd. Mae cynnwys y cyfres, sef hanes rhai o ieithoedd lleafrifol y byd, wedi bod yn diddorol dros ben. Heddiw roedd Bethan yn siarad am sefyllfa'r Ffrangeg yng Nghanada (dim cweit gwlad bychan, neu iaith lleifrifol chwaith, ond sefyllfa diddorol beth bynnag).

Y wythnos cyn hynny roedd hi'n son am sefyllfa y Basgeg yn Gogledd Sbaen (Gwlad y Basg?), a dyna fi, cwpl o ddyddiau ar ol i mi glywed y rhaglen hon, yn gweithio mewn ty cwpl o Sbaen (sy'n digwydd bod Paco Ayesteran, 'dyn llaw de' Raffa Benitez, a'i wraig Zaida, gwraig peldroed noddwediadol ar ran golwg ond annwyl dros ben). Mi glywais yr annwyl Zaida yn dweud wrth ei mab tair oed, "You'll have to get Papa(neu beth bynnag yw'r Sbaeneg dros Tad) to read you that book, Its in Basg". Wedi i'r plentyn (sy'n siarad ychydig o Saesneg rwan) mynnu ei bod Mam yn ei ddarllen hi, mi glywais hi'n ei ddarllen yn hollol diymdrech yn be' swniodd i fi Basgeg perffaith.

Dwi'n mynd i fy sesiwn sgwrs olaf yr heno 'ma, cyn i mi gael fy nghyfweliad 'dysgwr y flwyddyn' bore sadwrn... ahgggg gobeithiaf mae'r iaith yn llifo yn rhydd!

5.5.07

Y Dihangfa Mawr

Wel llwyddodd Wrecsam i ddianc y cwymp allan o bel droed 'y cynghrair' trwy curo 'Y Pererinwyr' o Foston 3-1, ond nad ydy'r canlyniad hon yn adlewyrchu'r naw deg munud o'r gem mewn gwirionydd. Hanner amser, roedd Wrecsam yn colli 0-1 ac tasai'r gem i aros yr un sgor, mi fasai Wrecsam wedi bod yn chwarae yn y 'Conffrens' flwyddyn nesa. Mi darodd Wrecsam yn ol wedi i'r egwyl, ond cyn iddynt mynd ymlaen i sicrhau eu buddigoliaeth yn hwyr yn y gem, mi saethodd chwaraewr Boston dros y trawsbren o dua dwy medr allan. Ond dyna pel droed i chi ynde! gem sy'n gallu troi mor gyflym ac sy'n gallu creu y ffasiwn cyffro a welom ni y p'nawn yma. Mi aeth pawb ar y cae i ddathlu (er gwaethaf y rhybuddion di-pwrpas i beidio!) mewn golygfeydd anhygoel dwi heb weld yn y Cae Ras ers talwm. Roedd pawb yn mynd i fwynhau eu eiliad, ar ol tymor heb lot o sbri, welais i rywun hyd yn oed yn cusanu'r glaswellt o dan ei draed!

Mae Wrecsam yn gallu edrych ymlaen i dymor arall yn y cynghrair rwan, sy'n peth da i'r dref, a pheth da i beldroed yng Nghymru yn gyffredinol.