Wythnos anarferol... a Chariad@Iaith...

Mae'r wythnos hon wedi bod yn un anarferol i mi.  Dwi wedi treulio rhan mwy'r wythnos yn fan hyn yn Stockport yn edrych ar ol fy nai, ar ol i'w chwaer dioddef anafiadau yn sgil damwain parc dwr yn Nhwrci.  Roedd angen i'w rhieni trefnu hedfan ar frys er mwyn bod wrth ei hochr. Derbynion alwad ffon nos lun gan ei chariad i ddweud ei bod hi'n cael llawdriniaeth frys, ac yntau yn methu trosglwyddo'r holl wybodaeth yn eglur ar y pryd, gan ei fod o mewn sioc hefyd.

Diolch byth mae hi'n gwella erbyn hyn, er mi fydd hi'n wythnos arall o leiaf cyn iddyn nhw cael caniatad dychweled adre gan y doctoriaid.  Dwi'n meddwl ga i ddychweled adre i Gilgwri heddiw, gan fod Wil yn mynd i aros efo ffrind am y penwythnos. Tu hwnt i'r penwythnos mae ffrindiau agos y teulu'n mynnu iddi fo fynd yno i aros (a chael ei aduno â chi'r teulu sy'n aros gyda nhw!).  Mae'n eitha gymleth a dweud y gwir, gan fasai'n well gan Wil aros yn ei dy^ ei hun (ac yntau'n pymtheg oed) ond chwarae teg mae o wedi bod yn eiddfed iawn ac yn gwmni dda i mi.

Er gwaethaf trefniadau anarferol yr wythnos, dwi wedi cael siawns i dal i fyny efo digwyddiadau yn y 'Fforest', hynny yw Cariad@Iaith, diolch i S4Clic.   Rhaid dweud fy mod i wir wedi mwynhau'r cyfres, ac mae S4C yn haeddu'r holl glod maent wedi derbyn hyd yn hyn.   Yr unig peth do'n i ddim yn disgwyl (a dim isio gweld i fod yn onest) oedd dychweliad Janet Street Porter ar y noson gwobrwyo, yn cwyno o hyd am gyfleusterau Nant Gwrtheyrn!  Fasai wedi bod yn well gen i weld Tanni Grey Thompson yno, ennillydd y cyfres, a rhywun sydd wedi defnyddio ei Chymraeg yn y cyfamser, ond ella nad oedd hi ar gael?

Cyfres arall? pwy a wir, ond mae'r cymysgedd o 'ser' yn holl pwysig mewn cyfres o'r fath, felly dim byd ar frys os gwelwch yn dda..!

Ar drywydd gwir ysbryd indiaid america...?

Erbyn hyn dwi wedi llwyddo dal cwpl o bennodau o 'Iolo a'r Indiaid Americanaidd', cyfres do'n i ddim yn rhy siwr amdano ar ól gweld y 'treilars', ac un dwi'n dal i fod yn ansicr amdano. 

Mae llawer ohonyn ni mae'n siwr yn euog o lwmpio llwythi brodorol yr Unol Dalieithau mewn un lobscows mawr, ond mae Iolo wedi bod yn teithio o un cornel America i'r llall er mwyn cyrraedd nifer o'r 'Reservations', sef y llecynau o dir sydd erbyn heddiw o dan rywfath o hunanlywodraeth rhai o'r llwythi amlycaf.

Yr wythnos yma roedd y Cherokee o dan chwyddwydr Iolo, enw sy'n fwy cyfarwydd i rai erbyn heddiw fel enw cerbyd 4x4 gyda sychder mawr!   Mae hanes y Cherokee yn eu cynefin traddodiadol, sef harddwch y 'mynyddoedd myglyd' wedi newid yn sylweddol dros y cwpl o ddegawdau diweddaraf gyda dyfodiad casino enfawr.  Yn ol pennaeth y llwyth - gwleidydd hynod o slic - cyn i gyfoeth gamblo cyrraedd, doedd fawr neb gyda thai bach tu mewn i'w tai.. fel petai.  Erbyn heddiw mae gan bawb hawl i tua £6000 y flwyddyn gan y llywodraeth (a chyfleusterau gwell), sef eu rhan nhw o elw'r casino, ac mae rhan helaeth o drigolion yr ardal yn gweithio yno hefyd.   Mae 'na bris i'w talu am y ffasiwn newid wrth cwrs, ac yn ol un o'r cyfranwyr cynydd sylweddol yn y defnydd cyffuriau anghyfreithlon yw hynny.

Ond iaith o bosib yw un o'r pethau sy'n gwneud i hanes y llwythi yma o ddiddordeb arbennig i'r Cymry, rhywbeth sy'n rhan pwysig o hunaniaith sawl gwlad bach.   Mae iaith 'Band Dwyreiniol y Cherokee' (sef y rheiny wnaeth llwyddo cuddio, wrth i weddill y llwyth cael eu hela lawr y 'trail of tears' yng nghanol y 19C)  wedi dirywio yn sylweddol o ran y nifer o siaradwyr dros y hanner canrif diwetha, gyda dim ond tua 900 yn dal i'w siarad (a'r mwyafrif o rheiny dros eu hanner cant).  Gafodd genhedlaeth cyfan o blant Cherokee eu hanfon at ysgolion preswyl er mwyn eu rhwystro rhag siarad eu mamiaith, proses a gafodd effaith marwol bron.

Ond dyni'n byw mewn oes mwy goleuedig (gobeithio!), ac erbyn heddiw mae'r Cherokee wedi agor (gyda help elw'r casino) yr ysgol cynradd Cherokee-eg(?) cyntaf (sydd gan cyfleusterau heb eu hail), er mwyn cynnig mymryn o obaith i iaith sy'n cael ei siarad gan dim ond 1% o'r poblogaeth.  Ond rhan pwysig o hunaniaith y Cherokee o hyd i'w hiaith, a dyna lle mae'r cymhariaeth á Chymru yn taro gloch.  Mae canran sylweddol o Gymry di-Gymraeg yn cefnogol i'r iaith, ac yn ei gweld fel rhywbeth maen nhw isio parhau - cyn pelled a nad ydy'r cost yn afresymol - a rhan o'r pethau sy'n diffinio Cymry fel cenedl.

Sut bynnag, dyma gyfres diddorol, ac un fydda i'n ymdrechu i wylio.

Espedwarec...

Fel dyni i gyd yn gwybod, dydy pethau ddim wedi bod yn rhedeg yn esmwyth i S4C ers sbel rwan, gyda phethau'n dod i ben llanw gyda ymddiswyddiad di-rybudd prifweithredwraig y sianel yn ól ym mis gorffenaf.  Ymddiswyddwyd hefyd Rhian Gibson, cyfarwyddydd gyda chyfrifoldeb dros gomisiynu rhaglenni i'r sianel (digwydd bod dwi'n cofio siarad gyda hi am ddarpariaeth i ddysgwyr yn Noson Gwilwyr, Lerpwl).  Mae'n eironeg efallai bod y person a gomisiynwyd Pen Talar - heb os un o'r ddramau gorau a ddarlledwyd ar S4C ers blynyddoedd - wedi gadael cyn i'r cyfres dod i ben.. er mae'n siwr mai ganddi hi gyfrifoldeb dros ambell i dwrci hefyd. 

Yn y distawrwydd byddarol a ddilynodd 'diflaniad' Iona Jones, mi gamodd Arwel Ellis Owen i'r adwy, boi andros o sych sydd i fod i lywio'r 'S.S. S4C' trwy'r dyfroedd cythryblus a thymestlus sydd i ddod. Cymerais i ddim ato fo o gwbl, hynny yw y tro cyntaf i mi ei weld yn cael ei gyfweld yn ei swydd newydd, nag ar noson gwilwyr y sianel pythefnos yn ól chwaith. Ond ers i lywodraeth San Steffan ei drin o (ac gweddill y sianel) fel y baw, mae gen i fwy o gydymdeimlad. 

Nad ydy ein hoff sianel Cymraeg ni wedi cael llawer o gyhoeddusrwydd cadarnhaol yn ddiweddar, gyda'r holl nonsens 'dim gwylwyr' yn yr wasg Saesneg (dydyn nhw ddim yn cyfri plant bach yn y ffigyrau gwylio dros raglenni i blant bach!?).  Ond yn ól S4C,  mae ffigyrau gwilio rhaglenni Cymraeg wedi cynhyddu ychydig dros yr flwyddyn diwetha, sy'n mynd yn groes i'r hyn sy'n cael ei gyhoeddi fel arfer.  Mae'n anheg yn ól y sianel (ac mae synnwyr cyffredin yn dweud bod hyn yn wir) i gymharu'r ffigyrau ar gyfartaledd o'r cyfnod cyn i S4C newid i sianel gwbl Gymraeg, gyda ffigyrau ar gyfartaledd y sianel cwbl Cymraeg presennol.  Yn ól ffigyrrau eraill a glywais,  mae rhaglenni S4C wedi cael eu gwylio tua miliwn o weithiau dros y we yn y naw mis diwetha, modd o wylio fy mod i'n dewis mwy a mwy y dyddiau 'ma 

Ond dwi'n gobeithio nad ydy'r don fach o gefnogaeth i'r sianel - sy'n codi stém yn sgil yr helynt gyda'r BBC (ydy hi'n posib i don codi stém?!), yn gwyngalchu dros y problemau sylfaenol, a arweiniodd at yr ymddiswyddiadau anamserol yn ystod yr haf (o'r gorau, tydi 'ton' yn bendant ddim yn gallu gwyngalchu!!).

Mae S4C yn agos at fy nghalon i erbyn hyn, er gwaethaf yr holl wendidau. Ond mae'r torriadau enbyd yn ei gyllid, a llywodraeth newydd sydd heb ddangos llawer o ddealltwriaeth neu barch tuag at ddarlledu yn y Gymraeg, yn codi ofn am ei ddyfodol.  Ond gaiff y sianel Prifweithredwr/aig parhaol newydd cyn hir, a fydd yn un o'r penodiadau pwysigaf yn hanes y sianel o bosib... dewiswch yn ofalus!

Damcaniaethau Cydgynllwyno'n fyw ac yn iach....

Daliais ychydig o raglen Y Byd ar Bedwar heno, yr un i wneud ag achos Bryn Fôn a'r ymgyrch llosci tai haf rhai hugain mlynedd yn ôl. Mi gafodd y canwr/actor poblogaidd ei arestio a'i ddal am drydiau ar amheuaeth o gael cysylltiad efo'r mudiad cyfrinachol 'Meibion Glyndŵr'. Doedd dim sail i'r cyhuddiad yn ôl Bryn Fôn, ond mae un ddamcaniaeth yn cyfeirio at eiriau un o'i ganeuon (Meibion y Fflam!) er mwyn esbonio gweithred yr heddlu, hynny a phecyn amheus a gafodd ei canfod tu mewn i wal ar dir ei gartref ger tŷ ei deulu.

Erbyn hyn mae rhai o bapurau'r achos wedi cael eu trosglwyddo i Bryn Fôn, er mwyn iddo fo geisio clirio ei enw, a phrofi a gafodd o ei fframio gan 'y glas'. Ond efo'r mwyafrif o'r papurau sydd wedi eu rhyddhau o dan 'pen du y sensor' (rhag ofn iddyn nhw datgelu tactegau'r heddlu!!), does fawr o bwrpas iddynt cael eu ryddhau o gwbl. Yn ôl arbennigwr yn y maes 'rhyddid i wybodaeth cyhoeddus', mae 'na siawns y geith mwy o'r cyfrinachau eu datgelu wedi apêl, ond pwy a wir!

Ta waeth, mi es i ar wefan S4Clic heno 'ma er mwyn dal gweddill y rhaglen ond doedd dim cip o'r rhaglen yma o gwbl, dim ond y rhaglen o'r wythnos diwetha...?
Tybed os mae 'na gydgynllwyn o hyd!? neu falle dim ond gwefan S4C sy'n araf...

Colled enfawr....

Mi glywais â thristwch y newyddion am farwolaeth Yr Athro Hywel Teifi Edwards. Fel dysgwr yn dysgu tafodiaeth y Gogledd, roedd ei Gymraeg graenus Deuheol yn dipyn o her y tro cyntaf i mi i'w glywed ar y radio neu ar raglenni S4C, ond er hynny ro'n i'n deall am ba bynnag pwnc yr oedd o'n siarad, roedd o'n siarad gydag hangherdd ac ymroddiad.

Dwi'n cofio gwylio gwasanaeth coffa Ray Gravel ar S4C, ac yn gweld ei gyfaill yn talu ei deyrnged difyr ac hael iddo, gwrandawodd pawb yn eiddgar. Erbyn hynny roedd gen i ddigon o grap ar y Gymraeg i werthawrogi cryn ystyr ei eiriau, yn ogystal ag yr angherdd tu ôl iddynt. Ro'n i'n heb sylweddoli cyn i'w farwolaeth ei fod o'n dad i Huw Edwards, y newyddiadurwr ac angor BBC News at Ten oedd o (rhywbeth sy'n amlwg rwan wrth sbio ar luniau ohonynt).

Fydda i'n ei gofio fel cyfranwr cyson i donfeydd Radio Cymru, yn sylwebu ar ei arbenigeddau, sef hanes Cymru'r oes Fictoriaidd ac hanes yr Eisteddfod Genedlaehol, a llawer mwy hefyd. Fel Grav, mae o'n gadael sgidiau mawr i'w llenwi... dyma colled enfawr.

Ar y tracs neu oddi ar y cledrau?

Ges i fy nghyffro pan glywais am ddrama newydd S4C 'Ar y Tracs', ffrwyth cyd-sgwennu rhwng dwy ysgrifenwraig o fri, sef Ruth (Gavin a Stacey) Jones a Catrin (Random deaths and Custard) Dafydd. Mae'n braf bod y cwmni teledu wedi dennu dawn disglair megis Ruth Jones i sgwennu ar ran yr orsaf, ac hynny wrth i gyfres arall o 'Gavin and Stacey' (i'r rhai sydd ddim wedi ei gweld neu sy'n byw tramor falle: cyfres comedi llwyddianus iawn, wedi ei seilio â pherthynas rhwng merch o Dde Cymru a hogyn o Dde Lloegr) newydd dechrau ar un o brif sianeli Prydain. Nad ydy Ruth Jones yn siaradwr Cymraeg hollol rhugl, a dyna pam mae'n siwr gafodd Catrin Dafydd (sy'n cyfrannu i sgriptiau Bobl y Cwm) ei gwahodd i sgwennu ar y cyd efo hi.

A dweud y gwir, ges i fy siomi braidd, gan y diffyg Cymraeg yn y cynhyrchiad. Wrth cwrs trwy seilio drama yn rhannol ar fwrdd trên rhwng Abertawe a Llundain, fasai'n hollol abswrd cael drama yn gyfan cwbl Cymraeg, ond roedd hyd yn oed sgyrsiau rhwng y siaradwyr Cymraeg yn Saesneg weithiau, neu yng Nghymraeg wedi eu brithio efo cymaint o Saesneg nes bod o'n teimlo yn annaturiol rhywsut. Ond dwn i ddim, falle dyna sut mae nhw'n siarad yn fan'na?

Wedi dweud hynny, drama arbennig o dda oedd hi. Dwi'n sicr nad ydy ffilmio drama ar drenau go iawn ac mewn gorsafoedd dim yn peth hawdd i wneud, ond gweithiodd bethau'n dda. Wnes i hoffi yn enwedig cymeriad 'cameo' Ruth Jones, gweinyddes caffi'r orsaf o wlad y Pwyl efo dull 'sofietaidd' o drin ei chwsmeriaid.

Dyma fy unig cwyn, drama dwyieithog oedd hi, a ni welais i hi'n cael ei hysbysebu fel 'na, hynny yw on'i'n disgwyl mwy o Gymraeg! Gallai wedi cael ei darlledu ar BBC2Wales heb cymaint o is-deitlau mewn gwirionedd!

.Ffenestri 7......

Mae'n peth amser ers i mi fuddsoddi mewn offer cyfrifiadurol (5 flynedd o bosib, sy'n amser maith yn y byd sydd ohoni), felly penderfynais mynd amdanhi i ddiweddaru'r gluniadur yr wythnos yma, gyda'r bwriad o gadw'r 'hen' beiriant lawr yn y gweithdy i wneud tasgiau'r 'swyddfa', yn fan'na, pethau dwi wedi tueddi wneud adre yn y gorffenol.

Mae penderfyniadau o'r fath yn cymryd oesoedd i mi, gyda'r holl ymchwil ar we, a'r loitran o amgylch yr adran cylchgronnau yn Morrisons, yn ceisio ymddangos difater ynglŷn â'r cylchgrawn yn dy ddwylo, tra ceisio dadansoddi manylion diflas rhai 'group test' o'r peiriannau diweddaraf. Digwydd bod mae 'na fersiwn newydd o Windows hefyd, felly dyna ysgogiad arall i'r cwsmer efo 'hen' beiriant buddsoddi mewn cyfrufiadur newydd er mwyn lladd dau aderyn ag un ergyd fel petai (er o'n i'n digon bodlon fy myd â windows XP). Datblygiad o Vista yw Windows 7 wrth cwrs, system weithredu dwi'n cyfarwydd efo hi ar luniadur y merch, ond rhaid dweud dwi'n wrth fy modd â'r newidiadau rheiny mod i wedi cael hyd iddynt hyd yn hyn. Mae 'na olwg glanach iddi hi (iawn, mae hynny'n dod yn syth o 'sbiel' Microsoft Inc.), efo'r 'taskbar' yn fwy gweithredol a symlach, ac yn edrych yn fwy fel 'Taskbar' Apple a dweud y gwir. Dwi'n hoff iawn hefyd o'r gallu i lusgo ffenestr tuag at ochr y sgrîn a'i chael hi'n troi yn syth at ffenestr hanner faint yn union y sgrîn. Dim mwy ffwdanu er mwyn cael dau ffenestr ochr wrth ochr ar y sgrîn, rhywbeth wna i'n aml tra weithio, ac efo sgrîn 17" 16:9 mae 'na ddigon o le i'w wneud. Yn ogystal a hyn i gyd, wrth rheswm mae'r peiriant mae rhywun yn ei prynu heddiw am bris tua hanner prisiau pump mlynedd yn ôl, yn gallu gweithio gyflymach a storio mwyach nag erioed o'r blaen, mae'n anhygoel!!

Efo'r newid i ddigidol sydd ar fin digwydd yng Nghymru, fydda i'n dibynnu ar y cyfrifiadur i wylio S4C o hyn ymlaen, am nad oes y signal digidol yn ddigon cryf i'n cyrraedd o Foel y Parc gwaetha'r modd. Ond ar y sgrîn yma mae'n ddigon derbyniol a chei di ddewis pryd wyti'n gwylio'r raglenni hefyd.

Shotolau, siwts cragen a thelyn y clerwr....

Mae'n hen gellwair bod S4C yn ail-ddarlledu eu cynhyrch tro ar ôl tro er mwyn llenwi'r sianel digidol. Erbyn hyn mae nhw wedi pecynnu rhai o'r rhaglenni hynny o dan yr enw Yr Awr Aur, ac mae delwedd bach o hen deledu yn nghornel y sgrîn yn dy rybuddio mai 'clasur' S4C sy'n cael ei dangos, rhag ofn i ti poeni bod ffasiwn Cymru 2009 ychydig ar ei ôl!

Welais ryfedd o raglen o'r 70au/80au un ddiwrnod (dwi ddim yn sicr pa ddegawd yn union) o'r enw Shotolau, efo dillad, jôcs a chwerthin ffug yr un mor ryfedd a'u gilydd. Ond ddoe welais i un arall yn 'yr awr aur' o'r enw Hel Straeon, rhaglen cylchgrawn oedd yn cael ei ffilmio'r tro yma yn swyddfeydd 'Golwg', ar achlysur cyhoeddiad rhifyn cyntaf y cyfrol wythnosol. Ar yr un un raglen welsom ni stori o farchnad Llangefni, am glerwr (cerddor yr heol) ifanc yn canu ei delyn celtaidd, efo ambell i siopwr mewn 'siwt cragen poli-ester' yn edrych yn synn ar yr olygfa o flaen ei lygaid. Ymddangosodd rai fel petai ryw atgof pell wedi cael ei cynhyrfu yn nyfnder eu isymwybod, rhyw gysylltiad i'r hen wlad, gwlad beirdd a chantorion, wrth i Twm Morys eu diddanu gyda ei alawon a'i lais hudol. Erbyn hyn bardd plant Cymru yw Twm Morys, a mae'n siwr ni welwch chi gymaint o bolyester ar strydoedd Ynys Môn (gobeithio), ond braf oedd gweld yr hanes yn cael ei ail-ddarlledu.

Dim cydbwysedd yn y Bae....

Tiwniais mewn i 'Bawb a'i Farn yr heno 'ma'n edrych ymlaen at y rhaglen arbennig o adeilad ysblenydd y Senedd. Roedd set y rhaglen wedi ei codi yn nghanol y prif neuadd ac roedd y lluniau ar y teledu'n edrych yn drawiadol dros ben. Wedyn mi glosiodd un or camerau ar y panel, Rhodri Morgan y prif wenidog a gwestai arbennig, Yr arglwydd Llandudno, rhyw foi o'r Ceidwadwyr, a Dafydd Wigley, am olwg tadol! Mae'r Cynulliad yn ymfalchio yn y ffaith bod gynnon nhw canran sylweddol (tua 45%) o ferched yn eu plith, ond pe tasai rhywun wedi tiwnio mewn heno, mi fasai hi wedi bod yn hawdd i ddychmygu rhai glwb i ddynion gwallt gwyn roedden nhw'n ei gwylio, nid rhaglen o bencadlys corff efo cydbwysedd heb ei ail yn y byd gwleidyddol. Dwn i ddim pwy sy'n dewis y paneli ar gyfer y rhaglen yma, ond roedd cydbwysedd y panel yn edrych yn hollol anghywir i mi. Ty'd 'mlaen S4C, mae'n rhaid gwneud yn well y tro nesaf.....

y rhufeiniaid a ballu...

Dwin ceisio cadw fyny efo nifer o raglenni S4C ar hyn o bryd, gan cynnwys 'Rhufeiniad' ac 'Angell yn India'. Gwyliais i'r Rhufeiniaid heno ar ôl coleg, ond yn anffodus roedd 'na flychau pob hyn a hyn yn y swn oherwydd signal eitha wan, felly mi fydd rhaid i mi wneud yr ymdrech i'w gwylio eto ar S4/Clic er mwyn gwneud synnwyr o'r hanes hynod o ddiddorol. Roedd Rhun ap Iorwerth yn dilyn gorymdaith y llengoedd rhufeinig dros de a chanolbarth prydain yn y pennod cyntaf hon, gan cynnwys hanes anhygoel y gwrthryfelwr Caradog, a gafodd ei gludo efo ei deulu i Rufain yn ôl y son. Yna roeddent i gael eu di-enyddio, ond ar ôl iddo cael cyfle 'dweud ei dweud', yn ôl yr hanes, mi ddangosodd y rhufeiniaid trugaredd annisgwyl, a wnaethon nhw treulio gweddill eu bywydau yn byw yn y 'dinas tragwyddol'. Mae hi'n dipyn o hanes, a chafodd y gwbl ei gyflwyno mewn dull gwyliadwy dros ben.

Edrychaf ymlaen at y pennod nesa a hanes Buddyg...

nos wener ar s4c...

Doed 'na ddim llawer o raglenni S4C sy'n apelio i mi ar nos wener fel arfer a dweud y gwir, ond heno mi switsiais i'r teledu drosodd i weld rhaglen 'Tudur Owen o'r Doc', a rhaid i mi ddweud wnes i'w fwynhau'n fawr iawn. Mae'n well gen i weld Tudur yn gwneud rhaglen yn ei groen ei hun, yn hytrach nag fel ei gymeriad, P.C. Leslie Wynne, er o'n i'n ei hoffi o'n gwisgo ffurfwisg yr heddwas druan, ti'n gallu cael gormod o beth da 'dwyt! Heno roedd gynno fo gwesteion diddorol hefyd, sef Caryl Parry Jones a Rhodri Meilir, seren erbyn hyn o un o 'sitcoms' mwya' poblogaidd y BBC 'My Family'. Mae'n rhaglen efo cynulleidfa digon bywiog, rhywbeth na allech chi ddweud am sawl cynulleidfa S4C. Mi fydda i'n gwylio wythnos nesaf yn bendant.

Diwedd y rhaglen wnes i sticio efo S4C ar ôl gweld yr hysbyseb am 'Nodyn', rhaglen cerddorol sy'n pob tro yn diddorol. Wythnos hon gawson ni 'bwydlen' ardderchog, sef Ryland Teifi yn canu mewn hen fodurdy bysiau ym Mhencader, yr hyfryd a dawnus Amy Wadge yn canu mewn hen gapel ym Mhontypridd a Meic Stevens yn canu am bentre ei blentyndod mewn cwt cychod yn Solfach. 'Lein yp' a pherfformiadau gwych ar rhaglen sydd yn taro'r 'Nodyn' ac y gyfan wedi ei gyflwyno gan Elin Fflur sy'n dod drosodd yn reit naturiol. Felly chwarae teg i S4C am gyflwyno amserlen werth ei gweld am nos wener...

S4C yn holi pobl Lerpwl....

Mae S4C yn dod i Lerpwl wythnos nesaf efo un o'u 'Noson Gwilwyr'. Mae 'na addewid o 'luniaeth' hefyd i'n temptio ni, yn ogystal â lleoliad hyfryd a hanesyddol y 'Bluecoat Chambers' sydd newydd cael eu adnewyddu. Dwi'n edrych ymlaen at weld be' sydd ar y gweill (mae 'na wedi bod cryn 'heip' am y cyfres newydd o 'Con Passionate' ar yr orsaf yn barod) ar gyfer yr hydref, gobeithiaf yn wir rhywbeth gwell na'r rwtsh mi welom ni yn ddiweddar am Salon Imogen Thomas, am wastraff o amser.. a Chymraeg andros o wan. Pe tasai pawb yn siarad Cymraeg fel Imogen, mi fasai'r hen iaith mewn peryg go iawn o golli ei statws fel iaith ar wahan! Ta waeth, falle fydda i'n cael cyfle i ddweud fy dweud nos iau?

Cymru, Lerpwl a Stryd Hope...

Y golygfa bendigedig o ben twr Cadeirlan Lerpwl tuag at y Gadeirlan Pabyddol (neu 'Pabell Paddy' fel mae'n cael ei galw) mae Stryd Hope yn eu cysylltu.

Clywais 'raglun' heddiw o ddrama o'r enw 'Dyddiau Hope Street' sy'n cael ei darlledu p'nawn Sul ar Radio Cymru. Gwrandawais yn astud ar ôl glywed enw'r ddrama gan fy mod i'n cyfarwydd iawn gyda'r ardal 'Stryd Gobaith' o fy nyddiau fel myfyriwr yn Ninas Lerpwl. Hope Street yw'r heol (trwy cyd-ddigwydiad) sy'n arwain o'r Gadeirlan Anglicanaidd at y Gadeirlan Pabyddol, ac enw braidd yn eironig gan ystyried yr hanes cythryblus rhwng y dau ffydd yn Lerpwl (Dwn i ddim os oes cysylltiad rhwng enw'r stryd a phentre Hope (Yr Hob) yn y Gogledd?). Ta waeth, yn ôl y rhaglun, hanes digwyddiadau yn ystod cyfnod y chwedegau yw'r ddrama, gyda cyffro 'Beatlemania' fel cefndir. Roedd hyn yn gyfnod pan oedd presenoldeb y Cymry Cymraeg yn dal i weddol cryf ar Lannau Mersi, cyfnod dwi'n ychydig yn rhy ifanc i'w cofio a dweud y gwir, ond dwi'n edrych ymlaen at ei chlywed.

A phan dwi'n wrthi'n son am gysylltiadau rhwng Lerpwl a Chymru, darllenais yn fy nghopi newydd o 'Sgrîn', bod S4C yn cynnal 'noson gwylwyr' yng Nghanolfan Bluecoat y Ddinas ar 23 Hydref am 7 o'r gloch. Wedi llwyddiant ei darllediad o 'Bawb a'i Farn' yn cynnharach yn y flwyddwn, mae'n ymddangos eu bod nhw wedi sylweddoli erbyn hyn mae ganddynt nifer sylweddol o wylwyr ar Lannau Mersi. Gobeithio ga i'r siawns i fynychu'r cyfarfod, a dweud fy nweud falle am ambell i raglen dda ac ambell i un gwael...!