Mi ddoth pawb yn ôl...!

Mae'n pump ar hugain wedi chwech, a dyma fi'n eistedd mewn ystafell dosbarth gwag, yn disgwyl i weld faint o'r dosbarth bydd yn dycheled ar ôl i'r 'wythnos blasu'! Pump munud yn ddiwedarach, roedd y dosbarth yn llawn a'r criw i gyd wedi dychweled (wel ar wahan i un wnath dweud wythnos diwetha am fod i ffwrdd heno) ac anadlais i'n rhwyddach o lawer. Dwi'n meddwl wnes i swydd gwell heno. Sticiais i i gynllun y gwers bron a bod, ac ar y cyfan roedd fy amseru'n gywir. Gawsom ni dipyn o hwyl dwi'n meddwl, yn enwedig pan sylwais i ar gynnwys un o'r 'dialogues' yn y cwrslyfr sy'n mynd rhywbeth fel:

'S'mae, John dw i, pwy dach chi?',
'Siôn dw i',
'Sut dach chi Siôn'
'Ofnadwy'
'Braf eich cyfarfod chi, Hwyl'.

Mi adawodd john fel 'ystlum allan o uffern' pan glywodd ymateb Siôn druan!

Mae'n pwysig ceisio cael tipyn o hwyl mewn dosbarth, ac mae pethau bach fel hynny'n gallu helpu torri'r rhew (rhaid ynddiheuro am cyfieithu holl diarhebion Saesneg!) rhwng aelodau'r dosbarth, ond ar y cyfan mewn dosbarth nos mae pawb yn dod ymlaen yn reit dda.

temtasiwn yr afal...

Wnes i bigo draw i Lerpwl ddoe efo'r bwriad o ddisodli fy hen i-pod mini (sydd bellach heb y gallu cadw siarj yn ei batri am fwy nag awr) gyda un o'r i-pod nano's newydd. O'n i'n penderfynol o gael un du, ond yn John Lewis du oedd yr unig lliw nad oedd ganddynt, felly pigiais i rownd y gornel i'r siop 'Apple'. Does dim byd o'i le, meddyliais, cael chwarae sydyn gyda'r holl teganau o fy nghwmpas cyn ofyn i un o'r pobl Apple am un o'r Nano's du. Ond oedd! mi gwympais i mewn cariad gyda teclyn sgleiniog llyfn, o'r enw 'i-pod touch' a felly gwariais i ychydig mwy na'r cant punt o'n i'n bwriadu ei gwario. Wedi dweud hynny, mae'r gwahaniaieth yn y dwy teclyn yn sylweddol, ac yn sicr gwerth y chwe deg punt sydd rhyngddynt ar ran pris. Mae'r touch yn debyg i i-phone (ond heb y ffon), ac ar wahan i chwarae cerddoriaeth, chi'n cael syrffio'r we arnhi hi (trwy wi-fi), dangos eich lluniau ar ei sgrin anhygoel, gwylio fideos a ffilmiau, yn ogystal a lawrlwytho pob math o 'applications' a gemau. Mae gan Apple dawn o greu dyfeisiadau technolegol sy'n cydbwyso ffurf a ffwythiant, mewn ffordd deniadol iawn. Dwi erioed wedi defnyddio 'Mac' fel cyfrifiadur, ond dwi'n sicr o gael fy nhenu yn ôl at demtasiynau'r siop 'Afal'

Un o dan fy ngwregys...

Wel mae'r dosbarthiadau nos wedi cychwyn a dwi'n meddwl mi aeth popeth yn iawn. Mae 'na ddeuddeg yn y dosbarth a phob un ohonynt yn reit glen a dweud y gwir, a mi ddoth pawb ymlaen gyda eu gilydd dwi'n meddwl. Ar ôl yr hanner awr cyntaf roedd fy ngheg yn andros o sych, felly o'n i'n wirioneddol parod i anfon pawb i gael paned erbyn hanner wedi saith. I fod yn hollol gonest, do'n i ddim yn deimlo'n rhy hapus gyda fy mherfformiad yn yr hanner cyntaf fel petai, wedi treulio tri chwater awr yn mynd trwy'r wyddor a'r hen 'ddiphthongs', o'n i'n meddwl roedd pobl yn edrych eitha ddiflas, felly ymdrechais i wella pethau wedi'r egwyl trwy gwneud cwpl o weithgareddau gwahanol. Mi hedfanodd yr ail hanner, a chyn i mi wybod roedd hi'n hanner wedi wyth. Mi ddoth cwpl o bobl i fyny i ddweud eu bod nhw wedi mwynhau, felly gobeithio nad ydwi wedi llwyddo cadw pobl i ffwrdd! Gawn ni weld wythnos nesaf! Ar y ffordd allan ges i siawns i drafod y noson gyda David Jones, a fel y dwedodd "that's one under your belt".

Haf bach Mihangel...Bendith i Wŷl Fwyd

Mi ddoth yr haf bach Mihangel mae pawb wedi bod yn son amdanhi yn y pendraw. Roedd trefnwyr Gwŷl Fwyd Yr Wyddgrug siwr o fod yn falch ohoni, wrth i'r gwŷl beunyddiol cael ei bendithio gan heulwen cynnes mis medi. Yn yr hysbysebion mi wnaethon nhw frolio am lleoliad 'fully tarmacked' yr wŷl. Mi faswn i ddim wedi meddwl bod hynny'n rhywbeth i frolio amdanhi fel arfer, ond wedi profiad gwlyb tu hwnt cwpl o flynyddoedd yn ôl, ac ar ôl haf siomedig iawn, falle roedd pawb yn ofni'r gwaethaf. Ond disgleiriodd yr haul, a gafodd y maes parcio 'tarmacaidd' ei llenwi gyda aroglau blasus gynhyrch y stondinwyr, yn hytrach na'r nwyon gwenwynig arferol. Mi wnaethon ni flasu nifer o gawsau arbennigol, ambell i olewydd wedi ei stwffio, a llond llaw o wahanol cwrwau (y rhan mwyaf ohonynt o Gymru fach).
O'n i'n poeni braidd am y taith adre i Gilgwri ar ddydd sul heulog, gyda'r holl ymwelwyr a 'phenwythnoswyr' yn dychweled i lannau Mersi a Manceinion o'r arfordir. Mae'r gwaith ffordd ar y ffin ar hyn o bryd yn gallu achosi cur ben go fawr pan mae'n brysur, ond doedd dim rheswm i mi boeni, mi hwylion ni drwy Ewloe a Queensferry didrafferth, efallai roedd pawb yn gwneud y gorau o bob awr o heulwen ac aros yn hwyrach nag fel arfer.

Celt a chwrw...

Cafodd un o bebyll Gwŷl Fwyd Yr Wyddrug ei trawsffurfio i leoliad gig Menter Iaith neithiwr, gyda 'Celt' yr 'entre', prif cwrs a phwdin. Mi rodd yr hogiau o Fethesda perfformiad proffesiynol dros ben, ond yn anffodus nad oedd digon o bobl yno i lenwi pabell chwater ei maint, felly roedd 'na awyrgylch eitha wastad i ddweud y leiaf. Nes ymlaen (yn sgil cwpl o biseri o Pimms), mi frasgamiodd griw o ferched tuag at y llwyfan (hynny yw'r rhan o'r maes parcio sy'n lleoliad yr wŷl) er mwyn 'strytio' eu stwff o flaen y band. Chwaraeodd Celt detholiad eang o'u caneuon bywiog, a chwpl o 'nymbars' araf cyn gorffen efo'r clasur 'Rhwng Bethlehem a'r Groes'. Erbyn hynny roeddwn i wedi cael fy llusgo gan Dilys, mam Alaw (sydd newydd gadael y Fenter yn anffodus) i siglo'n letchwith trwy'r tri cân olaf (dwi ddim yn symud yn rwydd hyd yn oed wedi cwpl o beints, heb son am fod yn hollol sobor!), ond o leiaf mi ddoth y noson i ben gyda thipyn o awyrgylch. Oni bai am yr amser (cafodd y venue trwydded cerddoriaeth hyd at 10.30 yn unig) dwi'n sicr mi fasa'r hogiau wedi dychweled i'r llwyfan am encore arall haeddiannol. Roedd rhaid i mi wrthod gwahoddiad i'r Castell Rhuthun am beint yn anffodus gyda'r taith o dri chwater awr o fy mlaen, a minnau'n teimlo eitha flinedig wedi wythnos o waith a chodi'n gynnar.

Mae'n bechod nad ydy digwyddiadau o'r fath yn cael mwy o gefnogaeth mewn ffordd, falle roedd y pris o £7.00 yn ormod i lawer, dwn i ddim, ond mi fethodd sawl perfformiad cryf gan Celt (gyda cwrw da am ddim ond £2 y peint hefyd!).

Diwedd pennod....

Roedd 'na deimlad o dristwch ar donfeydd Radio Cymru p'nawn 'ma efo'r darllediad olaf o sioe ceisiadau 'Dylan a Meinir'. Anfonais i e-bost yn gofyn am gais ('Adre' gan Gwyneth Glyn, cân mi glywais hi'n canu'n fyw ar y sioe am y tro gyntaf ychydig o flynyddoedd yn ôl) a charae teg i Dylan ces i e-bost yn ôl ganddo fo yn dweud diolch am yr holl cefnogaeth. A dweud y gwir mae hi wedi bod yn pleser pur yn gwrando ar a sioe, ac ar sioe Owain a Dylan cyn hynny. Ar hyn o bryd dwi'n gwrando ar raglen olaf Daf Du ar C2, ond wrth cwrs mae Daf yn symud i'r bororau (peth da dwi'n meddwl), ond yn achos Dyl a Mei does dim 'slot' arall iddyn nhw, ar hyn o bryd o leia. Dwn i ddim sut fath o raglen fydd Jonsi (am tair awr!!) yn y p'nawn, gawn i weld, wna i roi tro iddo fo beth bynnag, ond dwi ddim yn edrych ymlaen gyda llawer o frwdfrydedd a dweud y gwir...

Taro 9 yn taro deuddeg...?

Mae Caryl Parry Jones wedi codi nyth cacwn heddiw trwy ceisio gwynebu un o'r 'tabws' mwyaf yr iaith Cymraeg, hynny yw safon yr iaith sy'n cael ei siarad, a'r dirywiad mae hi wedi gweld ymhlith Cymraeg y to ifanc. O'r hyn dwi'n clywed mae ganddi hi bwynt, ond fel dysgwr dwi ddim yn meddwl mae gen i hawl i ddweud llawer am y pwnc. Dwi'n clywed hen bobl yn defnyddio Cymraeg llawn Saesneg weithiau, a dwi'n clywed pobl ifanc yn siarad Cymraeg sy'n swnio'n ddigon 'cywir' i mi, felly dydy hi ddim yn rhywbeth syml i ddadansoddi. Wedi dweud hynny, dwi yn poeni am dueddiad pobl ifanc i daflu mewn cymalau holl o Saesneg, er enghraifft 'Oh my God, mae hi'n completely obsessed efo fo' mi glywais rhywle yn ddiweddar. Fel person sy'n ar fin gweithio fel tiwtor Cymraeg, dwi eisiau gwybod y ffyrdd Cymraeg o fynegu pethau, dwi ddim yn meddwl mi fasai'n creu argraff da o'r Gymraeg i ddweud wrth y dysgwyr mae 'completely obsessed' yn ffordd derbyniol o gyfathrebu'r teimlad hynny yn y Gymraeg...!

Dwi wedi clywed y dadl, ac mae'n annodd i ddadlau yn ei erbyn os dychi newydd clywed brawddeg fel yr enghraifft uwchben, pam ydyni'n gwario gymaint o bres ar y Gymraeg pan mae siaradwyr yr iaith yn mor barod i lenwi'r iaith gyda Saesneg.

Siwr o fod mi fydd 'na fwy o ddadlau ar Taro'r Post yfory..

Noson Gofrestru

Mi gawson ni noson gofrestru llwyddianus nos fawrdd gyda digon o ddysgwyr yn cofrestru i gynnal y cyrsiau Cymraeg lefel 1 a lefel 2 yma yng Nghilgwri. Mi fydd y gwersi'n dechrau mewn jysd dros wythnos, felly mae'n rhaid i mi fynd wrthi o ddifri rwan i drefnu fy mhen (a'r gwaith papur wrth cwrs) ar gyfer y noson agoriadol.

Roedd bwrdd cofrestru 'Cymraeg' un o'r brysuraf ar y noson, allan o dua saith a gynnigwyd gan y Coleg Iaith. Mi welon ni griw reit amrywiol o ddarpar dysgwyr ar rhan oedran a chefndir, hyd yn oed dyn o Darlington sy'n aros yn lleol trwy'r wythnos o'herwydd gwaith. Gafodd ei eni yng Nghaerdydd, er gadawodd y prifddinas fel babi. Mi welon ni gwpl o hogiau ifanc hefyd sy'n awyddus i ennill pwyntiau 'brownie' gan eu cariadon o Gymru fach! Dwi'n edrych ymlaen at y dosbarth cyntaf!!

Cymru, Lerpwl a Stryd Hope...

Y golygfa bendigedig o ben twr Cadeirlan Lerpwl tuag at y Gadeirlan Pabyddol (neu 'Pabell Paddy' fel mae'n cael ei galw) mae Stryd Hope yn eu cysylltu.

Clywais 'raglun' heddiw o ddrama o'r enw 'Dyddiau Hope Street' sy'n cael ei darlledu p'nawn Sul ar Radio Cymru. Gwrandawais yn astud ar ôl glywed enw'r ddrama gan fy mod i'n cyfarwydd iawn gyda'r ardal 'Stryd Gobaith' o fy nyddiau fel myfyriwr yn Ninas Lerpwl. Hope Street yw'r heol (trwy cyd-ddigwydiad) sy'n arwain o'r Gadeirlan Anglicanaidd at y Gadeirlan Pabyddol, ac enw braidd yn eironig gan ystyried yr hanes cythryblus rhwng y dau ffydd yn Lerpwl (Dwn i ddim os oes cysylltiad rhwng enw'r stryd a phentre Hope (Yr Hob) yn y Gogledd?). Ta waeth, yn ôl y rhaglun, hanes digwyddiadau yn ystod cyfnod y chwedegau yw'r ddrama, gyda cyffro 'Beatlemania' fel cefndir. Roedd hyn yn gyfnod pan oedd presenoldeb y Cymry Cymraeg yn dal i weddol cryf ar Lannau Mersi, cyfnod dwi'n ychydig yn rhy ifanc i'w cofio a dweud y gwir, ond dwi'n edrych ymlaen at ei chlywed.

A phan dwi'n wrthi'n son am gysylltiadau rhwng Lerpwl a Chymru, darllenais yn fy nghopi newydd o 'Sgrîn', bod S4C yn cynnal 'noson gwylwyr' yng Nghanolfan Bluecoat y Ddinas ar 23 Hydref am 7 o'r gloch. Wedi llwyddiant ei darllediad o 'Bawb a'i Farn' yn cynnharach yn y flwyddwn, mae'n ymddangos eu bod nhw wedi sylweddoli erbyn hyn mae ganddynt nifer sylweddol o wylwyr ar Lannau Mersi. Gobeithio ga i'r siawns i fynychu'r cyfarfod, a dweud fy nweud falle am ambell i raglen dda ac ambell i un gwael...!

Mis Medi...

Wel mae mis Medi wedi cyrraedd, a dwi'n dechrau teimlo braidd yn nerfus. O fewn cwpl o wythnosau mi ddylwn i fod yn dysgu Cwrs Mynediad, yma yng Nghilgwri, hynny yw os mai digon yn troi i fyny i gofrestru. Dros y cwpl o flynyddoedd diwetha, yn ôl pob son mae'r niferoedd wedi bod yn ddigon iach, ond gawn ni weld. Er fy nerfau, dwi'n edrych ymlaen at y profiad. Mae dysgu pobl sydd eisiau dysgu'n plesur pur, sy'n wahanol i rai o'r profiadau dwi wedi cael mewn colegau dros y flynyddoedd gyda 'myfyrwyr' oedd yna dim ond i wastraffu eu amser. Ar ben hynny, mae cael y cyfle i drosglwyddo ychydig o'r Gymraeg wir yn fy ngynhyrfu. Dwi wedi treulio cymaint o oriau'n astudio'r iaith 'ma, ond gŵn i mae llawer o wendidau yn fy Ngymraeg, ond dwi'n gobeithio trwy mynd yn ôl i'r dechrau cyntaf gyda'r pobl ar y cwrs, mi wna i lenwi ychydig o'r tyllau amlycaf!

Dros y wythnosau nesaf felly, mae angen i mi wneud cryn dipyn o waith paratoi ac ymarfer i'r her i ddod!

Y Côr Olaf ar ei Draed...

Fel teulu, dyni'n tueddi treulio rhan o nos sadwrn (mae'n drist dwi'n gwybod!) yn gwilio'r fath o raglen sydd bron yn traddodiadol bellach, sef y rhaglenni 'talent' di-ri. O'r holl rhaglenni sydd wedi eu cynhyrchu erbyn hyn, mae'n debyg roedd 'Last Choir Standing' y llwyddiant mwyaf annisgwyliadwy (os llwyddiant yr oedd hi ar ran ffigyrau gwilio? dwn i ddim) A dweud y gwir mae'n debyg mai 'Last Choir Standing' oedd yr unig rhaglen o'r fath hon sy'n wir am dalent, a nid yn bennaf am gael hwyl ar bennau y miloedd o 'eisiau-bod-iaid' sy'n fwy na barod i dderbyn unrhyw fath o gyhoeddusrwydd i gadw eu breuddwyddion ffôl yn mynd.

Un o'r pethau mwyaf anhygoel am y cyfres 'Last Choir' efallai, yw'r ffaith a welon ni ddau côr o Gymru yn y dau olaf, ac hynny allan o ganoedd wnath cystadlu. Mae 'na wirionedd yn y 'cliches' am Gymru efallai, mae'r 'Gwlad o Gân' wedi dangos rhyw dyfnder cerddorol sy'n bodoli o hyd, diolch yn bennaf i gyfunfrefn o gystadlu a pherfformio sy'n cael ei maethu trwy'r rhwydwaith o eisteddfodau.

O'r dau côr y y rownd terfynol, mi faswn i wedi hoffi gweld 'Ysgol Glanaethwy' yn dod i'r brig, mae'n well gen i gôrau o ferched a dynion, ac o'n i'n meddwl mi roddon nhw berfformiadau'n fwy gwefreiddiol ar y noson. Ond 'sdim ots, mi ennillodd 'Only Men Aloud' (neu 'Cantorion' i roi eu enw Cymraeg iddynt, er does fawr o saiwns o'r enw hon yn cael ei defnyddio o hyn ymlaen!), ond ennillodd brwdfrydedd y corau i gyd!

Cwm y Glo

Dyni newydd dychweled o bedwar diwrnod yng Nghwm y Glo, pentre bach rhwng Caernarfon a Llanberis. Mae'n ardal hyfryd tu hwnt, ac un ro'n i ddim yn cyfarwydd efo hi a dweud y gwir, wel ar wahan i ambell i daith drwyddi hi er mwyn cyrraedd rhyw mynydd neu'i gilydd. Mi gawsom ni i gerdded yn syth o'r bwthyn, i fyny'r bryniau tu gefn iddi, a gweld golygfeydd ysblenydd o'r Wyddfa a'r mynyddoedd eraill o'i gwmpas. Mi gerddon ni dros y topiau cyn disgyn lawr i Lanberis a thaith hynod o ddiddorol o gwmpas yr Amgeuddfa Lechi. Gyda'r glaw yn dechrau bwrw'n drwm, penderfynom ni anelu at orsaf Rheilffordd Llyn Padarn, er mwyn dal y tren i 'orsaf' bellach y lein cul sef 'Penllyn', llai na milltir o'n bwthyn bach. Yn ôl y dynes roedd ar ddyletswydd yn y 'swyddfa tocynnau', er roedd modd iddi gwerthu tocynnau un ffordd, doedd dim platfform yng nghorsaf Penllyn!! Pe taswn ni i ddewis adael y tren yn y fan yna, mi fasen ni'n gwneud y peth 'at our own risk', a nad oedd hi'n gallu dweud o sicrwydd bod 'allanfa' ar gael i ddianc yr orsaf rhyfedd honno!! Wedi sawl eiliad o oedi, mi wnaethon ni ein esgusodion cyn camu allan o'r cwt pren. Roedd hi'n bwrw hen wragedd a ffyn erbyn hynny, felly ar ôl cipolwg ar y map, a golwg ar y 'platfform' isel yng nghorsaf Llanberis, penderfynon ni 'gamblo' ar naid o'r dren i ansicrwydd 'steision' Penllyn, yn hytrach na tro gwlyb gyda'r merch yn grwgnach pob cam o'r tair milltir 'adre' (ond chwarae teg, roedd hi wedi cerdded tua wyth milltir erbyn hynny). Felly yn ôl â fi at yr 'cyntedd' bwcio i gwario'r £11.40 yr oedd cost y taith. Y tro yma wnes i siarad yn y Gymraeg (ro'n i ar ben fy hun), ac wrth lwc, ges i'r docynnau am £10.00, gostyngiad iethyddol 'diamod' (discretional) tybiwn i!! (dwi wedi clywed si am yr un peth yn digwydd yng nghaffi copa'r Wyddfa). Wedi chwater awr o grwydro'n hamddenol ar hyd glannau Llyn Padarn, cyrraeddon ni Benllyn, a gyda phawb ar y tren yn edrych yn syn arnon ni, mi neidiodd y pedwar ohonynt (yn cynnwys y ci) oddi ar y tren, cyn dweud diolch yn fawr i'r 'gaurd' a cherdded i mewn i wlybaniaeth y llwyni....

'Ryff Gaed'

Ces i gopi o'r 'Rough Guide to Wales' fel anrheg heddiw, sy'n amserol iawn gan ein bod ni'n mynd lawr i ardal Llanberis am ychydig o ddyddiau dydd mercher. Pob tro dwi'n gweld teithlyfrau am Gymru (mewn siop llyfr fel arfer), dyma fi'n ffeindio fy hun yn eu chwilota am son am y Gymraeg (neu diffyg son!). Faswn i wedi disgwyl i'r 'ryff gaed' tynnu sylw a dangos parch i iaith lleafrifol, a ces i mo fy siomi wrth bodio trwy'r cyfrol am tro cyntaf. A dweud y gwir teimlais roedd y teithlyfr wedi gor-bwysleisio cryfder sefyllfa'r Gymraeg trwy dweud pethau fel: 'magazines,newspapers and websites in the old language are mushrooming'. Mae'n amlwg mi gafodd y pennod am yr iaith ei sgwennu cyn i freuddwyd pabur dyddiol 'Y Byd' dod i ben. Dwi ddim yn gweld y sefyllfa 'ar y tir' yr un mor cadarnhaol a'r llyfr hon yn ei awgrymu, ond mae'n braf beth bynnag bod rhai ymwelwyr o leiaf yn dod i Gynru gyda dealltwriaeth am yr iaith a'r diwylliant sydd yn glwm iddi hi.

Wrecsam v 'Rushden a'r Diamwntiaid'

Gallai realaeth bywyd yn y 'Sgwâr Glas' dechrau brathu heddiw os nad ydy Wrecsam yn dod adre gyda rhywbeth o 'Irthlingborough' (dyna esboniad syml i enw'r clwb..) sef lleoliad tîm enwog Rushden & Diamonds. Mae'r Diamwntiaid yn hedfan yn uchel wedi dwy buddigoliaeth, felly bydd gan Wrecsam talcen galed i greu canlyniad ym Mharc Nene, ond mae'n rhaid ni fyw mewn gobaith. Wedi colled siomedig i fyny yng Ngaer Efrog nos iau, mae'n rhaid i'r Ddregiau cadw'r momentwm er mwyn denu torf i'r gêm gartref nesa', nos iau yn erbyn Rhydychen. Gyda dwy gêm arall oddi cartref i ddod ym mis Awst, mae'n well iddyn nhw ail-danio'r fflamau yn reit sydyn!

Tegeingl..

Mi aethon ni lawr i Glwb Rygbi'r Wyddgrug neithiwr i flasu Gwŷl y Tegeingl, gŵyl y werin cudd, sydd wedi ei threfnu gan griw brwdfryddig yr ardal yn sgil llwyddiant gigs Gymdeithas yr Iaith ar yr un un safle yn ystod yr Eisteddfod Genedlaethol 2007.

Mi welon ni dair artist, mae Steve Tilston yn cerddor profiadol a dawnus dros ben, ges i fy hudo gan ei dechneg ar y gitâr a gafodd o ymateb gwres iawn gan y cynulleidfa yn ei wylio ar y prif llwyfan. Wedyn mi glywon ni 'Fernhill', grwp gwerin 'Cymreig', sy'n creu sŵn diddorol gyda cymysgedd annarferol o offerynau. Mwynheuais sŵn y 'trwmped wedi ei miwtio', y ffliwt pren a llais pwerus a chlir cantores y band, ond roedd ambell i gan yn eitha hirwyntog a diflas i fi. Mi lwyddodd 'arweinydd' y noson i gynhyrfu'r dorf (roedd wedi crebychu braidd erbyn hynny) yn ddigon i denu'r band yn ôl i'r llwyfan am encore, ond erbyn hynny roedden ni'n barod am rhywbeth arall.

Mi ddoth honno i'r llwyfan mewn ffurf beichiog 'Martha Tilston', merch i Steve a chwaraeodd yn cynharach yn y noson. Yn syth mi deimlon ni wefr o'r llwyfan, dyma perfformwraig â phersonoldeb fawr ar y llwyfan. Mi fynnodd ei chaneuon eich sylw, ac wrth iddi hi gyflwyno ei chyd-gerddorion ifanc a blewog, mi gawson ni ein tynnu mewn i'w byd cerddorol hudol. Roedd y noson yn rhedeg ychydig yn hwyr erbyn hynny, felly roedd rhaid iddyn ni colli (gyda thristwch) hanner ei set. Roedd 'na awyrgylch braf ar y maes wrth iddyn ni gyfeirio at yr allanfa, gyda sŵn amrywiaeth o weithgareddau cerddorol yn dod ynghyd yn ei ganol.

Mae criw y Tegeingl wedi gweithio'n ddi-saib am fisoedd lawer i sicrhau llwyddiant yr Wŷl, gobeithiaf yn wir mi fydd y tywydd 'braf' yn parhau dros y sadwrn (rhywbeth sy'n gallu 'make or break' yn arianol gwyliau bach megis hon), ac mi fydd y niferoedd mae nhw'n haeddu eu cael yn heidio at y maes i weld yr amrywiaeth o artistaid talentog, a blasu hwyl y Gŵyl.

Dŵr Rhwyfwr...

Mae 'na declyn arall yn llenwi gofod prin ein tŷ ni heddiw. Y peth mewn cwestiwn yw 'Water Rower', sef periant rhwyfo sy'n defnyddio tanc o ddŵr gyda rhawffyn ynddi er mwyn creu gwrthiant. Dyni wedi cael ambell i declyn 'cadw'n heini' dros y flynyddoedd, gan cynnwys cwpl o beiriannau rwyfo eitha rhad, ond yn anffodus dydy hi ddim yn talu i brynu pethau o'r fath yn y tymor hir, fel mae'r hen ddwediad yn mynd: 'Prynu yn rhad, prynu dwywaith' (neu rhywbeth felly). Mae sawl cynhyrchwr o bethau felly siwr o fod yn dibynnu ar y ffaith bod y rhan mwyaf o beiriannu 'cadw'n heini' yn diweddu ei bywydau yn rhwdu yn dawel mewn cornel dywyll y garej, wedi dim ond ychydig bach o ddefnydd 'blin'.

Mae'r 'Water Rower' yn peirriant 'difrifol' (gyda phris difrifol hefyd!), sy'n addas i'r gampfa yn ogystal â'r tŷ yn ôl yr hysbyseb. Mae hi wedi cael ei wneud allan o bren onnen yn y bon, ac mae pethau i'w weld yn ddigon solet. Yn ogystal â hynny, mae'n posib ei gadw o ar ei ben mewn gofod tua'r un faint a chadair 'dining', heb fawr o ffwdan sy'n peth hanfodol i ni. Mae'r profiad o rwyfo dychi'n cael yn llawer mwy boddhaol hefyd, gyda dim ond swn y dŵr yn cael ei dasgu tu mewn i'r drwm glir gan y rhawffyn 'stainless steel', i'w clywed dros sŵn y rhwyfwr yn ceisio dal ei wynt..!

A dweud y gwir nid fi yw'r rhwyfydd mwyaf brwdfrydig y tŷ, y gwobr hon yn mynd i 'ngwraig sydd yn aml iawn i'w gweld yn gweithio allan. Dwi wedi bod o dan yr argraff gan fy mod i'n gwneud gwaith corfforol pob dydd does dim rhaid i mi wneud llawer arall, ond gyda fy mhedwardegau yn carlamu heibio, dwi'n dechrau meddwl rwan yw'r amser i ddechrau edrych ar fy ôl tipyn bach yn well, felly dwi wedi rhoi i'r neilltu cwpl o sesiynau pob wythnos i dreulio ar y 'Dŵr Rhwyfwr', edrych ymlaen...

Hardeep mewn diwylliant Cymraeg....

Mi glywais adolygiad raglen BBC2 am yr Eisteddfod ddoe, tra wrando ar sioe Radio Cymru Sian Thomas. Felly neithiwr mi es i ati i'w lawrlwytho a'i gwylio ar bbc i-player (gwasanaeth defnyddiol er andros o araf am ryw rheswm). Dwi'n hoff iawn o'r Albanwr 'Sikhaidd' Hardeep Singh, mae ganddo fo ardull sych, hamddenol, efo gallu i gymryd i 'mickey' o bethau mewn ffordd tyner, heb bod yn or-greulon megis sawl digrifwr.

Mi wnath o argraff drawiadol ar y 'Maes' mewn ei dwrban lliw 'pafilion', wrth iddo fo grwydro caeau Pontcanna yn siarad gyda eisteddfodwyr, wrth ei fodd yn ymarfer cyfarchion newydd ei dysgu gan Nia Parry. Mi wnath o ymdrech parchus i ynganu'r geiriau'n iawn, wrth siarad gyda amrywiaeth eang o bobl. Cryfder y sioe efallai (ar wahan i bresenoldeb Hardeep ei hun), oedd y nifer mawr o wynebau rhwngwladol gafodd Hardeep y cyfle i siarad gyda nhw, gan cynnwys Bryn Terfel, Connie Fisher, Cerys Maththews a Matthew Rhys, pobl mi gyfarchiodd Hardeep gyda gwres naturiol a diddordeb go-iawn. Ond pwysicach na'r pobl enwog oedd ar gael iddo fo, mi wnath o dynnu sylw at yr ieunctid, rhywbeth roedd yn amlycach eleni yn sgil y coroni o'r 'Baby Faced Bard', a gafodd Huw Stephens y cyfle i gyflwyno rhai o fandiau addawol o lwyfan Faes B.

Wnes i fwynhau'r sioe, un mi aeth allan dros Prydain Fawr ar BBC2. Mi gafodd Hardeep blas digon mawr ar ddigwyddiadau y brifwyl i wneud rhaglen deallus, doniol, sensatif, am sefydliad tydi'r rhan mwyaf ohonon ni ddim yn deall yn rhy dda.

Os wnaethoch chi ei fethu, ewch i bbc i-player lle mae'n ar gael am sbel i ddod, mae'n werth ei weld:

http://www.bbc.co.uk/iplayer/episode/b00d18bm/

y ddreigiau ar dan...

Mi gafodd Wrecsam y cychwyn gorau i'w tymor cyntaf yn 'Uwchgyngrair y Sgwâr Glas'(neu'r conference) ddoe. Dioddefodd Stevenage cweir go iawn, ond falle yn fwy pendant na'r canlyniad 5-0 roedd y nifer o ffydloniaid wnath troi i fyny, yn agos iawn at bump mil! Mi fydd hyn, yn ogystal a'r sgôr codi ofn ar y timau sy'n ymweled â'r Cau Ras dros y wythnosau i ddod.

Mae gen y cochion dwy gêm oddi gartref (yn dechrau nos iau yng Nghaer Efrog) i gadarnhau eu cychwyn disglair cyn croesawi Oxford (tîm dwi'n cofio yn yr hen 'First Division' yn eu dyddiau o dan ddylanwad pres amheus Robert Maxwell) i'r Cae Râs ar Awst 21ain. Erbyn hynny mi fydden ni'n gwybod os canlyniad 'ffrîc' yn unig mi welon ni dydd sadwrn! neu ddechreuad o ymgyrch go gry'...

camp ieithyddol Madison...

Nad yw'r enw Madison Tazu yn un rhwydd i'w anghofio, yn enwedig mewn gwlad o Jonsiaid di-ri. Ond ar ôl i'w champ iethyddol hi, prin iawn mai unrhywun ohonon ni sydd ymdrechu i gael gafael yn yr iaith hon yn debyg o angofio'r enw hyfryd am flynyddoedd maith. Mae'n dim ond cwta deg mis ers i Madison mynd ati gyda phenderfyniad cadarn i feistri'r Cymraeg cyn gynted â phosib, ac hynny yn ôl y son, ar ôl iddi hi cael ei gwahardd o ddosbarthiadau Cymraeg yn yr ysgol yn Aberteifi. 'Gwrthryfel' mi wnaeth hi yn erbyn y Gymraeg y dyddiau yna, ond wedi iddi hi symud o Gymru i Brighton a threulio peth amser yn crwydro o amgylch y planed, mi welodd hi'r werth yn ddiwylliant ei gwlad ei hun (wel y wlad a gafodd ei magu ynddi hi wedi ei geni yn Lloegr). Mae hi'n wir hanes anhygoel, ac o glywed safon ei Chymraeg mai'n sicr ei bod hi'n wir haeddu ei gwobr. Roedd safon y pedwar yn y rownd terfynol yn andros o uchel eleni, ac roedd hanes pob un yn diddorol a gwahanol, ond dwi erioed wedi clywed dysgwr yn siarad cystal wedi deg mis o ddysgu, llongyfarchiadau mawr iddi hi.

Fel gwrthgyferbyniad llwyr i gamp dysgwraig y flwyddyn efallai, mi welais i yrrwr tacsi yn siarad ar y newyddion am y cynnydd yn ei busnes dros wythnos yr Eisteddfod, ac yntau wedi bod yn disgybl yn ysgol Glan Taf rhai deng mlynedd yn ôl. Mi ddwedodd (yn ei 'Gymraeg' rwdlyd tu hwnt) roedd o wedi siarad mwy o Gymraeg dros y wythnos yma nag dros y deg mlynedd diwetha, tystiolaeth sy'n adlewyrchu'r realaeth ieithyddol y prif ddinas efallai, i sawl sydd wedi bod trwy addysg cyfrwng Cymraeg yna, ac rhywbeth dwi'n cyfarwydd gyda hi o Sir y Fflint.

Llyfr y Flwyddyn

Dwi wedi treulio peth amser dros y wythnos diwetha gyda fy 'mhen yn sownd mewn Llyfr 'W.T. Davies' a Gareth Miles, sef ennilydd Llyfr y Flwyddyn 08 ,Y Proffwyd a'i Ddwy Jesabel'. Mae gan y llyfr golwg andros o sober, a basai hynny fel arfer wedi fy atal rhag hyd yn oed sbio arno fo mewn siop, felly dwi'n andros o falch wnes i'w archebu dros y we heb ei barnu ar sail y clawr. Un eitha anwybodus ydwi ar ran digwyddiadau diwygiad 1904-1905 (er welais i ddrama amdanhi cwpl o flynyddoedd yn ôl), ond mae'r pwnc yn fy ymddiddori'n fawr iawn. Darn o ffuglen ydy'r llyfr hon (er mae gen i gywilydd cyfadde mi es i ar y we i ymchwilio hanes 'Ivor Lewis' diwigiwr y llyfr hon!), wedi ei seilio ar ddigwyddiadau a amgylchodd ddiwygiad Evan Roberts. Mae'r debygrwydd rhwng yr hanes go iawn a'r stori hon yn peri dryswch mewn darllenwr sy'n hanner cyfarwydd gyda'r stori, megis finnau, fel wnaeth y son o'r cyd-awdur 'W.T. Davies', a ysgrifenodd y 'darn' er mwyn ei cyhoeddi mewn papur newydd yr oedd o'n gweithio iddi hi. Am syniad! dyma fi'n ei llyncu'r peth yn gyfan gwbl, ond hyd yn oed heb syniad y 'ffug-awdur', mae'r hanes yn un diddorol dros ben, a'r ffaith mi wnes i'w darllen mewn llai 'na wythnos yn dystiolaeth plaen dros hynny. Mae'r Gymraeg yn eitha annodd i ddysgwr a dweud y gwir, ac roedd rhaid i mi fodio'r hen eiriadur mawr trwy'r amser, ond wnes i wirioneddol ei mwynhau. Mae cryn dipyn o'r hanes yn cael ei lleoli mewn plasty o'r enw 'Cambria View' fan'ma ar benrhyn Cilgwri (Ty Maer Lerpwl yn ôl y stori), ar ochr gorllewinol Wirral, ac mae 'na son o'r diwigiwr yn ymweled â'r ceidwad y goleudy ar Ynys Hilbre, Cymro Cymraeg.

Mae'n rhaid i mi ffeindio rhywbeth arall i lenwi fy mrêcs coffi rwan!

Hafana..

Cryno ddisg newydd Elin Fflur yw Hafana a gafodd ei rhyddhau y wythnos diwetha. Dwi'n meddwl mai llais ardderchog gan y cantores o Fôn , felly o'n i'n awyddus i gael hyd i gopi o'i albwm diweddaraf, rhywbeth mi wnes i yn y pendraw trwy Amazon (£11.99). Rhoddais Hafana'n syth ar y cyfrifiadur er mwyn fy ngalluogi ei drosglwyddo i'r i-pod, ac yn y modd hynny wnes i wrando arnhi hi yn y gwaith y pnawn 'ma.

Roeddwn i wedi clywed eisioes nifer o'r traciau ar y radio felly o'n i'n gwybod be' i ddisgwyl mewn ffordd. Mae Elin wedi sefydlu mwy o'i hardull ei hun ar yr albwm hon dwi'n credu. Mae hi'n arbennigwraig pen ei champ ar y 'power balad' Cymraeg, ond ar Hafana mae hi'n rheoli ei llais yn fwy ofalus dwi'n meddwl, rhywbeth sy'n cael ei arddangos yn dda yn yr 'ail-cymysgedd' o'i chân 'Cân i Gymru' o'r llynedd 'Arfau Blin'. Mae 'na rhyw ddebygrwydd rhwng nifer o'r caneuon, er gyda mwy o wrandawiadau fel arfer mae caneuon yn teimlo'n fwy unigryw, gawn ni weld. Ond ar ôl i mi wrando ar y cyfanwaith tair waith dwi'n falch wnes i'w prynu.

Trac ffefryn fi ar hyn o bryd yw 'Tywysoges Goll', gitar acŵstic hyfryd a llais angelaidd y cantores yn adrodd hanes Gwenllian, trac sy'n dal naws y clawr yn berffaith (llun a gafodd ei beintio gan Nain Elin Fflur).

O'r gorau, dwi'n hên 'prog rocker' canol oed, ond mae Hafana'n gwneud y tro i mi!

diolch..

Diolch yn fawr i bawb wnaeth sgwennu sylwadau cefnogol ynglŷn â fy mhost diweddaraf. Yndy Corndolly, dwi'n son am yr un David Jones dwi'n meddwl, gyda llaw, mae'n braf dod o hyd i flog Gymraeg arall, dwi'n edrych ymlaen at ddarllen mwy.

Dwi'n eitha flinedig ar hyn o bryd gan mod i wedi bod yn ceisio gwneud argraff ar y pentwr o waith papur, ffufrlenni ac ati, sy'n i weld yn anghenrheidiol y dyddiau 'ma, er mwyn gwneud unrhyw fath o weithgaredd megis dysgu. Gobeithio ga i bassio'r 'police check'...

her newydd

Dwi wedi derbyn her newydd eleni, hynny yw i weithio fel tiwtor Cymraeg i ddosbarth nos o ddechreuwyr pur. Er dwi'n nabod nifer o diwtoriaid eraill sy'n dysgwyr, mae'r cam hon yn teimlo fel un heriol iawn. Mae'r dosbarth nos mewn cwestiwn yn cael ei chynnal yn 'Ysgol Gramadeg Cilgwri i Ferched' (Wirral Grammar for Girls), a gafodd ei sefydlu cwpl o flynyddoedd yn ôl o herwydd y nifer o fyfyrwyr o Gilgwri oedd yn mynychu dosbarthiadau yn Sir y Fflint. Mae'r niferoedd wedi bod yn parchus iawn yn ôl pob son dros y dwy flynedd diwetha, felly mae David Jones y tiwtor presennol yn awyddus i ddarparu ail flwyddyn i'r rhai sydd wedi cwplhau'r un gyntaf. A dyma lle dwi'n ffitio mewn i'r cynllun, fel tiwtor i gymryd blwyddyn un. Gobeithiaf yn wir na chaiff y myfyrwyr eu siomi wrth weld 'sgowser' o'u blaenau nhw, a nid Cymro neu Gymraes Cymraeg. Er dwi'n ddigon hyderus yn fy Nghymraeg wrth siarad yn y dafarn ac yn ymlaen, petasai unrhywun i ofyn i mi gwestiwn lletchwith ynglŷn â gramadeg, mi fasai rhaid i mi ddiflannu mewn pentwr o lyfrau, neu well na hynny drws nesaf, lle fydd David yn dysgu yr ail flwyddyn! Edrycahf ymlaen at fis medi....

Hanes hudol y 'Madarch'

Dwi newydd dechrau nofel diweddaraf Dewi Prysor 'Madarch', llyfr sydd wedi bod allan ers nifer o fisoedd rwan, sy'n dilyn hynt a helynt y criw o gymeriadau a cafodd eu cyflwyno iddyn ni yn ei lyfr gyntaf 'Brithyll'. Wedi darllen 'Brithyll', roedd cael mewn i 'Fadarch' yn lot haws a dweud y gwir, wedi dod i arfer gyda ei syllafiadau 'tafodiaethol' a natur y cymeriadau, sy'n ymddangos i dreulio y rhan mwaf o'u bywydau o dan dylanwad alcohol a chymysgedd o gyffuriau, fel arfer ar yr un pryd..! Er dim ond chwater ffordd trwyddo fo ydwi ar hyn o bryd, mae'n andros o ddarlenadwy, felly dwi'n sicr o wneud cryn dipyn o symud ymlaen dros y penwythnos. Mae'n reit braf bod mewn sefyllfa o edrych ymlaen at godi llyfr eich bod chi'n hanner ffordd trwyddo. Wna i sgwennu mwy amdano ar ôl ei orffen

Guto a Boris... cyd-cysgwyr rhyfedd...?

Ces i fy siomi a dweud y gwir i ddarllen mai Guto Harri wedi ei benodi fel cyfarwyddwr cyfathrebu (PR) i'r Maer Llundain newydd, sef y cymeriad 'lliwgar' a dadleuol Boris Johnston. Dwi wedi clywed Guto dros y flynyddoedd yn cyfranu at raglenni Radio Cymru yn ogystal a'i waith blaenllaw gyda newyddion y BBC, ac wedi parchu ei newyddiaduriaeth an-rhagfarnllyd (mi fasech chi'n disgwyl dim llai o newyddiadurwr o'r fath). Erbyn hyn dyni'n gwybod ei wir lliw, hynny yw glas, ac yn waeth na hynny, glas 'Boris Johnstonaidd'. Mi fydd hi'n amhosib iddo fo mynd yn ôl i weithio fel newyddiadurwr o'r un fath, ond falle mae ganddo fo uchelgeisiau i fod yn wleidydd yn ei hawl ei hun, mae'n debyg iawn pe tasai o i lwyddo cadw Boris ar denyn, mi fasai David Cameron yn ei ddyled o ddifri! Gyda lliwiau Guto wedi ei hoelio yn sownd i'r hwylbren erbyn hyn, synnwn i ddim i weld enw Guto'n cyrraedd rhestr ymgeiswyr rhyw sedd i'r toriaid rhywbryd yn y dyfodol...

yr iaith ar waith

Dwi wedi bod yn gweithio i gwsmer draw yn Sir y Fflint y wythnos hon, rhywun wnes i gysylltu yna trwy'r sesiynau sgwrs dwi'n mynychu. Mae'n gwefr i mi fod yr holl jobyn, o'r trafodaethau cyntaf wedi cael eu gwneud trwy cyfrwng y Gymraeg. Dydd iau, pan o'n i'n gweithio 'on site' fel petai, wnes i siarad gyda chwech o bobl yn ystod y dydd, a dim ond unwaith wnes i ddefnyddio Saesneg, ac hynny yn bennaf gan mod i'n siarad gyda gyrrwr 'fan', a digwydd dod o Fanceinion!

Mae'n drueni nad ydwi'n cael mwy o ddydiau fel hyn, lle mae'r Gymraeg yn rhan naturiol o batrwm bywyd. Mea'n hawdd gweld sut mae pobl sy'n symud i wledydd tramor yn llwyddo codi ieithoedd yn weddol sydyn, wel os mae ganddyn nhw'r awch a digon o gyswllt dydd i ddydd i'r cymuned eu bod nhw yn byw ynddi hi.

Ond ar y cyfan roedd hi'n wythnos lle defnyddiais i fwy o Gymraeg na ddefnyddiais erioed o blaen, gyda'r noson cwis misol yn digwydd ar y nos fercher yn y Castell Rhuthun Yr Wyddgrug, a themlais roeddwn i wedi gwneud cryn gwelliant dros y wythnos. Dwi'n edrych ymlaen at gario ymlaen wythnos nesaf, ac i ambell i sgwrs Cymraeg arall wrth fy ngwaith...

Dim Byd...

Fel arfer dwi'n croesawu siec yn y post, ond mi rodd yr un a derbyniais i ddoe dim blesur i mi o gwbl. Siec gan 'Y Byd' dwi'n son amdanhi, am y swm mi anfonais atyn nhw tua flwyddyn yn ôl fel tanysgrifiad. Darllenais i rywle mai Cwmni 'Dyddiol' yn ystyried cynlluniau eraill... falle papur wythnosol... pwy a wŷr? Mi fasai'n braf cael weld rhywfath o gyhoeddiad fel canlyniad i'r holl ymdrechion dros y flynyddoedd, ond falle na ddylswn i fod mor fol ag i roi ffydd yn y cwmni 'to, yn enwedig ar y ddiwrnod pan dychwelodd fy 'mhuddsoddiad'.

Wedi Tri

Fel gwiliwr cyson o Wedi 7, ges i gyfle angyffredin i wilio Wedi 3 heddiw. Digwydd bod o'n i'n gwneud tipyn o beintio adre a phenderfynais troi'r teledu ymlaen tra sipian panad o goffi. Wedi ychydig o ffidlan gyda'r rimôt er mwyn osgoi'r sianeli siopa ac hen gyfresi ditectif mi ddes i o hyd i raglen Cymraeg, ac yn well byth un sydd yn mynd allan yn fyw. Wedi ychydig o drafod gyda Dr Ann ynglŷn â rhyw afiechyd heb wellhad, a sesiwn coginio cystal ag unrhywun a gafodd ei wneud ar 'This Morning' roedd na beryg go iawn o'r peintio'n dod i ben am y ddiwrnod. Ond na, gyda "Bydd Wedi 3 yn ôl mewn tri" yn atseinio yn fy nglustiau, mi ddoth yr hysbysebion i fy nhynnu i allan o stad dioglyd. Felly edrychaf ymlaen at y tro nesaf dwi'n adre dros y p'nawn, at ddal i fyny gyda Dr Ann a'i afiechydon di-ri...

ymdrech....

Y dyddiau yma, does gen i fawr o awch i dreulio llawer o amser o flaen y sgrîn bach hon. Falle dwi wedi laru gyda'r holl technoleg, dwn i ddim, neu falle mae'r nofelti jysd wedi diflanu? Mae hynny'n rhywbeth rhyfedd i ddweud dwi'n gwybod. Deng mlynedd yn ôl, ni allwn i wedi dychmygu y ffaswiwn newidiadau yn y byd technoleg. Cyfrifiaduron mor bwerus ac yn mor rad, gluniaduron mor dennau!, ffônau sy'n gwneud pob dim onibai panaid o dê, y we! (o'r gorau, o'n i'n dipyn bach yn hwyr yn darganfod pethau cyfrifiadurol yn gyffredinol). Mae'n ymdrech go fawr pob tro erbyn heddiw mynd ar-lein er mwyn gwirio fy e-byst... falle oherwydd y ffaith sbam ydyn nhw yn y bon..., ond gobeithio'n wir ydwi dim ond cyfnod dros dro, neu 'ffês'ydy hyn. Mae'r we yn rhywbeth gwyrthiol i'r rhai ohonyn ni sy'n cofio bywyd di-gyfrifiadurol (doedd dim cyfrifiaduron gyda fy ysgol i o gwbl, ond gafodd y genod cyfle i ddysgu teipio!!), ac er mae'n anochel mi fydden ni'n cymryd unrhywbeth yn ganiataol wedi cyfnod, dwi ddim eisiau teimlo mor flinedig gyda theclyn mor ddefnyddiol. Onibai am y we, mae'n anhebyg mi faswn i wedi mynd ati i ddysgu'r iaith 'ma, heb son am lwyddo i gael rhyw fath o grap arnhi hi!

Wel tan y tro nesa mi alla i wneud yr ymdrech i logio ymlaen...hwyl

gêm fawr...

Dwi'n edrych ymlaen yn arw at y gêm fawr p'nawn yfory. Mae'r holl heip wedi gweithio, a 'mond gobeithio wneith y gêm ei hun cyflawni'r disgwyliadau i gyd ydwi. Mae'n sicr bod carfan mawr o Gymry wedi croesi'r mor celtaidd er mwyn 'mond bod yn Nhulyn ar y ddiwrnod, heb obaith o gael tocyn, mae Meinir o Fenter Iaith wedi mynd am y penwythnos gyda chriw o 19 o ardal Pentrefoelas.

Dwi newydd gwilio rhaglen 'Jonathon' ar S4C, sy'n gosod awyrgylch am y ddiwrnod i ddod, hynny yw sgwrs diddorol am y gêm i ddod mewn cwmni arbennigwyr Rygbi, yn ogystal a jôcs 'nob' di-ri, gyda Eleri Sion yn llyncu popeth di-drafferth...

pob lwc Cymru

Harri Windsor (neu Mr Wales)..

Mae 'na wedi bod erwau o straeon yn y gwasg yr wythnos hon ynglŷn â'r Tywysog Harri (neu 'Wales' fel mae o'n cael ei alw yn y fyddin) a'i gampau mirwrol draw yn Affganistan. Dwi erioed wedi bod yn frenhinwr (er nad ydy'r syniad o wladwriaeth yn apelio'n fawr 'chwaith), ond mae'r lluniau o Harri bach yn ei het 'Doing bad things to bad people' wedi fy nghythruddo'n arw. Ar ba hawl ydy'r lluoedd arfog yna erbyn hyn? Mae Bin Laden hên wedi diflanu o'r ardal. Dwi'n sicr nad ydy'r taliban yn drefn dymunol, a does gan merched llawer o hawliau o dan eu rheolau canol oesoedd, ond onid ydy'r un un pethau yn wir am Saudi Arabia, a sawl gwlad 'cyfeillgar' arall?

Sgen i ddim byd yn erbyn Harri neu Wils yn personol, canlyniad y cyfundrefn ydy nhw, fel eu tad druan. Ond mae'n gwneud i fi teimlo'n sal darllen rhai o'r penawdau sy'n ymfalchio yng nghampau (amheus iawn ar ran ffeithiau) Harri ar ei 'daith lladd', lle 'llofruddiodd' ein tywysog anturus tri deg o daliban (gyda chymorth ambell i arf laser guided).

amser CiG unwaith 'to...

Ges i syndod y heno 'ma pan troais y teledu drosodd i S4C i weld canlyniadau Cân i Gymru yn cael eu darlledu. Wedi clywed ychydig o'r caneuon ar y radio dros yr wythnos diwetha (fatha rhagflas), ro'n 'n disgwyl ei gweld nos yfory. Ta beth, glywais cipolwg o bob cân cyn datganiad yr enillwyr gan Sara Elgan, y cyflwynydd proffesiynol sydd wedi goroesi ei chyd-cyflwynwyr dros y flynyddoedd. Fel arfer cafodd rhai o'r caneuon eu gadael lawr gan y perfformiadau, felly roedd hi'n annodd dewis ar ran safon (er rhywbeth personol iawn yw'r diffyniad hon) y cân, ond mi deimlais yn falch dros yr ennillydd, boi (anghofiaf ei enw) rodd perfformiad ardderchog o'i gân buddugol ar ôl derbyn ei wobr arrianol (£10,000 dwi'n credu) a thlws. Ro'n i'n digon drist i fwrw pleidlais, ond nid dros y cân a ennillodd, ond sdim ots, fydd hi'n diddorol gweld pa gân neu ganeuon o'r naw (os unrhywun) sy'n debyg o parhau yn y cof yn y tymor hir..

Pawb a'i Farn

Mi ddoth y rhaglen 'Pawb a'i Farn' i Lannau Mersi wythnos yma am y tro cyntaf erioed, i ganol dinas Lerpwl yn y neuadd San Sior. Ces i'r profiad o fod yn y cynulleidfa gyda tua cant o bobl eraill, gan cynnwys Cymry'r ardal, myfyrwyr o Brifysgolion Lerpwl ac ambell i ddysgwr siwr o fod. Roedd yr ymweliad i'r neuadd (er dim ond rhan ohono) yn werth y taith byr i Lerpwl, adeilad dwi heb ymweled â hi o'r blaen mae gen i gywilydd cyfadde! Wedi blynyddoedd o waith adnewyddu, cawsom ni i gyd ein syfrdanu wrth cerdded trwy drysau trwm yr ystafell cyngherdd. Yna, yng nghanol y stafell safodd set Pawb a'i farn, un sy'n fel arfer mewn canol rhai canolfan hamdden di-nod yn ôl Dewi Llwyd cyflwynydd y cyfres. Wedi sgwrs bach a chyflwyniad gan 'rheolwr llawr' a rownd o gwestiynau gan Dewi er mwyn setlo nerfau'r panel yn ogystal a rheiny y cwestiynwyr, datganwyd dim ond munud i fynd cyn mynd ar yr awyr. Roedd y tensiwn yn anhygoel, ac erbyn hyn dwi wir yn werthfawrogi dawn cyflwynwyr megis Dewi Llwyd sy'n cadw trefn ar y math o raglenni fyw yma. Roedd yr hanesydd John Davies seren y panel heb os, ond wnath Ben Rees, gweinidog capeli Lerpwl am ddeugain mlynedd, cyfraniad da hefyd. Ces i noson dda, er teimlais fy hun yn crynu pob tro mi ddoth y 'boom meic' dros fy mhen! Mi faswn i wedi licio dweud rhywbeth, ond pob tro meddyliais i am rhywbeth i ddweud, roedd yr eiliad wedi mynd cyn i mi godi fy llaw!

Mae'r rhaglen ar gael ar y we am wythnos neu ddwy, dyma'r dolen:

http://www.s4c.com/c_watch_level2.shtml?title=Pawb%20a'i%20Farn

(rhaglen pedwar yw'r un o Lerpwl)

ers talwm

Mae hi wedi bod amser maith ers i mi ychwanegu post i'r blog hon, ond ges i fy atgoffa o'i bodolaeth gan ymateb i bost o nifer o wythnosau'n ôl (diolch Linda).

Ces i wahoddiad heddiw i fod yng nghynulleidfa 'Pawb a'i Farn', pan ymwelir y rhaglen teledu â Lerpwl canol mis chwefror. Dwi'n edrych ymlaen at yr achlysur sy'n cael ei saethu yn neuadd San Siôr, adeilad fictoriaidd fendigedig sy'n cyferbyn i gorsaf Lime St yng nghalon dinas diwylliant '08 (y rheswm dros y rhaglen croesi'r ffîn am y tro cyntaf ers darllediad o Efrog Newydd yn dilyn trychineb 9/11.

Nos yfory (nos fercher) mae 'na cwis Cymraeg yn nhafarn y Castell Rhuthun, Yr Wyddgrug, a dwi'n edrych ymlaen. Mae'r cwis hon wedi cael ei trefnu fel rhan o ddigwydiadau 'Dathlu'r Deg' gan Menter Iaith Sir y Fflint, mudiad a chafodd ei sefydlu dim ond deng flynedd yn ôl, ac un sy'n mynd o nerth i nerth gobeithio.

esgeulustra

Dwi wedi bod braidd yn esgeulus am fy mhlog dros y misoedd diwetha. Ni alla i ddweud yn union pam, ond mae'n teimlo fel amser da i'w adrodd am rai o'r pethau sydd wedi bod yn digwydd yn fy myd bach yn ddiweddar.

Nos wener mi deithiais i lawr i Glwb Rygbi'r Wyddgrug er mwyn mynychu noson o'r enw ' Y da, Y ddrwg a'r hyll'. Cefais dipyn o siom i weld cyn lleiad o bobl yno (a welodd yn waeth nag yr oedd hi mewn ystafell mawr), ond er gwaethaf hynny, mi aeth y tri bardd ymlaen i gyflwyno noson bendigedig o farddoniaeth doniol, difyr, trist, coch a theimladwy. Mi ymdrechais finnau, a bron pawb arall yna i gwblhau limeric er mwyn ennill gwobr o het cowboi a diod am ddim, ond er fy ymdrechion go ddifrifol, ni allwn i feddwl pryd hynny am lot i odli gyda gair olaf y llinell osod, sef 'Wyddgrug', a gadawais ddi-het:(

Cymysg o tywydd andros o oer, ac amseriad drwg (partion dolig ac ati) mae'n debyg a eglurodd 'turnowt' mor sal (tua hugain), ond ta waeth, mi gafodd y rhai yna noson i gofio. Dwi'n cofio gigio mewn tafarndai fel hogyn ifanc i gynulleidfeuoedd yr un mor sal, felly teimlais i dros y beirdd, ond ni ymddangoson nhw eu siom, proffesional i'r diwedd!

Ond am gyferbyniad! Roedd Clwb y Cyn Filwyr yn llawn dop ar gyfer noson 'Parti'r Dysgwyr' (Sir y Fflint a trefnwyd gan Fenter Iaith), sy'n calondid mawr i'r trefnwyr a chafodd pawb noson o hwyl, gan cynnwys adloniant gan Parti'r Pentan, digon o fwyd i lenwi'r bolâu mwya, bingo (gyda lluniau o bethau nadoligaidd) a raffl wrth cwrs. Ond yn bwysicaf o lawer oedd y cyfle i gyfarfod dysgwyr eraill a dal i fyny â hen gyfeillion.

Dyni'n cael toriad bach rwan dros y dolig cyn ail-ddechrau yn 2008

Yr Ergyd Olaf... adolygiad

Yr Ergyd Olaf yw trydydd cyfrol Llwyd Owen, y nofelwr dawnus o Gaerdydd a ennillodd 'llyfr y flwyddyn' eleni am ei ail llyfr 'Fydd, Gobaith, Cariad'.

Man cychwyn y nofel hon yw tywyllwch coedwig yn y canolbarth, lle datblygir golygfa arswydus wrth i gofi druan palu ei fedd ei hun o dan lygad barchud dienyddwr proffesional, sef 'Tubbs' gymeriad canolog yr hanes. Ond mae Llwyd Owen yn gallu rhoi dyfnder i'w gymeriadau, hyd yn oed y rhai sy'n ar y wyneb yn ymddangos tu hwnt i achubiaeth, tu hwnt i'n cydymdeimlad. O dywyllwch digwyddiadau y coedwig, dyni'n dilyn Tubbs ar ei daith tuag at y de, a byd o buteiniaid, pimps a chyffuriau, ac ar daith hefyd i blentyndod Tubbs mewn puteindy yn y Barri. Llwyddir Llwyd i ychwanegu nifer o edau i'r nofel tra cadw pob un yr un mor yfaelgar, weithiau mewn llyfrau dwi'n ffeindio fy hun yn frysio trwy ambell i bennod i ddod yn ôl at y thema canolog, ond nid yn yr Ergyd Olaf. Cadawodd pob un cangen o'r nofel fy niddorddeb tan y pennod olaf.

Felly i gloi, mwynheuais y nofel yn fawr iawn, falle yn fwy nag ei lyfrau arall. Storiwr da yw Llwyd Owen, un sydd yn mynd o nerth i nerth ar hyn o bryd yn fy mharn i.

Byd bach, Tref bychan...

Ffeindiais fy hun gyda gweddill y teulu mewn parti dolig i gwn heno (mae'n swnio'n rhyfedd dwi'n gwybod, ond dyna ni!), lle ces i gyfle annisgwyliadwy i siarad Cymraeg.

Roedd beirniad y noson, a chymydog Erica (dynes sy'n rhedeg dosbarthiadau hyfforddi cwn yn yr ardal hon) yn gymraes o Borthaethwy yn wreiddiol, er bod hi wedi byw yng Nghilgwri ers flynyddoedd maith. Adnabodd fy gnwraig ei hacen a dweud y gwir, pan daeth hi rownd yn sbio ar y cwn er mwyn dewis un ar gyfer un o'r cystadleuthau, ond pan mi soniodd Jill wrtha i mi ddwedais 'I don't think that's a Welsh accent'. Ta waeth, tua diwedd y noson dyma fi'n golchi pwyllyn ar y llawr newydd ei creu gan y ci pan sylwais i Jill yn sgwrsio gyda'r beirniad. Cyn bo hir ges i alwad draw i ymuno â'r sgwrs lle dysgais ddynes o Ynys Môn oedd hi. "Ydych chi'n siarad Cymraeg" meddai i, "wrth cwrs" meddai hi, wrth wneud i mi deimlo braidd yn dwp am ofyn! Doedd dim ots, wedi i mi esbonio didordeb fi yn yr iaith, er fawr syndod iddi hi, mi aethon ni ymlaen yn y Gymraeg. Y peth anhygoel yw, dim ond rownd y cornel o'n ti ni ydy hi'n byw.

Gyda llaw, enillodd Layla'r ci cwpl o wobrau nadoligaidd, felly cafodd pawb noson diddorol er eithaf swreal.....

Noson 'dyn' o beldroed

Mae hi wedi bod noson reit rhyfedd a dweud y gwir. Pigiais i draw i'r Wyddgrug fel arfer ar nos fercher, ond yn hytrach na clywed lleisiau cyfarwydd Magi Dodd a Glyn Wise ar radio'r car , mi glywais i sylwebaeth ar gém Cymru yn erbyn Yr Almaen. Hanner amser ac roedd hi'n dal i fod "dim dim i Gymru" (fel y dwedodd Bryn yn y dafarn nes ymlaen), sgór anhygoel ar unrhyw noson! ond yr heno 'ma roedd 'na ddrama arall dim ond cyffyrddiad botwm bach i ffwrdd. Clywais sgór gém Lloegr mewn stad o sioc, 0-2 wedi dim ond hugain munud. Doedd dim ond rhaid iddynt cael gém cyfartal i fynd drwyddi i ffeinals pencampwriaeth Ewrop, sut gallai pethau mynd gymaint i'r chwith iddyn nhw? Eisteddodd criw bach yn y Castell Rhuthun, eu llygaid ar y sgrn yn y cornel, mewn sioc hefyd. Nid gallen nhw cytuno ar ba gém i wylio, ond wedi dilyn y gém draw yn Frankfurt i'r chwiban olaf a dathliadau tim Toshack, mi cafodd y teledu ei tiwnio mewn i ddilyn hynt a helynt Lloegr ar y lón hir a throellog i'r rowndiau terfynol. Gyda canlyniad 'comeback' go arbennig i gael ei weld yng nghornel y sgrin bach, mi welsom ni Groatia yn mynd ati i dorri calonau miliynau o Saeson trwy sgorio gól syml arall. Gyda llai 'na chwater awr o'r gem ar ól doedd dim ffordd yn ól i Loegr.

Felly ni fydd yr un o dimau y Deyrnas Unedig yn y rowndiau derfynol o'r Pencampwriaeth Ewrop. Bydd cyfle i ffyddlon y timau 'Prydeinig' dewis tim arall i'w cefnogi yn ystod y gwledd peldroed i 08, ... Croatio unrhywun??

Pennod gyntaf Yr Ergyd Olaf...

Dwi newydd gorffen pennod gyntaf llyfr diweddara Llwyd Owen, wedi i'r pecyn o 'Gwales' cyraedd Cilgwri mewn llai na 24awr, Ni alla i gwyno am y gwasanaeth yna!
Y peth galetaf ydy dod o hyd i amser i ddarllen llyfrau a dweud a gwir, ond os mae'r cynnig hyn o'r awdur ifanc o Gaerdydd yn hanner cystal a'r lleill mae o wedi sgwennu, mi wna i'r amser rhywsut neu gilydd.

Mae'n hanfodol i mi gael mewn i lyfr yn y cwpl o bennodau cyntaf, neu mae 'na beryg ca i fy niflasu a cholli diddordeb. Falle canlyniad o gael ein adloniant wedi ei chyflwyno yn rhy hawdd trwy gyfrwng y teledu yw'r math o ddiogrwydd hyn, mae'n ymddangos bod 'attention span' ('hyd sylw'?) plant yn mynd yn llai ac yn llai y dyddiau 'ma. Wedi dweud hynny, does dim pwynt gwastraffu fawr o amser ar lyfr nad wyti'n mwynhau, nad yw pob lyfr at dant pawb, ac mae 'na siwr o fod nifer o gynnigion ailradd, hyd yn oed yn y Gymraeg...

Mi wna i ymdrechu i ychwanegu adolygiad bach o'r Ergyd Olaf y famma cyn bo hir.

Cymraeg ar y X Ffactor...!

Dwi wedi bod yn dilyn hynt a helynt Rhydian ar gyfres yr X ffactor yn bennaf gan mod i wedi ei glywed o'n siarad am ei brofiadau ar Radio Cymru ac hefyd ar Wedi 7. Heb os nag onibai mae ganddo fo lais ardderchog, ac yn ogystal â hynny personoliaeth a hunaniaeth go fawr. Teimlais dosturi drosto fo wedi ymosod annisgwyl Sharon Osbourne yn ystod y wythnosau cynnar y cyfres, ond erbyn hyn mae hyd yn oed hithau wedi canmol ei gampau lleisiol.

Yr heno 'ma gafodd Rhydian sawl clod gan y beirniaid i gyd dros ei fersiwn o 'You lift me up', ac wrth iddo fo ddweud diolch i'w gefnogwyr am ei gefnogi defnyddiwyd y Gymraeg am y tro cyntaf yn fyw ar yr X Ffactor (hyd a gwn i). "Thanks to everyone from Wales" meddai Rhyd "diolch yn fawr am ddod", chwara teg iddo fo.

Ar ran canu, does neb arall yn agos i Rhydian, ar ran y X ffactor, mae ganndo fo llwyth ohonhi, pwy arall gallai ennill?

Ray Gravell....

Mi ges i, fel sawl arall, fy syfrdanu y bore 'ma gan adolygiad y newyddion o farwolaeth Ray Gravell. Er does gen i fawr o gof am Ray fel chwaraewr Rygbi, buodd lais cyfarwydd i mi dros nifer o flynyddoedd o wrando ar Radio Cymru. Wedi dweud hynny, yn y dechrau cyntaf, ni allwn i ddeall llawer o'i tafodiaeth Sir Gâr, ond ges i fawr edmygedd at safon ei Gymraeg, a'r Cymreictod hawddgar, digas a sefyllodd amdanhi. Gwilias Wedi 7 y heno 'ma, lle gafodd cynnwysion i gyd y rhagle eu neilltuo er mwyn talu teyrnged emosiynol i'r dyn mawr o Fynydd y Carreg.

Dwi'n cofio cwpl o flynyddoedd yn ôl, ro'n i'n cymryd rhan mewn rhaglen 'Taro'r Post' ar Radio Cymru fel aelod y 'Fainc'. Un o'r pynciau y dydd digwydd bod i wneud â Rygbi, ac wrth rheswm un o'r cyfrannwyr ar y pwnc honno oedd Ray Gravell. Wedi ychydig o funudau o sgwrs rhwng y cyflwnydd Dylan Jones a Ray, mi ddwedais DJ 'Reit, gad i ni mynd at y fainc rwan, ac yn gyntaf Neil yng Nghilgwri, be' ydychi'n meddwl?' (neu rhywbeth felly). Sut gallwn i ychwanegu at barn am rygbi (gêm dwi'n mwynhau'n arw, ond un nid ydwi'n gwybod hanner digon amdanhi i gynnig unrhyw sylw call mewn cwmni mor enwog). Wnes i ymdopi dweud rhyw sylw cyffredinol ynglŷn â fy hoffter at gêm y pêl hirgron, ac heb faglu yn ormod dros fy ngheiriau.

Ray Gravell, cawr o ddyn sy'n gadael cawr o fwlch mewn sawl maes yng Ngymru a thu hwnt, nos da...

Borders am lyfrau....

Mi wibiom ni mewn i 'Borders' dydd sadwrn wedi trip i'r pictiwrs yn Cheshire Oaks (i weld 'Stardust', ffilm anturiaeth i'r teulu go dda). Pob tro dyni'n mynd i'r archfarchnad llyfrau hon, dwi'n anelu yn syth (wel ar ôl i mi mynd â'r ferch i'r adran plant) at yr adran 'ieithoedd' er mwyn gwirio allan be' sgynnon nhw ar ran dysgwr y Gymraeg (sydd fel arfer yn eitha da am siop yn Lloegr).

Y tro 'ma, mi sylwais ar gasgliad o nofelau Cymraeg hefyd! wel mi ges i dipyn o sioc i'w gweld a dweud y gwir, er mai siop gwirioneddol anferth yw hi. Dim ond tua chwech neu wyth o nofelau sydd ar gael, gan cynnwys cwpl o glasuron megis 'Cysgod y Cryman', ac ychydig o bethau cyfoes (Bethan Gwanas er enghraifft). Mi ddetholais lyfr o'r enw 'Traed Oer' gan Mari Emlyn, mae rhaid i mi gyfadde oherwydd cynllun proffesiional ei chlawr yn rhannol, ond o'r ychydig o pennodau dwi wedi darllen hyd yn hyn, dewis doeth (wel lwcus) oedd hi. Mae'r pennod gyntaf yn orffen gyda troad da yn cysylltiedig gyda rhech annisgwyl rhwng y cynfasenau...

Gobeithio'n wir felly mi fydd y nofel hon yn llenwi'r bwlch dwi'n teimlo wedi i mi orffen llyfr Fflur Dafydd, ac cyn i mi gael gafael yng nghopi o stori newydd Llwyd Owen, Yr Ergyd Olaf.

dynes amldalentog

Fel cantores yn unig ro'n i'n ymwybodol o waith Fflur Dafydd cyn ymweled â'r Eisteddfod eleni, ond dim mwy. Dwi ar fin gorffen llyfr Fflur Dafydd o'r enw 'Atyniad', un wnes i brynu ar faes y steddfod yn ôl ym mis awst. Yn ôl y clawr enillodd y llyfr medal rhyddiaith yn Eisteddfod 2006, ac dwi wir yn gallu deall pam rwan. Er bod dysgwyr (wel o leiaf y rhai sydd tua'r un man ar eu taith ieithyddol a finnau) siwr o fod yn colli llawer o fanylion a barddoniaith yr ysgrifen, mae'n hawdd deall mwy na hanes ydy hi, er mae'r hanes ei hun (hanes cyfoes criw o bobl sy'n rhannu tir Ynys Enlli dros haf llawn digwyddiadau am ynys mor bychan) yn llawn troeau annisgwyl a chymeriadau diddorol a diddanol. Mae'n llyfr dwi'n sicr o fynd yn ôl ati hi rhywbryd yn y dyfodol pan mai fy nghrap ar yr iaith hon yn gryfach gobeithio.

Yr Ergyd Olaf

Dwi newydd darllen erthygl yng nghylchgrawn 'Golwg' am lyfr newydd Llwyd Owen sydd ar fin cael ei cyhoeddi. Dwi wedi mwynhau yn arw ei ddwy llyfr gyntaf felly dwi'n methu aros i'w drydydd nofel taro'r silffoedd rhywbryd yng nghanol mis tachwedd.

taith cerdded

Mae'n ychydig o flynyddoedd ers iddyn ni mynd am dro i fyny Moel Famau. Dwi ddim yn gwybod pam, mae hi'n taith hyfryd iawn sy'n eich gwobrwyo gyda golygfeydd godidog ar draws Gogledd Cymru a thu hwnt ar ddiwrnod braf. Er roedd yr haul yn disgleirio ddoe, ychydig yn dawchlyd (hazy?)a dyfrllyd roedd hi, ni welon ni mynyddoedd Eryri, neu eglwysi cadeiriol Lerpwl fel y disgwyl. Roedden ni'n gallu cadael y ci Layla oddi wrth ei thenyn trwy'r taith beth bynnag, a chafodd hi gyfle i chwarae gyda sawl ci arall ar hyd y ffordd, heb iddyn ni poeni llawer oherwydd diffyg defaid ar lethrau'r mynydd/bryn,

croeso yn ôl Cerys...

Clywais i gân Cymraeg anghyfarwydd ar y radio cwpl o wythnosau yn ôl, ond adnabyddais yn union swn unigryw llais Cerys Matthews. O'n i'n meddwl falle hen gân o rai EP gynnar Catatonia oedd yn cael ei chwarae, ond nag oedd, yn well na hynny, cân newydd sbon o'i EP Awyren=Aeroplane oedd hi. Mae'n peth da ar ran cerddoriaeth Cymraeg cael cantores mor wreiddiol a thalentog yn rhyddhau stwff yn ei mam iaeth, ac mae'n tynnu sylw at swn, ac hyd yn oed bodolaeth y Gymraeg i rai. Ar hyn o bryd mae Cerys yn gwneud y cyfweliadau arferol i hybu ei prosiect newydd, a'i dychweliad parhaol i Gymru, heddiw darllenais gyfweliad â hi yn yr Independent on Sunday lle soniodd hi yn onest am ei pherthynas cymleth gyda'r Gymraeg. Dros y flynyddoedd dwi wedi ei chlywed hi'n gwneud ambell i gyfweliad ar S4C ac ati, ac wedi rhyfeddu ar safon amrywiol ei Chymraeg, ond mi ddysgais gan yr Independent mai dysgwraig o Gaerdydd oedd ei Mam, a chafodd ei thad ei rhwystro fel plentyn rhag dysgu'r iaith, er mwyn 'symud ymlaen' yn y byd (hanes sy'n debyg iawn i'r un fy nhad i!).

Mae'n braf cael Cerys adre, ac mae'n braf clywed ei llais unigryw yn canu yn yr hen iaith unwaith eto. Dwi'n methu aros derbyn fy nghopi gan Sebon.

ar goll yn y Ffrainc...

Dwi wedi cyfeirio at y llyfr 'Lost in France' gan Spencer Vignes o'r blaen ar y blog hon, ond o'r diwedd dwi wedi cael gafael yn gopi ohono. Bywgraffiad un o fy hendeidiau ydy o, sef Leigh Richmond Roose, cyn golgeidwad Cymru, a nifer o glybiau mawr ei gyfnod (hynny yw dechrau'r hugeinfed canrif) a gafodd cryn dylanwad ar 'grefft' y golwr, ac ar reolau gêm y pêl crwn. Mae gen i ddidordeb teuleuol wrth cwrs, ond er hynny, llyfr difyr iawn ydy o, un sydd wedi derbyn clod nifer o adolygwyr y wasg Prydeinig erbyn hyn.

Mae teitl braidd yn 'anffodus' y llyfr (dwi'n methu cael gwared swn Bonnie Tyler yn canu ei chan o'r un enw yn fy mhen!) yn cyfeirio at y ffaith mi gafodd L.R. Roose ei golli ym maw a llaid ffosydd y rhyfel mawr, er yn ôl clawr y llyfr, mae'r awdur wedi llwyddo bwrw golau ar ddirgelwch ei ddiflaniad yn ystod ei waith ymchwil. Felly edrychaf ymlaen at ail hanner y hanes.

Yn dathlu Cymreictod Lerpwl

Dwi ddim cweit yn sgowser. Ces i fy ngheni ochr anghywir y dŵr i fy ngalw fy hun hynny, ond dwi'n hoff iawn o'r hen ddinas budr (Lerpwl..) sy'n pwysig dros ben i fywyd ar y penrhyn 'ma. Ces i fy niddori felly i weld y darn hon ar raglen Wedi 7 ynglŷn â dylanwad Cymry ar Lerpwl dros y canrifoedd, a'r plac newydd yn ardal Pall Mall (Little Wales) i ddathlu'r ffaith. (Symudwch y 'chwaraewr ymlaen at 18'00" er mwyn mynd at y darn am Gymry Lerpwl).

Roedd 10% o boblogaeth Lerpwl yn 1813 yn Gymry, y rhan mwyaf yn Gymry Gymraeg wrth rheswm, cysylltiad unigryw (ar ran cryfder a deaeryddiaeth) sy'n clymu Lerpwl a Chymry o hyd, ac sy'n gwneud i fi ofyn wrth fy hun pam ar wyneb y ddaear ydy cymaint o Gogs yn cefnogi Man U!! grrrrr.

mor hapus a mochyn yn y baw...

Dwi wrth fy modd gyda'r holl stwff Cwpan Rygbi y Byd ar S4C, er eu bod nhw'n crafu gwaelod y barel gyda ychydig o'r rhaglenni! Ond 'sdim ots am hynny, mae'r holl sgwrs wedi'r gemau a'r sylwadau di-ri gan gyn chwaraewyr yn fy ngadw fi'n hapus.

Dwi newydd gorffen gwilio recordiad o raglen heno, Tonga a De Affrig, Lloegr a Samoa, cwpl o gemau ardderchog, er mi aeth y canlyniadau y ffyrdd anghywir! Dwi'n edrych ymlaen yn arw at y gemau nesa.

ysgolion

Dyni'n mewn canol proses o geisio dewis ysgol uwchradd ar gyfer fy merch ar hyn o bryd, a dyni'n cael ein trîtio i bob math o adloniant a chyflwyniadau 'powerpoint' wrth i'r ysgolion cesio ein perswadio anfon Miriam i'w ysgol nhw. Mae'r holl proses yn cael ei cymhlethu oherwydd bodolaeth cyfundrefn 'detholus' yn yr ardal hon, rhywbeth sy'n hollol diarth i mi, a'r rhan mwyaf o Brydain diolch byth, ond dyma'r system sydd gynnon ni y fama. Dyni wedi cael teithiau o amgylch dwy ysgol yn barod, hynny yw'r dwy ysgol gyfun (yr hen secondary moderns), ac wythnos nesa cawsom ni y cyfle mynd o gwmpas yr ysgol gramadeg, sef 'holy grail' sawl rhieni yr ardal, a'r rheswm drostyn nhw symud i'r dref er mwyn sicrhau lle i Helena bach, pe tasai hi i basio'r 11+

Ar ôl gweld yr ysgol gramadeg, fydd Miriam yn gallu penderfynu os mae hi am gymryd prawf yr 11+, neu os fydd hi jysd yn hapus rhoi ei henw lawr am un o'r ysgolion gyfun, sy'n dod lawr i dewis rhwng ysgol cymysgedd un milltir i ffwrdd, neu ysgol i ferched tair milltir i ffwrdd. Ar un pryd mi gredaf fasai'r llywodraeth Llafur wedi rhoi'r gorau i ddetholi ar gallu academaidd erbyn hyn, ond er mae nhw wedi rhwystro ysgolion gramadeg rhag ehangu, does fawr o siawns o Lafur newydd yn gwneud penderfyniadau sy'n debyg o wylltio dosbarth canol Lloegr.

Ta waeth, gawn ni weld ar ôl yr ymweliad olaf wythnos nesaf...

Rhys...

Mae'n pythefnos ers gafodd y hogyn unarddeg oed o Lerpwl Rhys Jones ei saethu yn farw yn ngolau'r dydd. Mae'r heddlu wedi arestio tua un deg saith o bobl erbyn hyn, y rhan mwyaf yn eu harddegau, ond does neb wedi cael ei siarsio dros y digwyddiad trychinebus. Mae hyn yn trychineb arall, y ffaith bod neb wedi dod ymlaen i gynnig tystiolaeth yn erbyn y sgrote wnaeth cario allan y gweithred cachgiaidd. Mae'n annodd credu bod pobl yn byw mewn byd mor wahanol dim ond ychydig o filltiroedd o'r fan hyn, ond mae ofn yn arf pwerus dros ben, ac hyd yn hyn mae hi wedi bod yn effeithiol iawn yn Lerpwl.

Dwi'n cofio tua pedair flynedd yn ôl, pan o'n i'n gweithio fel tiwtor yn y Coleg yn Lerpwl, yn cymryd gwers yn y gweithdy gwaith coed, pan welais i (a'r myfyrwyr) criw yn eu hwdîs yn cerdded hebio ffenestri'r ystafell yn sbio mewn ac yn ein gwawdio. Sylwais roedd un ohonynt yn chwifio dryll (nid yn pwyntio) yn y ffenestr. Doedd dim modd gwybod tasai hi'n gŵn go iawn neu un ffug, ond cofiaf hyd heddiw y teimlad o ias lawr fy ngefn. Wnes i alw am staff diogelwch y Coleg, ond erbyn hynny wrth cwrs roedd y hŵdis hen wedi diflannu o'r safle.

Wedi dweud hynny, dwi'n dal i gredu fydd y llofrydd yn cael ei dal cyn bo hir, mae gan y mwyafrif llethol o bobl Lerpwl (fel pob man arall) cydwybod. Mae'n pryd i'r gweithred o feddiannu dryll heb trwydded yn cael ei cosbi yn llym. Os mae 'na gymaint ohonynt ar y strydoedd fel mae'r ystadegau yn awgrymu, mi fydd 'na fwy o drychinebau i ddod heb os.

Dinas Brân

Mi aethom ni ar daith cerdded bach heddiw o amgylch ardal Llangollen. Dechreuom ni yn maes parcio Abaty Glyn y Groes cyn anelu tuag at Castell Dinas Brân Mae'n peth amser ers ro'n i yn yr hen gastell Gymreig, ac roeddwn i wedi anghofio pa mor wych yw'r golygfeydd godidog o'r bryn lle mae'r adfeilion yn sefyll. Mae llethrau siapus Moel Morfydd yn gorchmynu eich sylw ar hyd y taith hon, ac mae'n edrych llawer yn fwy nag ei 1500 o droedfedd, mae'n rhaid i ni wneud yr ymdrech rhywbryd i'w dringo.

Ar ôl cerdded lawr o'r Castell i dref Llangollen, ymunom ni â'r torfeydd yn anelu at yr ŵyl balŵns a'r ffair ar faes yr Eistefffod Rhyngwladol. Yn anffodus doedd dim balŵns yn hedfan heddiw oherwydd y gwyntoedd, ar wahan i'r rhai bach llawn hîliwm fel rhan o rai gystadleueth. Cerddom ni ar hyd llwybyr y camlas i westy'r 'Chain Bridge', cyn troi'n ôl i fyny'r Oer Nant a'r hen Abaty. Dim ond taith o rai chwech milltir oedd hi, ond un da, ac un sydd wedi fy atgofio am wychder mynyddoedd y Gogledd.

Llyfrau'r haf...

Rhaid i mi roi mensh fach i gwpl o lyfrau dwi wedi bod wrthi'n darllen dros yr haf. Y cyntaf 'Gwilliaid Glyndŵr' gan Daniel Davies, dwi newydd gorffen, a wnes i fwynhau hanes y criw o genedlaetholwyr a aeth ati i ddwyn llythyr Pennal o'r Llyfrgell Genedlaethol yn arw, rhywbeth a gafodd ei adlywyrchu trwy fi'n gorffen y llyfr mewn ychydig o ddyddiau. Mae gan y hanes sawl troad, ychydig yn eitha amlwg, ond eraill yn annisgwiliadwy. Dwi am fynd ati i ddarllen mwy gan yr un awdur heb os.

Ces i fy siomi tipyn bach gan 'Brithyll' (Dewi Prysor). Wedi ychydig o ymgeisiau i gael mewn i hanes cymeriadau anhygoel pentre 'Craig', llwyddais a ches i fy nhynnu mewn. Ond collodd y stori ei gwynt rhywle ar hyd y ffordd, a ches i fy nhiflasu yn y pen draw gan yr holl disgrifiadau fanwl y campau yfed a chymryd cyffuriau yr hogiau. Gormod o fanylu heb digon o stori i dal fy nhiddordeb yn llwyr yn anffodus, ond wedi dweud hynny chwerthais yn uchel sawl gwaith, ac yn enwedig yn ystod y golygfa lle mae gwraig 'Tulip' yn chwythu ffwrdd cwpl o'r hogiau yn ardd y dafarn.

Dwi wedi symud ymlaen i lyfr Fflur Dafydd a enillodd medal 'rhyddiaith' Steddfod 06 sef 'Atyniad'. Mae'n fel symud ymlaen cwpl o gêrs a dweud y gwir ar ran cywirdeb y Gymraeg, felly her go iawn i finnau. Rhaid i mi grybwyll hefyd y llyfr 'Tywysogion' ges i fel anrheg penblwydd y wythnos diwetha, clamp o lyfr a gafodd ei gyhoeddi i gydfynd a'r cyfres S4C o'r un enw. Dwi'n mwynhau ambell i flas o hanes Cymru yr oesoedd canol gan y llyfr swmpus 'bwrdd coffi' hwn.

Eisteddfod

Wel, mae 'Eisteddfod Sir Fflint a'r cyffiniau' wedi dod a wedi mynd! Ces i ychydig o brofiadau gwahanol o'r gwyl, o sgwennu stori i blant mewn gweithdy ym mhabell Coleg y Drindod gyda Caryl Lewis, awdures o fri, i stiwardio yn ystod rhagbrofion 'unawd offer pren dan ddeunaw oed mewn 'Pagoda' bron yn wag.

Gallwn i sgwennu llawer am fy amser yn y steddfod, ond dweud y gwir dwi'n teimlo mor flinedig ar hyn o bryd, prin ydwi'n gallu bŵtio fyny'r hen gyfrifiadur i wneud dim byd ar wahan i bethau ymwneud a'r gwaith.

Dydd sadwrn mi aethon ni yn ôl, fy 'ngwraig, fy merch a finnau, er mwyn iddyn nhw cael blas bach o'r Maes a'r awyrgylch arbennig yna. Ro'n i'n ar y ffordd i ryw canolfan garddio/meithrinfa planhygion ar hyd y A540 tuag at Caer pan awgrymais fynd i'r Eisteddfod yn ei lle, am fod y lle garddio'n mynd i fodoli am byth!! Do'n i ddim eisiau gor-adeiladu'r peth, rhag ofn iddyn nhw cael eu siomi'n arw, felly dwedais am yr awyrgylch unigryw a'r cyfle i eistedd yn yr haul yn yfed cwrw neu seidr tra gwrando ar gerddoriaeth fyw. Crybwylliais hefyd y trampolîns, wal dringo a peiriant ymarfer syrffio er mwyn tynnu sylw fy merch!

Wel cawsom nhw ddim eu siomi. Mi wnath y merch mwynhau'r pethau o'n i'n meddwl mi fasai hi'n mwynhau, yn ogystal â'r pabell gwyddoniaeth a thecnoleg, a mwynheuodd Jill y LLe Celf a'r awyrgylch cerddorol ac wrth cwrs y cwrw.

Siwr o fod wna i sgwennu mwy amdanhi cyn bo hir ond am y tro, hwyl fawr.

sesiwn da....

Wnes i fynychu'r sesiwn sgwrs arferol yn nhafarn y Castell Rhuthun neithiwr, ond ces i syndod braf i weld bwrdd llond o bobl (wel o'r gorau, bwrdd cymharol bach oedd hi!), ond ta waeth criw go dda gan cynwys Aled o Fenter Iaith sydd wedi cael ei drosglwyddo i sesiwn Yr Wyddgrug wedi i sesiwn Bagillt dod i ben ar ol ychydig o flynyddoedd o fynd ar ei lawr ar rhan niferoedd. Dwi'n hoffi Aled, mi wnath o wneud lot i fy helpu fi yn ystod fy nyddiau gynnar yn mynychu sesiynau sgwrs. Yn ogystal ag Aled, roedd Scott, un o bedwar olaf cystadleuaeth dysgwr y flwyddyn eleni yna. Braf cael dysgwr mor lwyddiannus yn ein plith, dim ond un ar hugain ydy o, ond mae ei Gymraeg yn swnio yn hollol naturiol, dwi'n ei ddymuno pob lwc yn y cystadleuaeth, ac yn edrych ymlaen at dysgu mwy amdano fo pan *ceith* y rhaglen am y pedwar olaf ei ddarledu ar ol yr Eisteddfod. Cawsom ni ein ymuno gan Les Barker hefyd, bardd o fri o Fanceinion yn wreiddiol dwi 'di cael y pleser o gyfarfod o flaen. Newydd dychweled o daith o America a Canada ydy o, ac yn darparu cwpl o ddarnau yn ei ddull unigryw ar gyfer yr Eisteddfod. Felly gyda fi a'r 'drwgdybwyr arferol', hynny yw Alaw a John, roedd hi'n criw go dda a sgwrs amrhywiol dros ben.

pecyn bach

Dwi wedi son am y ffaith mod i'n gwrandawr cyson radio Cymru sawl gwaith siwr o fod. Mae'n debyg mod i wedi crybwyll hefyd am y ffaith nad ydy hi rhy galed ennill gwobr bach trwy cystadlu yng nghystadleuthau y gwasannaeth genedlaethol (wel ar wahan i gystadleuaeth y 'brawddeg' ar raglen Jonsi lle mae 'na bres mawr ar gael). Er bod yr orsaf yn tenu gynulleidfaoedd go dda (fel canran o'r cynulleida sydd ar gael), mae'n amlwg dim ond criw cymharol bach sy'n ddigon drist i dreulio eu hamser yn mynd ar ol y pethau bach. Pwrpas y cystadleuthau 'hwylus' yma tybiwn i, yw i greu rhyw deimlad cymunedol i'r gwasanaeth, ac yn yr ystyr hon mae nhw yn lwyddo, yn ogystal a chael wared i rai o'r pentyrau o stwff 'hyrwoddol' sy'n siwr o fod eu cyrraedd. Dwi'n meddwl mod i'n crwydro rwan, felly er mwyn cwtogi'r post hon, ga i ddweud mod i'n edrych ymlaen at dderbyn pecyn bach yn ystod y wythnos gan sioe Dylan a meinir am ddarparu cliw wnath galluogi Dylan i ddyfalu 'beth sy' yn y bocs', sef 'gloch'. Tecstiais 'ti'n son am hyn pob tro ti'n dweud yr amser'. Tra roedd Meinir druan yn darllen y cliw, dyna hi'n ceisio dweud y peth mewn ffordd sy'n gwneud mwy o synnwyr yn y Gymraeg, rhywbeth felly 'pan ti'n sbio ar dy oriawr ti'n son am hon'. Doedd gan Dylan dim clem nes bod hi'n darllen y cliw yn y ffordd gwarthus o'n i wedi ei sgwennu, wedyn dyfalodd yn syth!

Ta waeth, edrychaf ymlaen at pecyn bach yn cyrraedd yn ystod y wythnos rwanCD newydd Siwci Bocsawen gobeithio neu EP Al Lewis, gawn i weld.

rhaglen Maes-D

Mi es i i gyfafod pwyllgor y dysgwyr neithiwr a mi wnath hi barhau am ddim mwy nag awr a hanner.. dipyn o record dwedwn i.

Mae'r rhaglen wedi mynd i'r wasg erbyn hyn felly fydd 'na ddim newidiadau mawr, ac a dweud y gwir mae 'na ddigon o amrywiaeth yna i blesio pawb i ryw gradd. Gobeithiaf fydd hi wythnos i gofio, efo cymeriadau mor wahanol a Glyn Wise a'r prif copyn ei hun Mr Brunstrom yn ymweled a^ Maes-d. Mae gan pabell y dysgwyr enw dros gweinyddu panaid am ddim (wel am gyfranaid o dy ddewis dy!), felly maae'n gwerth gwneud ymdrech ymweled a^'r lle. Does dim byd gwell i ddysgwyr na cael Cymru Cymraeg i sgwrsio gyda nhw, yn enwedig mewn awyrgylch lle nad ydy'n nhw yn debygol o droi yn syth yn ol i Saesneg wedi i'r arwydd cyntaf o anhawsterau!!

Mae dim ond un pwyllgor arall rwan cyn dechreuad y gwyl, felly dwi'n dechrau disgwyl ymlaen i'r hwyl...

protest dydd gwener...

Ga i ddymuno pob lwc i unrhywun sy'n mynd i fynychu'r protest hon tu allan 'Thomas Cook' dydd gwener.

Cwyn..

Dyma'r e-bost a sgwennais at Thomas Cook ddoe, un ymhlith nifer mawr gobeithiaf! Ymddiheuriadau dros y Gymraeg 'pell o berffaith', ond mae'n llawer gwell na'r Gymraeg defnyddiodd Thomas Cook Bangor ar ddatganiad dwyieithog yn eu ffenest nhw. Mae'n ymddangos erbyn hyn bod y cwmni'n trio cyfyngu'r niwed i'w enw yng Nghymru, a bydd 'na trafodaethau gyda Bwrdd yr Iaith a Fwrdd cydraddoldeb hiliol yn y dyddiau i ddod. Gobeithiaf bydd y pennod 'ma wedi codi ymwybyddiaeth ynglyn a^'r triniaeth gwarthus mae'r iaith yn cael pob dydd gan rhai cwmniau:

Dear/Annwyl Thomas Cook Ltd/Cyf,

As a customer of your company and a speaker of the Welsh language, I was very suprised to hear of your recent statement regarding the use of the Welsh language in your shops in Wales. Welsh is an official language of Wales, and I would have thought it perfectly natural for people in that country to go about their business in their own mother tongue if they so wish, especially in areas like Gwynedd where the majority are Welsh speakers. Welsh speakers are well used to turning to English where there are non-Welsh speakers involved in the conversation, but to talk English to some people, especially on a one to one basis would feel totally unatural to me. It seems to me that 'Thomas Cook' has shown a lack of understanding and sensitivity to another culture in this case, something I sincerely hope is not reflected in your operations overseas, and which you will seek to rectify very quickly.

I am afraid I will not be using your services again until this policy is reversed.

Fel Cymro Cymraeg a chwsmer eich cwmni, ces i syndod mawr i glywed am eich datganiad diweddar ynglyn a^'r defnydd o'r iaith Cymraeg yn eich siopau yng Nghymru. Iaith swyddogol Cymru yw'r Gymraeg, a baswn i wedi meddwl ei bod hi'n perffaith naturiol i ddisgwyl pobl y wlad hon i wneud eu gwaith yn eu mamiaith, pe tasen nhw'n dymuno, yn enwedig mewn ardaloedd megis Gwynedd lle mae'r mwyafrif yn siarad Cymraeg. Mae siaradwyr Cymraeg wedi hen arfer i droi at y saesneg lle bydd di-Gymraeg yn eu plith, ond fe fasai siarad Saesneg wrth rhai pobl, yn enwedig mewn sefyllfa un i un, yn teimlo yn hollol annaturiol i fi. Mae'n ymddangos bod 'Thomas Cook' wedi dangos diffyg dealltwriaeth a sensatifrwydd tuag at diwylliant gwahanol yn yr achos hon, rhywbeth sydd ddim, dwi wir yn gobeithio, yn cael ei adlewyrchu yn eich gweithgareddau tramor, ac fyddech chi'n mynd ati i gywiro yn gyflym iawn.

Mae gen i ofn, na fydda i'n defnyddio eich gwasanaethau eto, nes bod eich polisi'n cael ei troi ar ei phen.

Neil Wyn Jones, Liverpool

Thomas Crook

Tynodd Carwyn Edwards fy sylw (a sawl arall ar restri Cymraeg) at hanes hon am asiantaeth teithio 'Thomas Cook' a'u polisi iaith nhw.

by Matt Withers, Wales On Sunday


TRAVEL agent giant Thomas Cook was last night warned it could face a race
probe after banning its staff from speaking Welsh at work.

The Commission for Racial Equality says the high street chain may be in
breach of race relation laws after the manageress of its store in Bangor
told workers they were no longer to speak the language to each other.

The firm has confirmed the nationwide ban and says it ensures "clear
communication" among its staff. But it now faces a possibility of an
investigation, as well as protests from pressure groups who have accused the
company of "disgraceful" behaviour.

The policy emerged last week when the manageress of the store in Gwynedd,
who does not speak Welsh, told staff they must converse in English with each
other.

Ironically, staff at the store in the strongly Welsh-speaking city had only
recently started wearing badges provided by the Welsh Language Board to show
customers they spoke both languages.

Nobody at the store itself was willing to comment yesterday.


But a statement from the company said: "Thomas Cook requests that all staff
speak English when discussing work-related matters in the work place. This
ensures clear communication at all times and is respectful to team members
who do not speak other languages.


"Thomas Cook employs staff from many cultural backgrounds, therefore the
company appreciates its staff may want to talk to colleagues in other
languages for anything that is non business-related."


But Chris Myant, Director of the CRE in Wales, warned the move might break
the law.


"I think they need to think very, very carefully about this," he said.


"It's quite possible it might be in conflict with the Race Relations Act. It
is an area where there isn't a great deal of cases that have gone to the
courts, but the courts have said in some cases it's unreasonable what the
employer is asking, because it clearly is possible for a company to function
perfectly well where the employees speak to each other in Welsh.


"And where a company functions well there is no reasonable right for an
employer to stop them speaking any other language. It sounds as if Thomas
Cook could be at risk of one of its employees taking it to an employment
tribunal."


Language campaigners have reacted with fury to the policy.


Hywel Griffiths, chair of Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, said the company's
actions were unacceptable.


He said: "It's absolutely disgraceful. What does come out of this strongly
is that this would never have happened had a new Welsh Language Act had been
introduced.


"We would imagine, in Bangor, that a lot of their customers are
Welsh-speakers and a lot of their employees are Welshspeakers. "


Aran Jones, chief executive of Cymuned, accused the company of "idiotic
hypocrisy".


He said: "Thomas Cook are lovely people when they're talking about how their
tourism doesn't destroy the lives of Indonesian tribespeople, but not when
they're telling Welsh people they're not allowed to speak their own
language."

There would definitely be some form of protest against the company, he said.Mae'r ffaith bod cwmniau megis Thomas Cook yn meddwl eu bod nhw yn gallu
gwaharth eu gweithwyr rhag siarad eu mamiaith yn y gweithle yng Nghymru
(iaith swyddogol y wlad) yn dangos gwendid sylfaenol yn y cyfundrefn
presenol. Os nad oes hawl i Gymry Cymraeg defnyddio eu hiaith yn eu
gweithgareddau dydd i dydd, pa mor wag yw'r holl son gan y Cynulliad am
'Gymru dwyieithog'?

Dychmygwch y sefyllfa, tasai rhai cwsmer i gerdded i mewn i Thomas Cook ym Mhangor a dechrau sgwrs Cymraeg gyda Cymro/Cymraes Cymraeg tu cefn i'r desg, a dyna'r rheolwraig yn dod drosodd er mwyn eu gorchymu i siarad Saesneg,(falle dwi'n bod yn eitha diniwed yma, hynny yw mae'n digon tebyg bod sefyllfeydd megis hon yn digwydd reit aml mewn sawl gweithle), ond dyni'n son am ardal lle mae'r mwyafrif yn defnyddio'r iaith fel modd o gyfathrebu pob dydd.

Dwi wedi cael fy ngwylltio, ac mae'n debyg fydd na e-bost ar y ffordd i Thomas Crook cyn diwedd y nos..

Rhamantiaid newydd

Cafodd y llun hon ei dynnu tua chwater canrif yn ol gan 'ngwraig yn Lerpwl. Pryd hynny roedd jill yn astudio lefel 'A' yn ffotograffiaeth yn y Coleg ac mi aeth hi ati i grwydro strydoedd y dinas er mwyn dod o hyd i bobl sydd yn fodlon 'bwrw ystum' ar ei gyfer hi.

Dwi'n dangos y llun o'r 'Rhamantiaid newydd' 'ma gan mod i newydd derbyn print mawr ohonhi ar ganfas, sydd erbyn hyn yn hongian ar wal y lolfa. Wnes i sganio yr argraff gwreiddiol cyn ei yrru hi at rhai cwmni bach yn Swydd Derby (mae 'na lwythi ohnynt yn cynnig y fath 'ma o wasanaeth) hynny yw sy'n troi eich 'delweddau' digdol chi i luniau ar ganfas. Mae'r cyfrwng canfas yn addas iawn i luniau digidol gan bod y canfas yn lleihau'r tueddiad i'r picsels ymddangos. Ta waeth, gyrrais i fy jpeg nos fawrdd, ac ar fore iau roedd y print canfas 60 x 40cm yn addurno wal y lolfa.. gwasanaeth bendigedig 'swn i'n dweud, am swm ychydig yn llai na £30

Elementary Welsh for Schools & Private Students 1891

Mi ddes i o hyd i hen lyfr heddiw, un mi ges i nifer o flynyddoedd yn ol (cyn i mi ddechrau dysgu'r iaith 'ma o ddifri) pan oedd fy Mam yn clirio allan ty Nain a Thaid. A dweud y gwir wrthoch chi, dwi heb edrych arnynt ers hynny, ond tynodd un fy sylw yr heno 'ma pan o'n i'n chwilio am lyfr arall. Mi gafodd "Elementary Welsh for Schools & Private Students" ei cyhoeddi yn 1891 ar gyfer 'The Society for Utilizing the Welsh Language' (rhywfath o Fenter Iaith y nawfed ar ddeg ganrif efallai?), a chostiodd y cyfrol 'Ninepence', yn yr hen arian wrth cwrs, rhai 4.5p!

Un darn diddorol dros ben yw'r 'cyflwyniad', sy'n son am y pwerau newydd eu rhoi i ysgolion yng Nghymru. Mae nhw yn cynnwys yr hawl i ddysgu Cymraeg fel pwnc gwahanol, yr hawl i ddysgu hanes Cymru, ac os ga i dyfynu "In every standard and for every subject, bilingual reading books may be used, teaching Welsh and English reading side by side". Felly mae'n ymddangos a gafodd y llyfr bach hwn ei gyhoeddi mewn cyfnod chwyldroadol i addysg yng Nghymru, er cymerodd dros 60 mwy o flynyddoedd cyn sefydlwyd yr ysgol cyfrwng Cymraeg cyntaf.

Peth arall o ddidordeb yw'r cyfieithiadau o 'ti', hynny yw'r 'you' anffurfiol neu sengl, sy'n cael ei cyfiethu i 'thou' e.e.

Yr oeddit yn cael dy ddysgu - thou wast taught

Yr wyt yn cael dy ddysgu - thou art taught.



Wrth cwrs mae 'thou' hen wedi diflannu o'r Saesneg, (ar wahan i ambell i dafodiaeth Swydd Efrog) ond ar wahan i hynny mae popeth yn dealladwy. Dwi'n cofio fy Nhaid yn son am ddysgu Cymraeg i ei hun yn ei arddegau er mwyn deall be' oedd yn mynd ymlaen yn y Capel (cafodd ei eni a'i fagu ym Mhenbedw, Lloegr), felly efallai roedd hyn un o'r llyfrau a brynodd o er mwyn mynd ati? pwy a wir...

daroganau'r gaurdian

Sylwais colofn bach yn adran chwaraeon y Gaurdian heddiw sef 'what will happen this week', lle mae'r papur a rhyw gwestai yn datgan eu daragonau am ychydig o ddigwyddiadau y penwythnos. Bruce 'Y Jam' Foxton yw gwestai y wythnos hon, a wnath o broffwydo colli o 0-2 basai Cymru! Diolch byth roedd y dau daragonau o'i le... Daragonodd y Gaurdian colled hefyd ond 1-3. Gobeithio bod nhw yn anghywir hefyd am broffwydaeth dros Lloegr v Estonia, sy'n yn ol y colofn tipyn o 'walkover' cyn y chwiban cyntaf!

Rhagfarn?

Dwi ddim y math o berson i wthio fy marnau lawr corn gwddf unrhywun, gobeithio! Ond taswn i i glywed rhywbeth o'n i'n anghytuno gyda hi'n gryf, barnau hollol rhagfarnllyd, dwi'n gobeithio faswn i'n dweud rhywbeth. Falle dwi'n mwy sensatif iddi ers i mi ddechrau dysgu Cymraeg, ond mae'n syndod sut gymaint o sylwadau gwrth-Gymreig a gwrth-Gymraeg dwi'n clywed yn ystod fy mywyd o ddydd i ddydd.

Dwi'n cofio amser maith yn ol bod mewn tafarn gyda grwp o 'gyfeillion', a dyna un ohonynt, boi sy newydd symud i'r ardal, yn dweud rhywbeth fel 'I was tuning in the radio and I heard a radio station in Welsh!', digon teg, cafodd o syndod i glywed rhywbeth o'r fath, ond yr hyn wnath fy ngwylltio i roedd ymateb 'ffrind' arall, sef 'I hate it'! Nid roedd yr iaith jysd yn mynd ar ei nerfau tra geisio tiwnio mewn i radio 4 ambell i waith, nac oedd, roedd ganndo fo casineb pur at yr iaith Cymraeg. Dyni'n son y fama am ddarllenwr cyson y Gaurdian, darlithydd yn y celfyddydau mewn coleg lleol. Ro'n i'n hollo mud, sgen i ddim gair. Sdim rhaid i fi ddweud wrthot ti dwi ddim yn gweld llawer ohono rwan.

Dros y penwythnos mi es i i barti a chwrddais a^ dynes o De Gymru yn wreiddiol. Mi grybwyllodd Jill (fy ngwraig) y ffaith mod i wedi bod wrthi'n dysgu Cymraeg ers sbel a dwedodd y dynes doedd neb yng Nghaerdydd yn siarad Cymraeg, ond chwarae teg iddi, roedd hi'n falch i weld llawer mwy o arwyddion dwyieithog ar strydoedd y prifddinas erbyn hyn. "I'm bloody not" ebychodd ei phartner (miliynydd lleol sy'n ffrind o ffrind fel petai, dipyn bach o goc oen a dweud y gwir), "Every other bloody country in Europe just has 'STOP' written on the road except bloody Wales where they have to have the bloody Welsh as well". Wel dwi ddim yn sicr, ond o'r hyn dwi'n cofio does dim ond y gair STOP yng Nghymru hefyd, gan bod y gair STOP yn rhan o'r Gymraeg erbyn hyn! (cywirwch os gwelwch yn dda os nad ydwi'n iawn). Ychydig yn nes ymlaen roedd yr un un boi yn son am ei chwaer 'Olwen', a ffeindiais i fy hun yn dweud, "that's a good Welsh name, the same as my mums", "O yes" meddai fo "and I'm Dafydd Glyn James", ond wrth cwrs mae pawb yn ei alw David! Doeddwn i ddim yn gwybod a ddylwn i chwerthin neu wylo, ond erbyn hynny roedd y jo^cs ofnadwy roedd o'n mynnu dweud wrth unrhywun gyda clyw'n mynd reit ar fy mronnau, felly wnaethom ni ein esgusodion i adael.

Sir Caer yn ehangu ei ffiniau?

Mae'n ymddangos bod Sir Caer wedi ehangu ei ffiniau yn ol cyfrol diwethara 'Bywyd Sir Caer'. Mae sawl aelod y 'Cheshire Set' hen wedi sefydlu yng Ngefn gwlad y Gogledd wrth cwrs, ond erbyn hyn mae'n ymddangos eu bod nhw eisio gwrthod bod nhw'n byw yng Ngymru o gwbl...

tyfiant y tyrbeins...

Dyma cwpl o luniau wedi ei tynnu o'r bryn bach uwchben ein stryd ni yr heno 'ma. Mae un llun yn dangos tyrrau'r felinau gwynt yn cael eu hadaeladu yn Noc Mostyn cyn iddyn nhw cael eu cludo i'r Burbo Bank yng nghanol bae Mersi, ac mae'r llall yn eu dangos nhw yn cael eu gosod yn y mor. Mae maint y pethau yn rhywbeth anhygoel, dyni'n sbio arnynt o bellter o rai chwech milltir (yn y dau llun), ond yn y mor mae nhw yn edrych llawer agosach na hynny. Yn ol Dong Energy sy'n cyfrifol am y datblygiad yn dweud fydd pob un o'r pump ar hugain o dyrbeins yn fwy na 135m tal, efo sban y llafnau yn fwy na 100m, mae hon yn ystadegau syfrdanol, sy'n gwneud y tyrbeins gwynt ger Prestatyn yn edrych fel teganau!

weithiau...

Weithiau dwi'n teimlo reit lletchwith. Fedra i ddim esbonio pam, teimlad ydy hi sy'n dechrau rhywle'n ddwfn tu mewn i fi, ac sy'n ymddangos i ledu trwy pob cell o fy nghorff nes iddi hi ddiflannu yn hwyr neu yn hwyrach. Efallai mod i'n lwcus achos nad ydy'r teimlad yn parhau am gyfnod hir fel arfer, diwrnod neu ddwy efallai, ond mae'n gallu fy ngwneud i deimlo reit cachlyd beth bynnag. Elfen bach o rhywfath o iselder sy'n debyg o effeithio rhan sylweddol ohonynt yn ystod ein bywydau ydy hi, ond rhywbeth dwi wedi dod yn cyfarwydd gyda hi dros y flynyddoedd ac i'w rheoli, heb cyffuriau! (wel onibai alcohol..). Y peth sy'n fy gwylltio am y teimlad hon, yw'r ffaith bod hi'n gwneud i fi teimlo andros o swil a lletchwith hefyd ( fel arfer fedra i reoli fy swilder naturiol a thorri trwyddi, ond weithiau 'loneliness is a crowded room' fel a dwedodd y bardd), ac ar achlysur arall mi faswn i'n wrth fy modd yn yr un un cwmni. Felly i dorri stori hir yn fyr, o'n i'n teimlo fatha hon (cachlyd) pan aethon ni (Fi a Jill 'ngwraig) i weld cynhyrchiad 'Llwyfan Gogledd Cymru' o 'Branwen', drama tairieithog (gyda is-deitlau wedi eu prosiectio ar lwyfan).
Cynhyrchiad da oedd hi, efallai ychydig yn dryslyd o bryd i'w gilydd ar ran amseriad digwyddiadau ar y llwyfan (roedden nhw'n defnyddio newidiadau bach i'r goleuadau, falle rhy fach, i nodi newid cyfnod), ond ta waeth sioe da a difyr.

Mae'r holl peth yn gadael i fi deimlo andros o flin gan mod i ddim wedi fanteisio ar gyfle i gymdeithasu gyda pobl reit cyfeillgar. Sdim ots, mae'n diwrnod newydd, ac dwi ddim yn berson i adael i bethau aros yn fy meddwl am amser hir (sut fasech chi'n dweud 'dwell on something' yn y gymraeg?), roedd hi'n braf gweld cynulleidafa gweddol da yn theatr Clwyd yn mwynhau sioe gwreiddiol.

g.ll. ymddiheuriadau dros y camau niferol yn y pst hwn, mae'r cyfrifiadur yn methu gadael i mi newid pethau heb dileu y geiriau cynt os ti'n deall be 'sgen i)


mwya ohonynt yn ystod ein bywydau ydh hi

Blogio, Ar y Bocs..

Ro'n i'n mynd trwy fy nghopi o'r cylchgrawn Golwg y heno 'ma pan sylwais i ar colofn adolygiadol 'Ar y Bocs' (gan Catrin Dafydd y wythnos hon). Cafodd yr holl colofn ei ymroddi i raglen 'O flaen dy lygaid', ac yn enwedig i brofiadau ein cyfeillion ni o'r Unol Daliethau sef Chris a Rachel Cope. Dwi ddim yn meddwl mod i wedi crybwyll y rhaglen yma o'r blaen, ond mi gafodd y byd bach o flogio Cymraeg sylw gwerthfawr yn ystod y rhaglen, ac roedd hi'n profiad rhyfedd i weld darnau o'r fidioflogiau mod i'n cyfarwydd efo nhw o'r fan'ma ar y sgrin fawr!

Dwi'n gobeithio bod Chris a Rachel wedi troi cornel erbyn hyn, ac eu bod nhw'n gallu teimlo'r un fath o groeso yn y Gymru go iawn ag y teimlodd Chris yn y Cymru 'dychmygol' ar y we!!

O Drelawnyd i Sandycroft...

Mae'n braf cael clywed bod ape^l Eisteddfod 07 yn Sir y Fflint wedi cyrraedd ei nod (tua £210,000 dwi'n credu) yn barod, ac hynny cwpl o fisoedd cyn agoriad y prifwyl. Pan ystyried y llwyddiant 'ma, mae'n pwysig i gofio hefyd dyni'n son am ardal lle gafodd 60% y poblogaeth eu geni tu allan i'r fro, y rhan mwyaf yn Lloegr. Heb tapio mewn i ryw gradd i'r di-Gymraeg (a dysgwyr wrth rheswm) yr ardal, mae'n bur debyg na fasai'r pwyllgor ape^l wedi llwyddo mor gyflym.

Yn son am y steddfod, mi ges i fy nheffro i lais cyfarwydd a y radio y bore 'ma, hynny yw boi o'r enw Carl Renshaw sy'n tarddu o Fagillt, dim ond ychydig o filltiroedd dros yr aber o fan'ma. Ro'n i'n arfer cwrdd a^ fo pan o'n i'n mynd i'r sesiynau sgwrs yn y Llonguchaf cwpl o flynyddoedd yn ol. Dysgodd o ei Gymraeg gan ei Nain a Thaid a hen bobl y pentre, sy'n golygu fod o'n siarad tafodiaeth go iawn yr ardal (prin iawn erbyn hyn). Hogyn glen iawn ydy o a dysgais i lawer ohono fo am sut i gadw y proses o ddysgu yn weddol syml. O'r hyn dwi'n credu mae criw o ddysgwyr yn y Llonguchaf (nid 'pun' bwriadol!) yn dal ati pob nos fawrdd efo Aled o Fenter Iaith. Roedd Carl ymhlith tua naw deg o bobl sydd wedi bod wrthi'n cerdded o amgylch Sir y Fflint, o Drelawnyd i Sandycroft a Chefn y Bedd i Fagillt, er mwyn codi pres i'r prifwyl ac ymwybodaeth amdanhi.

Tyrau'r twrbeins yn gwneud eu mordaith

Mi welsom ni un o dwrau y twrbeins gwynt enfawr (sy'n cael eu hadeladau ar hyn o bryd yn Nhoc Mostyn, Sir y Fflint), yn cael ei cludo allan o aber yr Afon Dyfrdwy ar fwrdd rhywfath o ysgraff mawr y prynhnawn 'ma. Yn ol pob son, strwythyrau tua'r un uchder a^ Twr Blackpool ydyn nhw (tua 150m), a fydd 'na chwater cant ohonynt yn fferm wynt North Hoyle! Dwi wedi bod yn gwylio'r strwythyrau anhygoel, sy'n edrych tua hanner uchder y bryniau tu cefn iddynt o fan'ma, yn tyfu dros nifer o wythnosau rwan. I ddechrau ro'n i ddim yn sicr be'ar wyneb y ddaer oedden nhw, ond mi ddaeth popeth yn glir ar ol cipolwg trwy'r ysbienddrych. Gobeithiaf mae gen i'r camera'r tro nesaf a galla i bostio lluniau yma.

Joio Jarman...

Pob nos fercher fel arfer dwi'n ffeindio fy hun yn teithio adre o'r Wyddgrug mewn cwmni Radio Cymru. Wedi holl cyffro y siwrnai allan i gyfeliant Glyn Wise (efo Dafydd Du yn trio ei rhwystro fo rhag mynd dros ben llestri, dim gobaith!) mae'r taith adre yn cael ei amseru yn perffaith er mwyn mwynhau dewis cerddoriath diddorol Geraint Jarman. Dwn i ddim pwy sydd yn gwneud y penderfyniadau ynglyn a^ phethau felly, ond dewis gwych oedd hi i gael Jarman yn gwneud ei stwff fel hyn yn ystod y nos.

un diwrnod yn y gwanwyn...

Dechreuodd y diwrnod tua hanner wedi chwech gyda fy merch ar 'gwmwl naw' yn ein deffro ni llawn cyffro gan ei phenblwydd deg oed oedd hi. O fewn eiliadau roedd y'Nintendo DS lite' (roedd hi wedi bod yn disgwyl amdanhi hi ers y dolig) wedi ei dadlapio a dyna fi'n ceisio i'w helpu gweithio allan 'Nintendogs' trwy llygaid llawn cwsg. Wedi panaid o 'goffi du' (mae' na ga^n yna rhywle 'does..) gryf, roedd fy myd yn edrych yn glirach o lawer ond cafodd y niwl pen bore ei disodli efo'r realaeth o'r hyn oedd yn hefyd o fy mlaen yn ystod y dydd... sef rhagbrawf 'Dysgwr y Flwyddyn'. 'Popeth yn iawn', meddyliais, roedd gen i gwpl o oriau i ddarparu fy hun, cael brecwast ac ati. Ond naddo, o'n i ddim wedi cyfri ar y ci bach yn mynd yn sal. Nid oedd Layla (y milgi fach naw mis oed) yn gallu sefyll yn anffodus. Doedden ni ddim yn sicr be oedd o'i le, ond roedd un peth yn sicr, roedd rhaid iddi ni mynd a^ hi i weld y milfeddyg cyn gynted a^ phosib. Ffoniais i'r 'meddygfa' a chynnigon nhw apwyntment am chwater i ddeuddeg. Roedd fy nghyfweliad 'dysgwr y flwyddyn' am 11.20 felly gan does dim ond un car gynnon ni roedd rhaid i mi geisio newid amseriad y peth. Ffoniais i David Jones, Swyddog Dysgwyr yr Eisteddfod a chwarae teg iddo fo, nid gallai fo wedi bod o fwy o gymhorth. Esboniais y sefyllfa a dwedaist wrthi fi i beidio poeni amdanhi a jysd i drio troi i fyny pan y gallwn i.

Wel ar ol arhosiad eitha hir yn ystafell aros y milfeddygion mi welsom ni'r milfeddyg 'argyfwng' a chymerodd hi brawf gwaed er mwyn rheoli allan haent o'r 'pancreas'(rhywbeth eitha difrifol i gwn yn ol pob son). Roedd Layla'n gwell o lawer erbyn hyn (nodweddiadol!) felly penderfynais mynd fel teulu (gan cynnwys y ci) yn syth at Coleg Glannau Dyfrdwy i'r rhagbrofion oedd yn dod i ben erbyn hynny. Ffoniais i ddweud wrth David roedden ni'n gadael ac i'n disgwyl mewn rhai hanner awr. Erbyn iddyn ni gyrraedd y Coleg mi welais David ac Alaw (Menter Iaith) yn y cyntedd ac ar ol dweud hylo sydyn iawn wrthyn nhw dyma fi'n cael fy arwain yn syth i'r beirniaid, a Jill a Miriam yn mynd i ystafell arall lle roedd adloniant a diodydd ar agel i weddill y cystadleuwyr a'u cefnogwyr/teuleuoedd.

Roeddwn i ddim wedi cael amser i boeni am y cyfweliad a dweud y gwir, felly galla i ddim cwyno am y ffordd mi aeth pethau. Dwedais i o leiaf cwpl o bethau gwirion (a dyna'r rhai dwi'n gallu cofio!) a des i'n sownd cwpl o weithiau. Tra son am fy Nhad, dwedais am ei Dad yn cael ei 'ladd' yn eitha ifanc yn hytrach nag ei Dad yn marw yn ifanc! Crybwyllais 'Clwb Malu Cachu', sydd ddim yn derm addas i ddefnyddio o flaen panel cymysg o feirniaid efallai? Wedi dweud hynny, o ben i ben (overall?) o'n i'n digon bodlon a^'r cyfweliad. Gallai pethau wedi mynd yn llawer gwaeth.

Wedi i'r cyfweliad mi es i i ddod o hyd i weddill y teulu a chystadleuwyr. Mi ffeindion nhw yn gwilio'r adloniant (hogyn dawnus iawn ar y ffidl yn chwarae pob math o gerddoriaeth digyfeiliant ac yn siarad am hanes cerddoriaeth trwy'r oesoedd). Yn anffodus (unwaith eto) roedd rhaid iddyn ni fynd er mwyn cyrraedd adre mewn amser i fynd allan am bryd o fwyd efo cwpl o ffrindiau Miriam er mwyn dathlu ei phenblwydd. Toc ar ol iddyn ni cyrraedd y ty, ces i neges testun gan Alaw i ddweud fydda i ddim yn symud ymlaen i'r rownd terfynol :( sef y pedwar olaf.

Ro'n i'n falch o'r profiad beth bynnag. Roedd hi'n siom fawr ces i ddim siawns mwynhau'r hwyl o gyfarfod a^ gweddill y cystadleuwyr oherwydd digwyddiadau y diwrnod. Diolch i bawb wnath fy nghefnogi, Alaw a Rhian (ac eraill) o Fenter Iaith, a diolch hefyd i David Jones o'r Eisteddfod am ei hyblygrwydd ar y diwrnod.

Dwi'n gallu edrych ymlaen rwan i fis Awst heb y pwysau o gystadlu ;) ac i wneud tipyn o helpu allan ym Maes-d yn ogystal a^ mwynhau awyrgylch prifwyl sydd bron ar ddrothwy Cilgwri.

Pethau bychain

Dwi wedi bod yn mwynhau cyfres 'Gwledydd Bychain' dros y wythnosau diweddar, er bod y cflwynwraig Bethan Gwanas yn fy nghythruddo fi ychydig o bryd i'w gilydd. Mae cynnwys y cyfres, sef hanes rhai o ieithoedd lleafrifol y byd, wedi bod yn diddorol dros ben. Heddiw roedd Bethan yn siarad am sefyllfa'r Ffrangeg yng Nghanada (dim cweit gwlad bychan, neu iaith lleifrifol chwaith, ond sefyllfa diddorol beth bynnag).

Y wythnos cyn hynny roedd hi'n son am sefyllfa y Basgeg yn Gogledd Sbaen (Gwlad y Basg?), a dyna fi, cwpl o ddyddiau ar ol i mi glywed y rhaglen hon, yn gweithio mewn ty cwpl o Sbaen (sy'n digwydd bod Paco Ayesteran, 'dyn llaw de' Raffa Benitez, a'i wraig Zaida, gwraig peldroed noddwediadol ar ran golwg ond annwyl dros ben). Mi glywais yr annwyl Zaida yn dweud wrth ei mab tair oed, "You'll have to get Papa(neu beth bynnag yw'r Sbaeneg dros Tad) to read you that book, Its in Basg". Wedi i'r plentyn (sy'n siarad ychydig o Saesneg rwan) mynnu ei bod Mam yn ei ddarllen hi, mi glywais hi'n ei ddarllen yn hollol diymdrech yn be' swniodd i fi Basgeg perffaith.

Dwi'n mynd i fy sesiwn sgwrs olaf yr heno 'ma, cyn i mi gael fy nghyfweliad 'dysgwr y flwyddyn' bore sadwrn... ahgggg gobeithiaf mae'r iaith yn llifo yn rhydd!

Y Dihangfa Mawr

Wel llwyddodd Wrecsam i ddianc y cwymp allan o bel droed 'y cynghrair' trwy curo 'Y Pererinwyr' o Foston 3-1, ond nad ydy'r canlyniad hon yn adlewyrchu'r naw deg munud o'r gem mewn gwirionydd. Hanner amser, roedd Wrecsam yn colli 0-1 ac tasai'r gem i aros yr un sgor, mi fasai Wrecsam wedi bod yn chwarae yn y 'Conffrens' flwyddyn nesa. Mi darodd Wrecsam yn ol wedi i'r egwyl, ond cyn iddynt mynd ymlaen i sicrhau eu buddigoliaeth yn hwyr yn y gem, mi saethodd chwaraewr Boston dros y trawsbren o dua dwy medr allan. Ond dyna pel droed i chi ynde! gem sy'n gallu troi mor gyflym ac sy'n gallu creu y ffasiwn cyffro a welom ni y p'nawn yma. Mi aeth pawb ar y cae i ddathlu (er gwaethaf y rhybuddion di-pwrpas i beidio!) mewn golygfeydd anhygoel dwi heb weld yn y Cae Ras ers talwm. Roedd pawb yn mynd i fwynhau eu eiliad, ar ol tymor heb lot o sbri, welais i rywun hyd yn oed yn cusanu'r glaswellt o dan ei draed!

Mae Wrecsam yn gallu edrych ymlaen i dymor arall yn y cynghrair rwan, sy'n peth da i'r dref, a pheth da i beldroed yng Nghymru yn gyffredinol.

Rhyw Gwyllt...

Weithiau mae blogio yn gallu bod gweithgaredd diflas tu hwnt, yn enwedig ar ol derbyn y ffigyrau wythnosol o ddarllenwyr, sef fawr ddim!! Ta waeth, mae'r rwtsh diflas mod i'n gwneud yr ymdrech i sgwennu yn cael eu cyhoeddi ar 'Blogiadur' dwi'n credu, sy'n golygu mae 'na un neu ddau s'yn debyg o weld y teitlau o leia! Felly... dyna'r rheswm dros teitl hollol camarweiniol, rhaid i mi gyfadde, y darn diflas hon. Mae'n ddrwg iawn gen i ond taswn i i sgwennu teitl megis 'Noson gemau bwrdd Cymraeg' neu 'Noson Cwis arall', (sy'n adlewyrchu fy wythnos i mewn gwirionydd!) pwy ar wyneb y ddaear fasai'n gwneud unrhyw ymdrech i'w ddarllen. Ond efo'r teitl bachog yma, falle mae 'na ambell un ohonynt sydd wedi ymdrechu i glicio ar y dolen er mwyn darllen mwy am y Rhyw Gwyllt 'ma. Wel ga i ymddiheurio, dwi wedi eich camarwain yn bwriadol, does dim son am rhyw o unrhyw fath, gwyllt neu 'barchus' a dweud y gwir, ond.... mi ges i gwpl o nosweithiau difyr iawn mewn cwmni dda fel rhan o gynllun 'Iaith ar Daith Sir y Fflint' gan cynnwys noson gemau bwrdd Cymraeg, a... do, ti wedi dyfalu'n iawn....NOSON CWIS arall.