Showing posts with label cilgwri. Show all posts
Showing posts with label cilgwri. Show all posts

13.9.11

Ai yng Nghymru yw rhan o Gilgwri...?

Meddwl ro'n i heddiw wrth seiclo lawr Cilgwri yn dilyn glannau'r Dyfrdwy am gwestiwn dwys iawn.. sef lle mae'r penrhyn yma yn orffen!  A dweud y gwir do'n i ddim yn hollol siwr, a gafodd  y sefyllfa ei cymhlethu rhywsut  pan sefydlwyd bwrdeistref newydd o'r enw 'Wirral' yn ol yn y saithdegau.  Cyn hynny roedd na ddau bwrdeistref sirol sef Penbedw a Wallasey, a chwpl o fwrdeistrefi trefol fel Hoylake a Bebington, i gyd yn rhan o Swydd Caer.  Gaethon nhw eu taflu gyda eu gilydd a'u gwneud yn rhan o 'Merseyside' o dan yr enw 'Metropolitan Borough of Wirral' yn '72, gyda gweddill y penrhyn yn aros yn Swydd Caer. Ond yn ddaearyddol wrth gwrs mae Cilgwri yn dal i ymestyn mwy neu lai hyd at Gaer ac yn gynnwys llefydd fel Ellesmere Port.  Yn ol llyfr Domesday "two arrow falls from the city walls" yw ffin Cilgwri, a wnaeth hynny gwneud i mi feddwl ac edrych ar fap!

Ar un adeg mi glynodd yr afon Dyfrdwy mwy neu lai at arfordir Cilgwri hyd at Blacon, a dilynodd y ffin cwrs yr afon. Pan camlasodd yr afon tua 1737, a hynny ar ochr draw yr aber, symud y ffin er mwyn gadw at gwrs yr afon oedd y cynllun gwreiddiol, ond yn y pendraw cadawodd y ffin at hen gwrs yr afon.  Enillodd ochr Cilgwri yr aber y tiroedd newydd o'r gorsydd felly, ardal sydd heddiw yn gartref i bentre Sealand, Garden City, ac wrth gwrs Ystad Diwidiannol Glannau Dyfrdwy.  Digon rhesymol ydy o felly i honni'r darn bach yma o Gymru fel rhan o Gilgwri, wrth gofio bod Owain Glyndwr yn honni y penrhyn gyfan fel rhan o'i Gymru newydd..

31.5.11

Hen gyfaill sydd angen bach o waith cynnal a chadw.....

Dros y cwpl o fisoedd diwetha dwi wedi bod yn mwynhau mynd allan ar gefn beic am awr neu ddwy cwpl o weithiau'r wythnos (mi fasai rhai ohonoch chi o bosib wedi gweld ambell i 'fideofeicflog' yn fan hyn).   Er mae gen i nifer o feiciau yn y cwt, does gen i ddim ond un sy'n addas i'r ffordd fawr (hynny yw sy'n roadworthy) ar y funud.  Er hynny dwi wedi darganfod problemau sylfaennol efo hwnnw hefyd, hynny yw bod y gears yn llithro pob tro mod i'n sefyll ar y pedals er mwyn dringo allt, rhybeth sy'n gallu rhoi bach o ysgatwad i fi weithiau!  Dros amser mae danedd y sprockets wedi treulio am wn i, sy'n golygu na fydd y cadwyn yn eu dal nhw'n ddigon cadarn ac yn neidio a llithro drostynt o dan bwysau.   Ta beth, dwi newydd 'buddsoddi' yn y cydrannau sydd eisiau arna i er mwyn datrys y problem, yn ogystal a teirs a tiwbs newydd hefyd.  A dweud y gwir ges i dipyn o sioc wrth wneud, ac ym mhen dim ro'n i bron wedi treulio £100!

Digon teg am wn i, roedd y beic yn un weddol costus pan prynais i fo yn ol yn 1995, felly dyma fi yn Googlo er mwyn darganfod y prisiau erbyn heddiw.   Rhaid dweud ges i sioc arall wrth ddarganfod bod 'Dawes Super Galaxy' yn costio tua £1399 y dyddiau 'ma, tua dwbl y pris a daliais i rhai 16 mlynedd yn ol.  Mae'n siwr allwch chi ddod o hyd i un ar e-bay sydd heb cael llawer o ddefnydd am hanner y pris newydd, ond o weld y prisiau hynny, dwi'n sicr bod y buddsoddiad o gant o bunnau yn un gwerthchweil. 

Fy hen gyfaill - Dawes Super Galaxy o 1995

14.5.11

Pentre mwyaf anghysbell Cilgwri....?


Dwi ddim yn sicr lle'n union mae 'ffin' Cilgwri. Mae 'na 'Fwrdeistref  Metropolitan Wirral', sy'n rhan o 'Swydd Merseyside',  ond mae 'na ran arall sydd yn Swydd Caer o hyd, gan gynnwys llefydd fel Ellesmere Port a Neston.  Wedi dweud hynny, credaf fod Shotwick, pentre cuddiedig sydd dim ond tafliad carreg o Gymru (yn llythrennol!), yn cyfri fel rhan o'r penrhyn, ac mae'n digon posib hwn yw'r pentre olaf yng Nghilgwri, hynny yw cyn cyrraedd y llefydd yna sydd ddim mewn gwirionedd rhan o'r penrhyn..  ond dwi ddim yn sicr! 
Mae'n debyg bod pawb sy'n cyfarwydd â'r taith o Lannau Mersi i'r Gogledd wedi sylwi ar yr arwydd sy'n eich cyfeirio i Shotwick, cwta milltir o gyrraedd y 'cyfnewidfa' Drome Corner.  Pe tasech chi i gywiro oddi wrth eich taith a dilyn yr arwyddion, ym mhen llai na filltir a hanner mi fasech chi yng nghanol Shotwick, sy'n cysgodi ar gyrion 'gwastadoedd' aber y Dyfrdwy.  A dweud a gwir does fawr o bentre yno, dim ond llond llaw o fythynod, ychydig o ffermydd, neuadd Shotwick ac eglwys hynod o ddiddorol ac hanesyddol.  Mae'n annodd credu heddiw, ond ar un adeg ffordd masnach hynod o bwysig dilynodd y ffordd yma, sef llwybr masnach y 'Saltsway'.  Dros 'rhyd Shotwick' gyrraeddodd fyddin Edward 1af Cymru, ac mi gludodd gerrig a ddefnyddwyd i godi Castell y Fflint o chwarel yng Nghilgwri dros yr un groesfan.


Felly roedd o'n braf cael y cyfle ail-ymweled â'r pentre ar daith beicio'r wythnos yma.  Ges i fy synnu i ffeindio drws yr eglwys heb ei gloi, yn enwedig o gofio darllen yn y papur lleol am ladron yn dwyn gloch enwog oddi yno llai na blwyddyn yn ol.   Mae o wir yn eglwys hynod o ddiddorol, ac mae'n anhygoel meddwl bod rhan o'r adeilad yn dyddio yn ol i'r 12C.   Mae'r porth yn dangos creithiau 'gweithgaredd dydd sul' gwahanol a digwyddodd yno yn y 14C.  Ar orchymyn Edward III mi fasai saethyddion yn defnyddio'r sabath i ymarfer eu sgiliau saethu ar gaeau cyfagos y 'Butts', a gadael  degau o rychau yng ngherrig tywodfaen y porth wrth roi min ar eu saethau! 

rhai o'r rhychau a greuwyd gan saethyddion y 14C..

O Shotwick mae'n posib croesi i Gymru trwy ddilyn lon bach (di-ceir) oedd yn arfer arwain at hen gei ar y Dyfrdwy.  Erbyn heddiw mae'r lon yn eich arwain trwy'r caeau tuag Drome Corner, ac i feicwyr at hwylustod a diogelwch y llwybrau beicio i Gei Connah a Chaer!

Croeso i Gymru! mae hen gadair wedi ei losgi  yn dynodi'r ffin ar y lon o Shotwick
Ond y tro yma ro'n i am ddod o hyd i lwybr arall er mwyn gadael y pentre, sef llwybr cyhoeddus sy'n arwain at pentre olaf ond un Cilgwri, sef Puddington.   Ges i dipyn o dasg yn cael hyd i'r llwybr 'ma, ac roedd rhaid i mi stryglo i godi'r beic dros ambell i gamfa, gyda dalan poethion yn bygwth fy nghrothau coesau (calves) o bob cyfeiriad! Ond llwyddais cyrraedd Puddington yn y diwedd, yn falch ro'n i wedi dod o hyd i ffordd di-draffic arall o archwilio'r penrhyn 'ma.

7.5.11

Cylchdaith arall ar hyd lannau'r Dyfrdwy....

Ges i dip da'r wythnos yma i drio'r llwybr beicio sy'n glynu  at lannau'r afon Dyfrdwy o Bont Penarlág i Gaer, ac felly dyna be wnes i ychydig o ddyddiau'n ol.   Mae'n wirioneddol ffordd hwylus o gyrraedd Caer, ac o osgoi traffic y priffyrdd - rhywbeth sy'n digon i godi ofn ar rywun ar gefn beic y dyddiau 'ma.    Digwydd bod ro'n i'n ddigon ffodus i weld yr 'Afon Dyfrwdwy' (yr ysgraff y weli di yn y lluniau), yn cludo un o adenydd enfawr yr Airbus 380, 'cydran' sy'n cael eu cynhyrchu ym Mrychdyn.  Dwi'n credu mi gaeth y bad hynod o isel yma ei adeiladu'n arbennig i drosglwyddo'r cydrannau enfawr 'ma o'r ffatri i Borthladd Mostyn. Yn sicr does fawr o le o dan y pontydd.

Adain 'Super Jumbo' ar ei ffordd lawr y Dyfrdwy
Ar ol dilyn yr afon am rai saith milltir, mi wnes i ffeindio fy hun yng nghanol Caer, heb hyd yn oed gweld yr un gar!   Mae 'na gwpl o lwybrau di-draffic eraill sy'n arwain i Gaer i fod yn deg, un ar lon a greuwyd o hen reilffordd, ac y llall (yr un a ddewisais fel llwybr allan) ar hyd 'llwybr halio' y camlas, sef camlas y 'Shropshire Union'.   Gadawais y Dyfrdwy ger y lociau oedd yn arfer cysylltu'r camlas â'r afon (erbyn hyn mae rhwystr parhaol yn llenwi'r bwlch lle safwyd y llifddorau i'r Dyfrdwy), cyn i mi dreulio ychydig o amser yn dod o hyd i fan cychwyn cywir y llwybr halio -  mae'n hawdd dechrau ar ochr anghywir y camlas, ar lwybr sy'n dirwyn i ben ym mhen canllath! 

Unwaith eto dyma ffordd hyfryd iawn o gyrraedd neu adael Caer, a ffindiais fy hun yng nghanol y cefn gwlad mewn ychydig o funudau.   Ar ol tua pedwar milltir mi drois oddi ar y towpath ac ymunais â rhan o 'Rhwydwaith Beicio Genedlaethol Llwybr 56' (sef y llwybr Sustrans o Lerpwl i Gaer), sy'n cadw at lonydd bach a thawel, a cyn bo hir ro'n i'n ol yn fy man dechrau ger y Two Mills yng Nghilgwri.  Taith hyfryd mewn tywydd braf :)
Ysgraff yr 'Afon Dyfrdwy' a'i llwyth arbennig

17.1.11

Adnewyddu Brighton Newydd....?

Yr hen a'r newydd yn New Brighton


Echddoe mi bigiais i lawr i weld y diweddaraf yn natblygiad newydd New Brighton, sef y dref glan y mor ('resort' ers talwm) ar gornel gogleddol penrhyn Cilgwri - a nid y pentre ar gyrion Yr Wyddgrug  (rhaid bod rhywun yn tynnu coes wrth enwi'r pentre yna!  Ar un pryd ymffrostiodd New Brighton Cilgwri adeilad uchaf Prydain, hynny yw'r twr a adeiladwyd i gipio'r wobr arbennig yno o Blackpool.  Mae'n tua canrif ers i anterth New Brighton fel atyniad ymwelwyr, ac yn wahanol i dwr enwog Sir Caerhirfryn, dymchwelwyd twr New Brighton flynyddoedd maith yn ol.  Erbyn heddiw mae'r hen gwestai sydd ar ól wedi troi'n clybiau nos neu fflatiau, ac mae'r pwll nofio awyr agored (yr un mwyaf yn Ewrop pan agorwyd yn 1934) yn atgof yn unig.




Sgerbwd yr archfarchnad a sinema 

Ond wedi degawdau o ddadleuon ac anghytun, mae cynlluniau i ail-ddatblygu'r 'ffrynt' yn dechrau tynnu ffrwyth.  Agorwyd theatr a chanolfan cynhadleddau ardderchog cwpl o flynyddoedd yn ól, ac rwan mae sgerbwd datblygiad arall sy'n cynnwys sinema, lido, bwytai ac archfarchnad fawr (y peth mwyaf dadleuol), yn brysur codi ar safle'r hen pwll.   Amser a dengys be' fydd yr effaith ar New Brighton.  Mae'r awdurdodau wedi bod wrthi'n trawsnewid y llecyn yma o dir ers amser maith.  Tua canrif yn ol buodd draeth o dywod aur yn fan'na,  ond penderfynwyd y cyngor codi wal concrid uchel a chreu lawntydd enfawr a alwyd y 'dips' yn lleol.   Diflanodd y tywod o ganlyniad, a maes o law y mwyafrif o ymwelwyr. 

Mi fydda i'n ddigon hapus gweld lido a sinema yn dod i'r ardal a dweud y gwir.  Mi fasai'r sinema yn agosach aton ni nag unrhyw arall, a diflanodd ein pwll nofio awyr agored olaf ni degawdau'n ol.   Ond nid golygfeydd ni sy'n cael ei drawsnewid gan yr adeilad yma, dim ond trigolion New Brighton druan,  felly gobeithio mi fydd o les iddyn nhw yn y tymor hir hefyd!

12.8.10

Newidiadau enfawr yn agoshau yng Nghilgwri...?

Mae'r cynllun mwyaf erioed a roddwyd o flaen pwyllgor cynllunio ym Mhrydain newydd ei basio.
Son ydwi am 'Wirral Waters' y datblygiad anferth mae 'Peel Holdings' (perchnogion presennol yr hen 'Mersey Docks and Harbour Board', a datblygwyr Salford Quays) eisiau gwireddu yn ardal dociau Penbedw a Wallasey.


un o nodweddion y dociau sy'n rhan o'r cynlluniau

Mae'r cynllun yn ei gyfanrwydd yn debyg o gymryd o leiaf 30 o flynyddoedd i gwblhau, sy'n cynnig rheswm i fod yn amheus iawn am y lluniau cyfrifiadurol sydd i'w gweld ar eu gwefan lliwgar. Ond gyda'r caniatad cynllunio newydd ei basio, mae'n rhaid cymryd y peth o ddifri, gan fod lot o bobl wedi buddsoddi llawer o arian i gyrraedd y pwynt hyn. Wrth rheswm mi fydd rhaid i'r cyngor derbyn caniatad gan y llywodraeth am gynllun mor fawr (£4.5 biliwn erbyn hyn), ond gyda swyddi'n andros o brin yn yr ardal (un ddifreintiedig tu hwnt), mi fydd yr addewid o hyd at 20,000 o swyddi newydd (yn ystod y cyfnod o waith adeiladu am wn i) yn ddadl cryf yn ei blaid.


Lerpwl o ddociau Cilgwri

Dwi ddim yn sicr be dwi'n meddwl amdano fo a dweud y gwir. Dwi'n cofio'r dociau'n fwrlwm o weithgareddau (er ar eu lawr oeddent adeg hynny mae'n siwr), a hyd yn oed 'shunters' stem yn rhannu'r pontydd siglo a cheir Yn sicr mae 'na rannau helaeth o'r dociau sy'n dawel iawn y dyddiau 'ma, ac mae'n rhaid wneud rhywbeth gyda nhw. Ar y llaw arall mae 'na longiau yn dod trwyddyn nhw o hyd, ac mae 'na awyrgylch arbennig o'u hamgylch, rhywbeth a gollir yng nghynlluniau 'Peel Holdings'.


Mi fydd 'na lot o drafodaethau mae'n siwr cyn i'r dyddiad dechrau presennol (rhywbryd yn 2012), felly mi fydd hi'n cyfnod diddorol iawn yng Nghilgwri....

2.4.10

Maen 'Thor'



Un o fy hoff lefydd yng Nghilgwri yw Cytir Thurstaston, ardal o rostiroedd a choedwigoedd, a harddwch naturiol sydd wedi ei gwarchod gan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ers tua canrif erbyn hyn. Uchafbwynt taith i Thurstaston i ni fel plant oedd y cyfle i ddringo 'Thor's Stone', lwmpyn o dywodfaen sy'n codi o ganol pant yn y tirlun. Mae 'na straeon di-ri am hanes y graig hon,  rhai yn cysylltiedig gyda seremoniau creddfol y llychlynwyr a setlodd tua mil o flynyddoedd yn ôl.   Fel sawl genhedlaeth o'n blaenau, fe gerfiom ni ein enwau ar wyneb meddal y graig wrth ddringo i'w chopa, gan grafu arni gyda unrhywbeth oedd ar gael.

Dyna pam dewisiais gip ohoni fel cefndir i 'header' newydd y blog.  Dyma rhywbeth sy'n cynrychioli Cilgwri mewn ffordd, yn enwedig lliw y tywodfaen, sy'n rhedeg trwy'r penrhyn fel asgwrn cefn - onibai am yr haeni o dywodfaen, mae'n debyg mi fasai'r tir wedi ei grafu i ffwrdd yn gyfan gwbl gan yr oes yr iâ diweddaraf!  O liw y carreg mae'n bosib daeth enw Cymraeg y penrhyn hefyd:  'Cil-gwrid' gyda ystyr 'gwrid' yn cyfeirio efallai at gochni'r cerrig.    

9.10.09

Gwthio'r Ffin.......



Mi holodd un o'r dosbarth nos y llynedd os oedd penrhyn Cilgwri erioed wedi bod yn rhan o Gymru, cwestiwn da ac i fod yn onest un nad oeddwn wedi ystyried o ddifri cyn i'r noson honno. Mae'n dibynnu am wn i ar sut yn union mae rhywun yn diffinio 'Cymru' ("When was Wales?" gofynodd Gwyn A Williams yn nheitl ei lyfr), ac wrth cwrs ar hanes y ffin troeog sydd gynnon ni heddiw, ffin a gafod ei cadarnhau o dan y Deddfau Uno rhwng l536 a 1543

Ta waeth, ges i fy atgoffa o'r trafodaeth unwaith yn rhagor gan llun a ymddangosodd yng nghylchgrawn Barn mis hydref, un sy'n cynhyrchioli mewn paent (dwi'n meddwl) gweledigaeth Owain Glyndŵr i ymestyn ffiniau ei wlad i gynnwys siroedd y gororau, o Lannau Mersi yn y gogledd i aber Hafren yn y De, gan cynnwys llefydd fel Caerwrangon, ac yn bendant Cilgwri. Yn sicr, nad oedd y Gymraeg neu'r Cymry (fel heddiw!) yn cyfyngedig i diroedd i'r gorllewin o'r ffin, ond gafodd penrhyn Cilgwri ei coloneiddio gan Lychlynnwyr o Iwerddon yn y degfed canrif, ac roedd y sacsoniaid wrth cwrs wedi cyraedd cyn hynny. Felly yng nghyfnod Glyndŵr prin fyddai llawer o boblogaeth gwasgaredig Cilgwri wedi teimlo fel Cymry tybiwn i. Ond pe tasai Glyndŵr wedi ennill y 'dadl' pwy a wir, gallai Cilgwri wedi bod yn rhan o Gymru, a ninnau'r 'Cilgwriaid' yn Gymry go iawn!?

7.9.09

Dysgwyr Cilgwri

Dwi newydd sefydlu blog newydd efo'r bwriad o'i defnyddio er mwyn rhoi gwybodaeth/cymhorth i aelodau o'r dosbarth nos dwi'n ei dysgu, yn ogystal a dysgwyr eraill yn yr ardal efallai.

(I've just set up a new blog witht the intention of give information/help to members of the night class I teach, as well as perhaps, other learners in the area

Enw'r blog yw (the blog's called):

Dysgwyr Cilgwri

25.2.09

Tŷ llawn....

Dyni wedi mynd heibio i'r nodwr hanner ffordd yn y cwrs mynediad erbyn hyn, felly o'n i'n falch iawn o weld 'tŷ llawn' neithiwr, efo'r dosbarth i gyd yna, gan cynnwys myfyriwr ychwanegol sydd newydd ymuno â'r dosbarth (mae o'n dilyn cwrs yr Open University ar yr un pryd). Ro'n i'n falch hefyd o weld myfyrwraig yn ôl wedi llawdriniaeth poenus ar ei troed, triniaeth sydd wedi ei chadw hi oddi ar ei thraed am rai chwech wythnos. Dwi'n meddwl bod y dosbarthiadau Cymraeg yn cadw eu niferoedd yn well na'r rhan mwyaf o ieithoedd eraill sydd ar gael yn y Coleg, rhywbeth sy'n calondid mawr i mi fel tiwtor yn ei flwyddyn cyntaf (eitha simsan) o ddysgu.

Nos wener yma yw noson 'Eisteddfod y Dysgwyr', ac dwi'n falch o ddweud bod nifer sylweddol o'r dosbarth yn bwriadu mynychu, efo ambell i un hyd yn oed yn ystyried cystadlu! Dweud a gwir dwi'n mor falch ohonyn nhw, a dwi'n edrych ymlaen at fod yna er mwyn eu cefnogi, a siwr o fod i wneud cryn dipyn o gyfieithu ar eu rhan gan bod yr holl digwyddiad wrth rheswm yn cael ei cyflwyno yn y Gymraeg. Dwi wedi bod yn ofalus i beidio gor-heipio'r noson, un sy'n gallu codi braw ar ddysgwyr newydd. Ond fel dwedodd un ohonynt 'It gets you out of the house doesn't it!'. Felly efo'r agwedd yna a chwmni da'r 'Criw Cilgwri' mae'n sicr o fod noson i gofio....

15.2.09

arwydd annisgwyl....


Dwi'n darllen cwynion o bryd i'w gilydd am ddiffyg arwyddion dwyieithog ar strydoedd Cymru, yn enwedig yn mannau lle mae arwyddion dros dro yn ymddangos oherwydd gwaith ar y ffordd ac ati. Ond gallai'r esboniad bod, falle, i wneud â'r ffaith yn Lloegr mae nifer ohonynt! Dwi wedi gweld ambell i set o arwyddion dwyiethog yn ymddangos yma yng Nghilgwri o blaen, ond byth mor agos at ein tŷ ni, hynny yw reit tu allan y drws.
Fel arfer gweithwyr Dŵr Cymru, cwmni sydd gan gorsafoedd pwmpio ochr yma i'r ffin, sy'n cyfrifol amdanynt, ond y tro 'ma mae rhai 'utility' arall sy'n trwsio'r goleuadau stryd wedi eu gosod yr arwydd dwyieithog.

Ond mor cyffrous ro'n i, i weld arwydd dwyieithog ar ein stryd ni, wnes i bron colli'r ffaith bod yr arwydd yn cyfeirio'r cerddwyr druan (wedi ei drysu yn barod ar ôl gweld iaith 'estron'!) yn syth tuag at ochr y traffic!!

31.12.08

Blwyddyn newydd... delwedd newydd...

Blwyddyn newydd dda!! Dwi wedi treulio tipyn o amser dros y gwyliau yn ailfampio'r hen flog 'ma, a dyma fo wedi ei orffen (wel bron) yn ei newydd gwedd ar gyfer 2009! Yn ogystal â newid golwg y blog, dwi wedi ymdrechu 'cymraegeiddio' golwg y tudalen trwy cael gwared o'r Saesneg sy'n brithio'r patrymluniau gwreiddiol. Dim ond diogrwydd sydd wedi fy atal rhag gwneud hyn yn gynt a dweud y gwir, ond dwi'n falch fy mod i wedi trafferthu rwan, ac mae'n edrych yn fwy 'unffurf' erbyn hyn.

Na alla i gymryd unrhyw clod ar gyfer y llun newydd sy'n goleuo brig y tudalen rhaid i mi gyfadde. Mi ddes i o hyd iddi hi ar y we mewn gwirionydd, er mae'n golygfa sy'n ddigon cyfarwydd iddyn ni, ac o fan'ma yn West Kirby gafodd y llun ei dynnu, ac mai Gogledd Cymru yw'r tir yn pellter. Mi aethon ni â'r ci lawr i'r traeth y bore 'ma a chafodd 'Layla' syndod mawr wrth ceisio troi ei 'brêcs' ymlaen wedi cyrraedd ei thegan. Roedd y llanw wedi rhewi ar wyneb y traeth ar ei ffordd allan, a wnaethpwyd rhan o'r traeth i gylch sglefrio enfawr, rhywbeth dwi heb gweld o'r blaen, ond rhywbeth a wnath ein taith arferol tipyn bach gwahanol ar ddiwrnod arbennig