Dysgwyr Cilgwri

Dwi newydd sefydlu blog newydd efo'r bwriad o'i defnyddio er mwyn rhoi gwybodaeth/cymhorth i aelodau o'r dosbarth nos dwi'n ei dysgu, yn ogystal a dysgwyr eraill yn yr ardal efallai.

(I've just set up a new blog witht the intention of give information/help to members of the night class I teach, as well as perhaps, other learners in the area

Enw'r blog yw (the blog's called):

Dysgwyr Cilgwri

Dr Beeching tybiwn i....

Ar ôl i'r taith ardderchog i ucheldir Cadair Idris dydd sadwrn, mi deimlom ni fel gwneud rhywbeth ychydig yn fwy hamddenol y ddiwrnod wedyn, felly ffwrdd â ni am dro ar Lwybr Mawddach. Gafodd y Llwybr ei adeiladu ar ran o hen reilffordd Y Bermo i Riwabon, ac mi reidiom ni'r 'trail' ar gefn beic pan oedd Miriam yn dal i ddigon bach i ffitio mewn i'w threilar (tua 9 mlynedd yn ôl 'swn i'n meddwl).



Pont Y Bermo yn ei holl gogoniant (nid fi tynnodd y llun hwn rhaid cyfadde..)

Mi gafodd y rheilffordd hwn ei gau i deithwyr yn 1965, fel rhan o gynllun Dr Beeching, a gadawodd talpiau mawr o Brydain 'di-drên'. Gwibdaith hynod o olygfaol mae'n siwr roedd y taith i fyny Glyn Dyfrdwy ac i lawr i arfordir Bae Ceredigion, ac erbyn heddiw gallen ni flasu tipyn bach o'i fawredd o dan stêm Rheilffordd Llangollen, neu ar drên bach Rheilffordd Llyn Tegid. Yn yr 'hinsawdd' sydd ohoni heddiw, mae'n annodd deall penderfyniadau Beeching. Mi gafodd y peirianydd o ICI ei benodi gan y Llywodraeth fel cadeirydd 'British Rail', a gafodd ei dalu dwywaith cyflog y Prifweinidog, i gyflawni ei ddyletswydd o ail-strwytho'r rheilffyrdd (hynny yw arbed arian!). Maint pitw oedd y swm a gafodd ei arbed wrth edrych yn ôl, a pwy a wŷr be' oedd y colled tymor hir i economiau'r cymunedau wnaeth colli eu cysylltiadau rheilffyrdd (mewn cyfnod pan oedd llai na pumtheg y cant yn biau ceir ym Mhrydain). Ond rhyfedd o beth yw hindsight 'tydy?

Diolch byth gafodd y boi Beeching ei hel yn ôl i ICI cyn wireddu rhan dau o'i gynllun mawr yn ei cyfanrwydd. Dymuniad Beeching ar ran reilffordd Cymru oedd i gau pob un lein ar wahan i'r gysylltiad o Abertawe trwy Gaerdydd i Loegr. Credwch neu beidio, mi fasai pob un gwasanaeth ar hyd arfordir y Gogledd a thrwy'r Canolbarth wedi dod i ben o dan ei gynlluniau i 'foderneiddio', yn ogystal â miloedd o filtiroedd o reilffyrdd eraill dros Prydain Fawr, oedd wedi goroesi ei fwyell cyntaf.

Ond diolch i Dr.Beeching cawn ni fwynhau sawl hen rheilffordd ar gefn beic neu ar droed erbyn hyn. Mae'r Llwybr Mawddach yn ymestyn tua wyth milltir o Ddolgellau, ac mae'n rhaid bod hyn yn un o'r 'llwybrau hen rheilffyrdd' hyfrytach ym Mhrydain (hyd yn oed yn y glaw fel a brofon ni hi'r tro 'ma!). Ar ôl cyraedd diwedd y llwybr ger orsaf Morfa Mawddach (ar y linell o Bwllheli i Fachynlleth), gewch gwobrwyo eich hun am eich ymdrechion efo'r taith dros Pont y Bermo, ac wedyn hufen iâ a sglodion 'glan y môr' yn 'Y Bermo-ingham' ei hun!

Yn y pendraw mi gerddom ni o Lynpenmaen i'r Bermo ac yn ôl, taith o 14 milltir (tipyn gormod yn y glaw rhaid dweud). Y ddiwrnod wedyn felly, mi grwydrom ni lawer i orsaf Llanuwchllyn (sy'n llai na milltir o'r Rhyd Fudr) er mwyn dal y trên bach i'r Bala a gwneud ychydig o siopa a 'thwristio'.. jysd y peth ar gyfer traed blinedig!

Rhyd Fudr....

Be' fedra i ddweud am Ryd Fudr? Adeilad sy'n dyddio yn ôl i 1725 ydy o, bwthyn clyd yn cuddio mewn plygiad yn y tirlun, ond er hynny lleoliad sy'n cynnig golygfeydd ysblenydd o fynyddoedd Meirionydd a thu hwnt. Does fawr ddim wedi newid dros y canrifoedd o sbio trwy'r ffenestri cyfyngedig mae'n siwr. Does dim ffyrdd i'w gweld, dim sŵn traffic, dim gwrid oren i lygredu lliw'r nos, dim ond sŵn defaid, adar, y gwynt a'r glaw. Dim ond milltir o bentref Llanuwchllyn ydy o, ond milltir go iawn yw hynny, milltir Cymreig. Wedi gadael y pentref ar y lôn sy'n amgylchu ochr dwyreinol Llyn Tegid, mae 'na lidiart digon anhysbys ar y de, yn syth ar ôl G&B Felindre. Wrth basio trwy'r giât mae 'na lwybr cul s'yn arwain i fyny yn serth, yn dilyn nant bach byrlymus. Efo dibyn ar yr un ochr ar y teirs yn llithro ar wyneb llech y lôn, go brin fasai Nissan Note (neu unrhyw cerbyd heb yriant 4x4) cyrraedd 'y Rhyd' yn ystod misoedd y gaeaf.

Dwi byth yn cofio penwythnos gwŷl y banc mis awst mor wael ar ran y tywydd. Diolch byth mi wnaethon ni benderfynu dringo Cadair Idris ar y dydd sadwrn, dydd cymharol teg ar ran yr 'elfennau'. Efo'r cymylau'n hofran o amgylch uchder y copeuon mwyaf, roedd 'na siawns o leiaf o gael gweld rhywbeth o Ben y Cadair, uchafbwynt y taith ac ein ymdrechion corfforol. Mae Llwybr 'Tŷ Nant' (the Pony path) yn ffordd cymharol rhwydd o gyraedd y copa, a dim ond y chwater milltir olaf s'yn cynnig her go iawn i'r cerddwr hamddenol ('fatha ninnau!). Wedi dweud hynny mae'n llwybr ardderchog, ac ar ôl oedi tua hanner ffordd ifyny am bicnic, mi gyrraeddom ni Ben y Cadair tua dwy awr a hanner ar ôl gadael maes parcio Tŷ Nant. Wedi tipyn o dynnu lluniau ger concrît gwyn y 'trig pwynt', a jysd mwynhau'r profiad o fod ar y copa, mi wnaethom ni fentro trwy mynediad tywyll y lloches storm, er mwyn gysgodi rhag y gwynt a'r glaw oedd wedi dechrau bwrw. Yn yr adeilad hon mi benderfynodd teulu gyfan cysgu ynddi dim ond wythnos diwetha, ar ôl i'r tywydd troi'n wael. Yn ôl 'warden' Parc Genedlaethol Eryri (a digwyddodd bod yn cael paned yn y cwt cerrig ar yr un amser â ni, a thua dwsin o gerddwyr eraill) gaethon nhw eu harwain oddi ar y copa gan 'dîm achub mynydd' efo un ohonynt yn dioddef 'diffyg gwres'. Ges i sgwrs bach efo fo yn y Gymraeg, ar ôl clywed ei acen o (boi o Drawsfynydd), a chymeron ni gyngor am y ffordd orau i lawr efo'r cymylau'n dechrau disgyn. Wedi cipolwg lawr Llwybr y Llwynog (sy'n disgyn yn reit sydyn lawr sgri go lithrig ei golwg), mi wnaethon ni benderfynu mynd yn ôl dros y top ac i lawr y 'Pony Path'. Taith yna ac yn ôl o ryw saith milltir, pob un yn cynnig golygfeydd gwahanol o ardal o harddwch trawiadol. Yn ôl â ni wedyn i cynnau tân yn stôf llosgi coed Rhyd Fudr, wedi saib sydyn yn Nolgellau am bryd o fwyd 'i fynd' o 'Siop sgod a sglods Stewart'!

Golwg or copa, efo Pont y Bermo yn y pellter..

Dihangfa...(y rhan olaf!)

Dyni ar fin gadael am egwyl bach arall (yn Y Bala), a dyma fi'n ffindio fy hun heb orffen sgwennu am yr un diweddaraf!

Mae pobl yn son am Gymru fach, ac wrth cwrs gwlad cymharol bach yw hi, ond tybiwn i fod y dwediad honno'n cyfeirio at faint bydysawd y Cymry Cymraeg, rhywbeth a ddaeth yn amlycach i mi wrth i mi ddigwydd gweld dau o 'selebs' y byd darlledu/adloniant Cymraeg mewn dau lefydd gwahanol ar yr un ddiwrnod. Yn gyntaf wnaethon ni ddigwydd gweld Rhys Mwyn, cyn gitarydd bas 'Anrhefn', newyddiadurwr ac hyrwyddwr cerddoriaeth Cymreig (mae nhw'n dweud fo oedd y person wnath 'darganfod' Catatonia trwy eu harwyddo nhw i wneud eu halbwm cyntaf efo 'Sain',digwyddiad gwerth ei dathlu ar ben ei hun!). Roedd RM yn cael paned yng Nghaffi 'Pen y Ceunant' ar droed yr Wyddfa, ac yn sgwrsio'n rhwydd efo rhai o'r yfwyr eraill. Mi wnaethon ni ymuno â'r sgwrs hwnnw ac maes o law mi grybwyllais y ffaith roedd ei wyneb yn un gyfarwydd i mi o'r Daily Post. Sgwrsion ni am Lerpwl, cerddoriaeth a Phenbedw, rhywle mae o'n ymweled âg o'n wythnosol digwydd bod. Hogyn digon clen rhaid i mi ddweud, er mae o'n hoff iawn o godi gwrychyn sefydliadau Cymraeg yn ei golofn wythnosol (ond does dim byd o'i le â hynny am wn i!).

Nes ymlaen yn y diwrnod, mi wibiom ni lawr arfordir Pen Llŷn i draeth Tywyn ger Tudweiliog, traeth hyfryd tu hwnt, ac un lle treuliodd Jill a'i theulu dyddiau di-ri yn ystod gwyliau ei phlentyndod. Does fawr ddim yna yn y gaeaf, ond yn yr haf mae 'na gwt cerrig wrth ymyl y llwybyr lawr lle mae pethau 'traethlyd' yn cael eu gwerthu, yn ogysatal a fferins a diodydd (coffi ffres y dyddiau 'ma hefyd). Mae'r ffermwr lleol sy'n rhedeg gwersyllfa dros y lôn yn rhedeg y cwt, a sylwais mai cyflwynwraig o'r sioe 'Ffermio' yw'r ffermwraig mewn cwestiwn! Oherwydd hynny ges i'r hyder i siarad yng Nghymraeg efo hi, ond dwedais i ddim am nabod ei gwyneb, jysd gwennu tu mewn wnes i, wrth meddwl pa mor fach yw Cymru fach...

Dihangfa....(rhan 2)

Tydi pobl ddim yn teithio i Gymru er mwyn ail-llewni lliw haul nage? Mae'r tirlun ei hun yn sicrhau hinsawdd sy'n llai disgwyliadwy, ac yng gnhyffuniau Eryri mae'r effaith hon yn amlycach, a gei di brofi pedwar tymor mewn un ddiwrnod (fel a ganodd 'Crowded House' ers talwm). Roedden ni'n penderfynol o gyrraedd copa'r Wyddfa yn ystod yr wythnos felly wnes i gadw llygad ar ragolygon y tywydd efo Dereck Brockway (shmae!)ar BBC Wales pob nos. Yn ôl 'Degsy', mi fasai'r dydd mawrth yn well o lawer, ar ôl nifer o ddyddiau cawodlyd, a chwarae teg iddo fo, roedd o'n llygaid ei le, a deffrom ni i awyr las heb gwml uwch ein pennau.



Wrth chwilio am rywle i barcio yn Llanberis mi basiom ni rhes hir o ddarpar teithwyr Rheilffordd Yr Wyddfa yn ymlwybro fel neidr o amgylch yr orsaf, rhagolwg arall o dywydd braf. Wedi diweddu ym maes parcio'r Amgueddfa Lechi (yr unig le ro'n ni'n gallu ffindio efo llefydd gwag), mi ddechreuom ni ein 'ymosodiad' ar yr allt serth sy'n 'croesawu' heidiau o gerddwyr pob dydd. O fewn hanner milltir o'r dechrau, mae pawb yn cael eu temptio i orffwys ar feinciau gwahoddgar ystafelloedd te unigryw 'Pen y Ceunant'. Pwy a wyr, ond mae'n digon posib bod ambell i daith gor-uchelgeisiol wedi dod i ben yn fan hyn, wrth i fotel sydyn o gwrw Bragdy'r Miws Piws troi yn ddau. Ond nid iddyn ni, mi wthiom ni ymlaen nes bod y tarmac yn ildio i lôn cerrig, yn addas i gerddwyr, anifeiliaid ac ambell i feic 'quad' yn unig.
Mi ddoth golwg y caffi hanner ffordd i'n cysuro jysd mewn pryd (duwcs, mae hwn yn mynydd llawn cyfleusterau!) gyda ein coesau yn dechra teimlo'r dringo o ddifri. Ar ôl diodydd a ddarnau o gacen blasus o grombil y cwt cerrig croesawgar, mi gariom ni ymlaen wrth i'r llwybyr sythu ac yn troi yn res o grisiau creigiog bron. Mae hon yn arwydd o'r ymdrechion parhaol i'w achub rhag erydu gormod am wn i, a welsom ni lond cwdyn ar ôl cwdyn o gerrig mawr yn barod i'r cymal nesaf, son am dalcen galed!
Wrth i'r llwybyr ein arwain o dan bont rheilffordd, mi wynebom ni gwyntoedd andros o gryf a dibyn digon mawr i'ch dychryn! Ai dyma trobwynt y taith i sawl cerddwr 'hamddenol'? Hyd yn oed ar ddiwrnod braf canol haf, mae'n posib teimlo nerth a pheryg y mynyddoedd wrth i'r tywydd troi dim ond ychydig. Mi chwipiodd a chwyrliodd y cymylau dros y crib, mi welsom ni dim ond ambell i gip o Grib Goch, Crib y Ddysgl, cyn o'r diwedd sbio lloches Hafod Eryri trwy niwl y cymylau a'r heidiau o ymwelwyr buddugolaethus, boed teithwyr trên neu teithwyr ar droed. Mae'n teimlad braf bod ar ben mynydd.

Dihangfa.... (rhan 1)

Gall mynd i ffwrdd teimlo fel talcen galed weithiau. Dyni wedi cael ein 'rhaglennu' rhywsut i deimlo dyma'r hyn y dylsen ni wneud yn ystod cyfnodau penodedig y flwyddyn, gwyliau banc, pythefnos dros yr haf ac ati.

Ond mae newid yn peth da 'tydy? Gallai bod yn siawns i werthfawrogi'r hyn sydd gynnoch chi yn barod, neu'n gyfle i ystyried y pethau mi fasai rhywun yn hoffi eu newid, neu gyfle jysd mwynhau golygfa newydd (yn llythrennol ac yn drosiadol!).

A dyna oedd cyflwr fy meddwl, wrth iddyn ni fynd ati i bacio'r holl pethau sydd i weld i fod yn rhan anhepgor gwyliau yr unfed canrif ar ugain: ffonau symudol a'u 'llenwyr', camerau digidol a'u llenwyr, gluniadur (jysd rhag ofn..) stwff y ci, stwff tywydd gwlyb, stwff tywydd poeth, stwff i'r traeth, stwff mynydda, digon o fwyd i oroesi gaeaf niwcliar, diolch byth do'n i ddim yn gwersylla...

Roedd gen i bentwr o bethau i wneud yn y gwaith (er mwyn dal i fyny efo'r amser a'r pres a gollais wrth symud gweithdy) a chwsmeriaid amyneddgar ar fy meddwl, wrth i mi drio canolbwyntio ar gasglu'r stwff gwyliau a newid gêr fy meddwl.

Diolch byth doedden ni ddim ar brys i adael (dim ond taith o awr a hanner yw hi o fan'ma), felly penderfynom ni fynd 'rhywbryd' yn ystod y prynhawn, er mwyn pigo i Benbedw yn y bore i brynu sgidiau cerdded a chôt sy'n dal dwr i Miriam (mae hi'n tyfu di-baid ar hyn o bryd).

O'r diwedd cyrraedom ni'r bwthyn clyd yng Nghwm y Glo tua hanner wedi chwech (rhywle dyn ni wedi bod o'r blaen) ac ymgartrefom ni'n syth, wedi llusgo ein bagiau o'r maes parcio ar waelod yr allt serth. Does dim modd parcio o fewn canllath o'r bwthyn heb flocio'r lôn yn llwyr, sy'n gwneud pethau'n annodd i breswylwyr heddiw yn nyddiau'r car (ond sy'n cadw rhywun yn andros o heuni!). Wedi gosod tân (do, roedd rhaid cynnau tân canol awst), a chynllunio taith cerdded ar gyfer y bore, mi gawsom ni dro sydyn i fyny'r lôn a'r llwybr cyhoeddus tu hwnt, a mewn dim ro'n ni'n edrych ar mawredd mynyddoedd Eryri a'r tlws yn ei choron Yr Wyddfa...

Cwrw am Ddim i Bawb....

Nid darllenwr da ydwi. Prin fydda i'n cwplhau llyfr mewn llai na mis i fod yn onest. Prin iawn iawn fydda i'n darllen un o glawr i glawr o fewn tridiau. Ond dyna'n union be wnes i efo 'Cwrw am Ddim', llyfr a sgwennwyd gan ein 'cyd-flogwr Cymraeg' Chris Cope. Hanes 'Profiad Cymraeg' Chris ydy o, sef ei brofiad o ddysgu'r iaith, yn y lle gyntaf ar ben ei hun draw yn yr UDA, ac wedyn ym mhrifddinas Cymru, yn gwneud cwrs Ba yn y Gymraeg. Dwi wedi bod yn dilyn blog Cymraeg Chris ers ei ddechreuad, rhywbeth a sylweddolais wrth ddarllen post cyntaf 'Dwi eisiau bod yn Gymro' yn y llyfr. Er gwaethaf hynny mae 'Cwrw am Ddim' yn taflu golau newydd ar y taith mai Chris wedi bod arnno, o obaith 'diniwed' at anobaith di-baid. O 'eisiau bod yn Cymro' i deimlo fel rhyw atyniad ffair, neu 'Arth sy'n Dawnsio' ar gyrrion diwylliant dyrys y Cymru Cymraeg. Gallai rhywun dadlau mi wnath ei sefyllfa ei hun yn waeth, trwy dennu cyhoeddusrwydd ar gefn ei gynlluniau i symud dros y mor i astudio'r iaith lleiafrifol 'ma (sy'n anhysbys i'r rhan mwyaf o ei gydwladwyr). Ond mewn gwirionedd, heb yr 'enwogrwydd' hyn, mi allai'r fenter wedi dod i ben cyn iddi ddechrau. Ni sylweddolais (hyd yn oed trwy dilyn y blog) pa mor enfawr oedd y gwaith o drefnu symud i Gymru, a maint y dyled mi wynebodd o drwy cytuno gwneud y cwrs. Mae rhan o bersanoliaeth Chris, yr un rhan sy'n dennu cyhoeddusrwydd, sy'n mwynhau dangos ei hun (ga i fentro dweud!) yw'r un rhan a wnath iddo gredu roedd yr anterth 'ma yn posibl yn y lle cyntaf. Mae pobl mawr yn breuddwydio'n fawr, sy'n o fudd iddyn ni i gyd credaf i.

Dwi'n cofio teimlo fel taswn i'n rhannu cyffro'r taith trwy darllen hynt a helynt ei fywyd newydd yng Nghaerdydd, ond yn fuan iawn sylweddylodd dilynwyr y blog nad oedd popeth yn iawn ym myd newydd Chris. Mi newidodd 'iaith' y blog o Gymraeg 'dysgwr cyffredinol' i iaith 'safonol', braidd yn ddiarth i ddysgwr fel fi, a ches i fy estroni rhywfaint wrth i mi ymdrechu trosglwyddo'r iaith yn fy mhen. Erbyn hyn, ac ar ôl darllen y llyfr, dwi'n deall yn llwyr yr hyn oedd Chris yn ceisio gwneud. Roedd o'n boddi, ac roedd o'n ymdrechu i dod i delerau â'r iaith a ddarganfodd yn y Prifysgol, yr iaith fasai rhaid iddo fo ddysgu er mwyn arnofio yn ei fywyd academaidd newydd.

Mae rhai o'r troeon sy'n wynebu'r darllenwr yn hollol anhysgwyliedig, a dwi ddim eisiau difetha mwynhad darllenwyr eraill trwy eu datgan yn fan hyn, ond mae'n trywydd sy'n wir gwerth ei dilyn. Mi faswn i'n cymeradwyo'r llyfr i bawb. Yn ystod darllen y llyfr, roedd rhaid i mi ailadrodd ambell i darn i Jill (fel mae rhywun yn gwneud tra ddarllen llyfr da, ond rhywbeth sy'n gallu cythruddo rhywun am wn i!), ond yn y diwedd gofynodd os fydd 'na gyfieithiad Saesneg yn cael ei gyhoeddi. Dwn i ddim, ond mi fasai'n syniad da...

at y mynyddoedd.....

Dyni am ffoi ffiniau cyfyngiedig y penrhyn 'ma am ychydig o ddyddiau, ac anelu at y mynyddoedd, hynny yw prydferthwch Eryri. Mi cawsom ni ychydig o ddyddiau yna y llynedd mewn bwthyn sy'n perthyn i gyfeillion i ni, ac mae nhw wedi mynnu ein bod ni'n dychweled am wythnos dros y haf, unwaith eto yn rhad ac am ddim, cynnig andros o hael. Gobeithio gawn ni ddiwrnod braf i ddringo'r Wyddfa, ac mi fasai gwibdaith lawr i Ben Llŷn yn plesio Jill er mwyn ail-ymweled ag ambell i draeth mi droediodd fel plentyn. Mae muriau mawreddog Castell Caernarfon hefyd yn sicr o dynnu sylw fy merch, na chofiaf y tro diwetha i mi grwydro tu mewn iddynt, mwy na chwater canrif mae'n siwr!

Americanes yw 'Dysgwr y Flwyddyn'

Mi gipiodd yr Americanes Megan Lloyd Prys (sydd bellach yn gweithio trwy gyfrwng y Gymraeg mewn ysgol yn Llanfairpwll, Ynys Môn) tlws 'Dysgwr y Flwyddyn' eleni. Mi glywais hi'n siarad heddiw ar y radio, a rhaid dweud ni faswn i wedi sylweddoli a) dysgwraig yw hi neu b) Americanes yw hi, mor wych yw ei Chymraeg!

Roedd hi'n rownd terfynol andros o gry', efo'r pedwar ohonynt yn haeddu gwobr am eu hymdrechion, ond dwi'n meddwl mae'r penderfyniad iawn wedi ei wneud, ac mi fydd y ffaith ei bod hi'n dŵad o dramor ac wedi llwyddo meistri'r iaith yn sicr o dynnu sylw ychwanegol i'w champ. Llongyfarchidau mawr iddi!

Bar uchel tu hwnt....

Mae amser cystadleuaeth 'Dysgwr y Flwyddyn' wedi cyraedd unwaith eto. Y bore 'ma mi ddarllenais ddarn am y pedwar terfynydd eleni, a rhaid dweud bod y bar wedi ei osod yn uwch nag erioed yn fy mharn i. Grwandewch at y pedwar yn siarad ar y wefan hon. (dim ond dyfalu ydwi, ond faswn i'n tybio yr americanes yw'r un ar y chwith..)

Mae'r criw i gyd yn edrych yn andros o ifanc ac mae nhw'n siarad Cymraeg sy'n swnio i mi'n naturiol a rhugl. Ro'n i'n hyd yn oed yn medru dyfalu yn weddol hyderus pa un sydd wedi dysgu Cymraeg yn ardal Caernarfon trwy ei acen cryf (arwydd mae'n siwr o ddysgwr sydd wir wedi ymgartrefu mewn cymdeithas). Mi fasai unrhywun ohonyn nhw'n haeddu'r gwobr am eu campau ieithyddol, ond fel arfer mae'r beirniaid yn ymchwilio mewn i'w cyfraniadau i'r iaith mewn sawl ffordd, nid yn unig pa mor rhugl ydyn nhw, felly gawn ni weld nos fercher pwy fydd yn cipio'r gwobr fawr...

Crefydd, Canu a Chymreictod....

Gwyliais ychydig o ddarllediad S4C o Gymanfa Ganu Eisteddfod y Bala heno. Dwi ddim yn person eithriadol o grefyddol rhaid dweud, ond temlais gwefr tra wrando ar yr egni a ddoth (hyd yn oed dros tonnau'r awyr) o berfeddion y pabell mawr pinc. Gallwn dychmygu hyd yn oed y daear o dan draed yn crynu wrth i'r côr a cherddorfa ymuno âg ymdrechion y cyhoedd i godi'r to. Wrth i'r camerau busnesu o gwmpas y cynulleidfa, mi welsom ni ambell i wyneb llonydd, fel petasen nhw wedi eu rhewi gan pŵer y sŵn. Mae'n debyg pobl heb ddigon o hyder yn eu canu neu eu Cymraeg oedden nhw, neu rai oedd wedi mynychu dim ond er mwyn profi awyrgylch un o'r hen draddodiadau Cymreig, lle mae crefydd, canu a Chymreictod yn dal i wrthdaro i greu sŵn unigryw sy'n teimlo fel petai'n dod o ryw 'capsiwl-amser'...

Eisteddfod... neges(message) i ddysgwyr Cilgwri...

S'mae pawb,

Wel mae 'cyffro''r Eisteddfod Genedlaethol yn agoshau. (the excitement of the National Eisteddfod is getting closer) Dwi'n bwriadu bod yna ar y dydd mercher (I'm intending to be there on the wedenesday), felly os dachi'n mynd ar yr un ddiwrnod mi fasai'n braf cyfarfod, am sgwrs a phaned efallai (so if you're going on the same day it'd be nice to meet for a chat and a 'paned' perhaps).

Mae 'na lawer o bethau i weld a gwneud ar faes yr Eisteddfod, dyma rhai o'r pethau fy mod i'n ffindio'n ddiddorol (there are loads of things to see on the Eisteddfod 'Maes', here are some of the things I find interesting):

Uchafbwyntiau'r Eisteddfod (yn fy marn i!):

Maes D (pabell y dysgwyr/the learners tent)

It's more than a tent these days! Competitions for learners are held here (look at the board giving details of the times of the various activities each day) as well as 'acoustic' performances by various singers/bands. There's a coffee bar staffed by local learners usually. A good place to meet other learners, tutors and share experiences!

Y Pafiliwn Gwyddoniaeth a Thechnoleg /The Science and Technology Pavilion

There's plenty of interactive stuff usually, as well as demonstrations (expect flashes and bangs).

Y Lle Celf / The Art Place

Exhibition of the winners work in the Arts & Crafts competitions. Plenty of video installations etc. these days with the emphasis on contemporary work. Plenty of challenging stuff normally, though I've yet to see a pickled sheep...

Stondinau y BBC/S4C - S4C/BBC stands

The main broadcasters generally have big stands with plenty of freebies available so they're always worth a look (get some of your licence fee paid back in pens!)

Y Cyngor Llyfrau/The Welsh Book Council

Imagine a good size bookshop that sells mainly Welsh books. It doesn't exist in the real world, but at the Eisteddfod the Book Councils' stand is as close as you'll get. You'll find stuff for learners of course. Don't forget as well there are many other smaller local bookshop stands to browse through, plenty of 'used' bargains as well.

Y Llwyfanau Perfformio / Performance Stages

There are a couple of performance stages on the 'Maes' where various artists give informal performances during the course of the day. There's a list of who's performing next to the stages. A good spot to sit and eat your picnic!

Y Prif Pafiliwn / The Main Pavilion

That's the large pink tent which dominates the festival. It's hard to describe quite what goes on here as it's used for various things during the course of the week. In the evening there are a series of concerts there which are all ticket, but during the day various competitions are held, from choirs to clog dancing, brass bands to recitation. I pop in just to see whats going on, though many people happily spend a day at the Eisteddfod without bothering. It'll be full for the main ceremonies but half empty most of the time.

I hope this gives you some idea of what to expect, though I've missed loads I'm sure. There are literally hundreds of stands to browse and you'll find countless oppurtunities to say things like "P'nawn da, ga i baned o goffi os gwelwch yn dda" before adding quickly "dysgwr dwi" !! Don't worry though, the 'Maes' is signposted bilingually and many people at the Eisteddfod will be non Welsh speakers or learners.

Hwyl, Neil

Ail-cipolwg ar wefan Golwg....

Dwi wedi bod yn ail-ymweled â gwefan Golwg360 bob hyn a hyn ers i'r lansiad anghofiadwy/cofiadwy cwpl o fisoedd yn ôl, ond ges i fy siomi ar yr ochr orau wrth dychweled tua pythefnos yn ôl. Roedd golwg y wefan wedi ei trawsnewid yn gyfan gwbl, efo'r hen trefn (dibwynt yn fy marn i) o gael dewis pa un adrannau oeddech chi isio gweld ar y tudalen 'hafan', faint o straeon i gael mewn pob adran ac ati, wedi ei diflannu'n llwyr. Yn ei lle welais dudalen lliwgar, trefnus, cytbwys a mentra i ddweud denniadol, o fy mlaen. Mae'r tudalennau sy'n dy ddisgwyl ar ôl clicio un o'r dolennau'r straeon yn darllenadwy syml ond effeithiol. Mae pob dim yn ymddangos yn proffesional ac yn haeddianol o'r logo's sy'n ar waelod y tudelannau megis 'Cyngor Llyfrau Cymru', sy'n cyfeirio at yr holl arian cyhoeddus sydd wedi ei gwario. Tydi hi ddim yn perffaith o bell ffordd, mae rhai o'r pethau da am y gwefan wreiddiol (Lle Pawb er enghraifft) wedi diflannu, ond mae'n 'gwaith mewn 'progress' sy'n edrych yn addawol.

i-bae

Dwi wrthi ar hyn o bryd yn gwerthu ambell i beth ar wefan arwerthiant 'ebay' ar ran y teulu. Hynny yw cyn pethau fy nhad yng nghyffraith diweddar, megus eu trenau Hornby, camerau digidol ac ati. Roedd o'n casglwr brwd o geir 'diecast' hefyd, sydd ddim ar y gyfan efo fawr o werth, ond mi fydd 'na ambell i un brin yn eu mysg ac o ddidordeb i gasglwyr eraill falle. Ymhlith y stwff 'Hornby' mae un beiriant stêm wedi mynd i Awstralia ac un arall i Awstria, sy'n ryfedd o beth tydi! Mi fasai Gordon wedi ei syfrdanu gweld ei bethau'n cael eu cludo i 'bedwar ban y byd', ond mi fasai fo wedi bod wrth ei fodd hefyd, ac efo'r ffasiwn technoleg sy'n ein caniatau i'w wneud.

Wedi dweud hynny, dwi'n dechrau diflasu efo'r holl ffwdan dros fy nghyfrifiadur (er mae'n ddigon syml) er mwyn gosod pob dim ar y wefan, yn ymateb i gwestiynau'r darpar prynwyr a'r gwaith P&Ph. Efo tua cant o geir i wneud mae'r nofelti wedi treulio ffwrdd rhywfaint, ac mae 'na siawns yn y pendraw mi fydd y rhan mwyaf ohonynt ar eu ffordd i ryw siop 'cashconverters' neu gilydd... Gawn ni weld, mae bywyd yn rhy fyr falle!

Haf llawn Barn....

Mi laniodd pennod diweddara cylchgrawn Barn ar lawr pren y cyntedd y bore 'ma, efo clec addawol o swnllyd. Ges i ddim fy siomi wrth weld y pecyn lliwgar wrth fy nhraed, a dadbaciais cynwhysion y cwdyn plastic mewn eiliadau, er mwyn bodio trwyddi yn fras, cyn dychweled i'r darnau wnath tynnu fy sylw'n syth. A dweud y gwir dwi heb orffen y pennod diwetha (diffyg amser yn hytrach na diffyg diddordeb), ond mae 'swmpusrwydd' (oes 'na ffasiwn gair..?) y pennod yma yn addo 'haf llawn' amrywiaeth o erthyglau diddorol, difyr a difrifol... da iawn tîm Barn.

Pethau'r haf

Wel mae gwyliau'r haf bron a bod yma, efo'r ysgolion yn lleol yn torri fyny p'nawn yfory. Yn anffodus mi fydd rhaid i mi weithio'r rhan mwyaf o'r gwyliau gan fod y cyfrif banc yn edrych braidd yn sal ar ôl i mi symud gweithdy a cholli rhagor yn helpu sortio pethau ar ran 'pethau ymarferol' fy niweddar tad yng ghyffraith.

Roedden ni wedi bwcio pedwar noson mewn bwthyn reit deiniadol tu allan i Lanuwchllyn tuag at diwedd y gwyliau ysgol, ond gaethon ni wahoddiad reit haul i ddefnyddio bwthyn am ddim, un sy'n perthyn i ffrindiau, i fyny yng Nghwm y Glo ger Llanberis. Dyni wedi bod yno o'r blaen a gaethon ni egwyl hyfryd iawn, felly dwi wir yn edrych ymlaen at dreulio ychydig o ddyddiau yno yr wythnos ar ôl i'r Eisteddfod.

Diwedd pennod...

Dwi ddim wedi cael yr awydd neu'r egni i flogio rhy lawer yn ddiweddar rhaid cyfadde. Bu farw fy nhad yng nghyffraith yr wythnos diwetha ar ôl cyfnod o ddau fis yn yr ysbyty, ac mae'r trefniadau ac ati wedi ein gadael ni heb lawer o amser i wneud lot ar wahan i'r pethau hanfodol.

Yfory mi fydda i'n dychweled i wneud diwrnod llawn yn y gwaith gobeithio, er mae 'na lawer iddyn ni i wneud o hyd ar ran sortio'r tŷ ac ati, ond does dim brys gwneud hynny diolch byth.

Dosbarth Mynediad Cilgwri (pennod 2!)

Mae'n ddrwg gen i (I'm sorry), mae hi'n dydd mercher a dwi ddim wedi postio blog eto!

Dani'n mwynhau tywydd gwych (brilliant) yr wythnos yma yng Nghilgwri. Sut dach chi i gyd yn ymdopi (cope) efo'r gwres (heat)? Dwi'n hoffi eistedd yn y cysgod efo cwrw (beer) oer yn fy llaw (hand), yn darllen llyfr da efallai (perhaps)!

Dwi wedi prynu llyfr Cymraeg newydd i ddarllen dros yr haf, un sy'n edrych yn hafaidd (summery) iawn. Enw'r llyfr ydy 'Y Maison du Soleil', stori am griw (crew) o ffrindiau yn aros dros yr haf mewn tŷ yn y Ffrainc.

Yn sôn am (talking about) yr haf, mae 'na ddigwyddiad (event)newydd cyffrous (exciting) yn digwydd (happening) yn Yr Wyddgrug (Mold) dros yr haf. Mae gŵyl cerddorol (music festival) Y Ffin, yn brolio (boasts) 'line-up' da o artistiaid (artists) Cymraeg a Saesneg, yn cynnwys (including) 'Sibrydion', 'Derwyddon Dr Gonzo' a 'Racehorses' (formerly known as - 'Radio Luxembourg' - gynt). Mi fydd y wefan (website) yn gweithio yn fuan (soon) gobeithio! Y peth gorau ydy mi fydd popeth am ddim (for nothing - free)!

Ta waeth (anyway) mwynhewch y tywydd braf, tan y tro nesaf (till next time) hwyl...

Rhu y Llewod yn rhy dawel...

Dwi'n cofio mynd lawr i Gaerdydd cwpl o flynyddoedd yn ôl i wylio'r Llewod yn chwarae Yr Ariannin mewn gêm 'arddangosfa' cyn i'w taith i De America. A dweud y gwir mi welodd y dorf gêm cyfartal diflas, efo'r rhan mwyaf ohonynt dim ond yna i weld dychweliad Johnny Wilkinson i'r llwyfan mawr. Pryd hynny do'n i ddim yn 'cael' syniad y Llewod, yn enwedig yn y gêm yna efo bron neb o Gymru yn y tîm o'r Ynysoedd Prydeinig, ond erbyn hyn dwi'n deall mwy falle... yn enwedig efo'r elfen Gwyddelig (hynny yw'r ynys werdd yn ei holl gogoniant!) sy'n atal y peth rhag fod yn rhywbeth 'gor-brydeinig'. Dwi wedi mwynhau darllediadau S4C o Dde Affrica, ac mae'r rygbi wedi bod yn ffyrnig o'r cychwyn.

Wedi siom canlyniad y prawf cyntaf, mae'n amlwg mi fydd rhaid i'r Llewod rhuo'n uwch er mwyn tawelu'r Sbringbocks, yn enwedig efo'r gemau nesaf yn digwydd yn yr ucheldiroedd, ond yn sicr mi fydd 'na wledd o rygbi i ddod...

Wedi Tri...

Dros y cwpl o fisoedd diwetha dwi wedi bod yn cyrraedd adre mewn da bryd i groesawu fy merch o'r ysgol (a'i chyflenwi â bwyd sydyn, gan bod pob disgybl yn dychweled o'u astudiaethau mewn rhywfath o 'argyfwng diffyg bwyd' mae'n ymddangos!), am fod fy ngwraig yn methu cyrraedd adre cyn pedwar o'r gloch ar ôl ymweled a'i thad yn yr ysbyty. Dwi wedi dechrau arferiad o gyrraedd adre tua hanner wedi tri er mwyn cael paned dawel cyn i'r ymosodiad beunyddiol ar yr oergell! Dwi wedi dechrau arferiad arall hefyd (rhywbeth peryglus gwn i!), o droi S4C ymlaen a gwylio peth o raglen Wedi 3, ac yn ei mwynhau...! Rhaid dweud fy mod i wastad wedi gweld teledu daytime fel rhywbath peryglus tu hwnt, onibai am y stwff dros amser cinio, ond wrth rheswm i'r dysgwr mai rhywbeth addysgol yw gwylio rhaglen Cymraeg felly mae'n hawddach cyfiawnhau'r peth i dy hun! Ond wedi dweud hynny, pe taswn i i ddechrau gwylio sianeli siopa (sdim ots pa iaith) yn ystod golau'r dydd pan dal yn fy iawn bwyll, mae gan rhywun yr hawl i fy saethu!!

Mae gan Wedi 3 awr cyfan i'w llenwi, a chwarae teg mae nhw'n dod o hyd i ddigon o westeion difyr a diddorol. Mae nhw'n colli fi weithiau pan mae 'na ormod o son am golur, dillad a phethau girly, rhaid i mi gyfadde, ond heddiw gawson ni Daf Du yn son am yr hen gylchgronnau lads a rhai foi arall yn cyflwyno teganau 'techaidd' sy'n addas fel rhoddion Dydd Sul y Tadau.